Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 228
Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 228 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3cKışın yollara düzenli tuz serpilmesi
Çözüm Yolu
Tuz buza karışınca suyun donma/erime sıcaklığını düşürür. Böylece buz 0 °C'nin altında da erir ve yol buzlanması engellenir.
- Olayda suya karışan maddeyi belirleyelim: yola serpilen tuz, kar ve buzla karışır.
- Saf su 0 °C'de donar ya da erir; tuz karışınca su artık saf değildir.
- Safsızlık, donma ve erime sıcaklığını 0 °C'nin altına düşürür.
- Bu yüzden buz soğuk havada da erir, yol buzlanmaz; etkileyen nitelik safsızlıktır.
- Tuzun buzu ısıttığını düşünmek — tuz ısı vermez, yalnızca erime sıcaklığını düşürür.
- Niteliği "sıcaklık" olarak yazmak — ortam sıcaklığı aynıdır, değişen suyun saflığıdır.
Kendini kontrol et: Tuz serpilmeseydi aynı soğuk havada buz erir miydi? Cevabın hayırsa etkileyen nitelik safsızlıktır.
6aOcağın üstüne üçayağı, üstüne beheri yerleştirme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
6bBeherdeki 100 g buzun ilk sıcaklığını ölçüp tabloya yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3çTencere kapağı kapatılırsa içindeki suyun daha geç kaynaması
Çözüm Yolu
Kapak kapalıyken buharın çıkışı kısıtlanır; iç basınç artar ve kaynama sıcaklığı yükselir. Bu nedenle su ısıtılırken kaynamaya daha geç ulaşır.
- Kapak kapatılınca değişen şeyi bulalım: buhar dışarı kolayca çıkamaz.
- Tencerede biriken buhar, su yüzeyine etki eden basıncı artırır.
- Basınç arttıkça suyun kaynama sıcaklığı yükselir.
- Su daha yüksek sıcaklığa çıkmadan kaynamaz, bu yüzden daha geç kaynar; etkileyen nitelik basınçtır.
- Kapağın ısıyı engellediğini düşünmek — kapak ısıyı içeride tutar; gecikme kaynama sıcaklığının yükselmesindendir.
- Basınç artınca kaynama sıcaklığının düştüğünü sanmak — basınç arttıkça kaynama sıcaklığı yükselir.
Kendini kontrol et: Basıncın düşük olduğu yüksek dağlarda su kaç derecede kaynar? Daha düşükse basınç–kaynama ilişkini doğru kurmuşsun.
3dSıcak ortamda tereyağının eşit kütleli buzdan daha çabuk erimesi
Çözüm Yolu
Tereyağının erime sıcaklığı ve erime ısısı buzdan farklıdır; buzun erime ısısı yüksektir, bu yüzden tereyağı daha çabuk erir.
- Karşılaştırılan iki maddenin neleri aynı, neleri farklı bakalım: kütleleri ve ortamları aynı.
- Tek fark maddelerin cinsidir: biri tereyağı, diğeri buz.
- Her maddenin erime sıcaklığı ve 1 g'ını eritmek için gereken ısı (erime ısısı) kendine özgüdür.
- Buzun erime ısısı daha büyük olduğu için tereyağı daha çabuk erir; etkileyen nitelik madde cinsidir.
- Niteliği "kütle" yazmak — kütleler eşittir, fark yalnızca madde cinsindedir.
- Erime süresini yalnız erime sıcaklığına bağlamak — erime ısısı da maddeye özgüdür ve süreyi belirler.
Kendini kontrol et: Kütle ve ortam aynıyken iki madde arasında kalan tek fark nedir? O fark etkileyen niteliktir.
3eİri buz parçalarının küçüklere göre daha uzun süre erimeden kalması
Çözüm Yolu
Kütle büyüdükçe erimek için gereken ısı artar (Q = m·L). Büyük parçalar daha çok ısı gerektirdiğinden daha geç erir.
- Karşılaştırılan parçaların ortak yönünü bulalım: hepsi buzdur, ortam aynıdır.
- Fark, parçaların büyüklüğü yani kütlesidir.
- Kütle arttıkça tamamen erimek için gereken ısı artar (Q = m · L).
- Büyük parça daha çok ısı almak zorunda olduğundan daha geç erir; etkileyen nitelik kütledir.
- Büyük buzun daha soğuk olduğunu düşünmek — iki parça da aynı sıcaklıktadır; fark gereken ısı miktarındadır.
- Erime sıcaklığının kütleye bağlı olduğunu sanmak — kütle erime sıcaklığını değil, gereken ısıyı ve süreyi değiştirir.
Kendini kontrol et: Kütlesi iki katı olan buz parçası için gereken ısı nasıl değişir? İki katına çıkıyorsa doğru düşünüyorsun.
4 (tablo satır 1)Günlük hayattan hâl değişimi olayı, etkileyen nitelik ve etkileme biçimi, birinci satır
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Olay: Çamaşırın kuruması. Nitelik: yüzey alanı/sıcaklık. Biçim: yüzey ve sıcaklık arttıkça buharlaşma hızlanır.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Serilmiş çamaşır, ısı ve geniş yüzeyle daha hızlı kurur. Öğrenci kendi örneklerini yazabilir.
- Günlük hayattan bir hâl değişimi seçelim: ıslak çamaşırın kuruması, yani suyun buharlaşması.
- Bu olayı etkileyen nitelikler: çamaşırın açık yüzey alanı ve ortam sıcaklığı.
- Geniş serilen çamaşırda havaya açık yüzey artar, daha çok su molekülü aynı anda buharlaşır.
- Sıcak ortamda suya daha çok ısı geçer, buharlaşma hızlanır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Islak yolun rüzgârlı havada çabuk kuruması. Nitelik: hava akımı. Biçim: rüzgâr arttıkça buharlaşma hızlanır. (Öğrenci olayı, niteliği ve etkileme biçimini doğru eşleştirdiyse geçerlidir.)
- 3. maddedeki örnekleri tekrar yazmak — soru, yukarıdakilerden farklı örnekler istiyor.
- Niteliği yazıp etkileme biçimini boş bırakmak — niteliğin artınca ya da azalınca olayı nasıl değiştirdiğini yazmalısın.
Kendini kontrol et: Yazdığın niteliği artırırsan olay hızlanır mı, yavaşlar mı? Bunu tablonun üçüncü sütununda belirttin mi?
4 (tablo satır 2)Hâl değişimi örneği, etkileyen nitelik ve biçimi, ikinci satır
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Olay: Düdüklü tencerede yemeğin çabuk pişmesi. Nitelik: basınç. Biçim: basınç artınca kaynama sıcaklığı yükselir.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kapalı kapta basınç yükselir, su 100 °C'nin üzerinde kaynar ve yemek çabuk pişer.
- Örnek olay seçelim: düdüklü tencerede yemeğin çabuk pişmesi (suyun kaynaması).
- Etkileyen nitelik: kap içindeki basınç.
- Kapak sıkıca kapandığında buhar dışarı çıkamaz ve tencere içindeki basınç artar.
- Basınç artınca suyun kaynama sıcaklığı 100 °C'nin üzerine çıkar.
- Su daha yüksek sıcaklıkta kaynadığı için yemek daha kısa sürede pişer.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Yüksek dağda suyun 100 °C'nin altında kaynaması. Nitelik: dış basınç. Biçim: basınç azalınca kaynama sıcaklığı düşer. (Öğrenci basınç ile kaynama sıcaklığı arasındaki ilişkiyi doğru kurduysa geçerlidir.)
- Düdüklü tencerede suyun daha düşük sıcaklıkta kaynadığını sanmak — basınç arttığı için kaynama sıcaklığı yükselir.
Kendini kontrol et: Tencere içindeki basınç artınca kaynama sıcaklığı yükseliyor mu? Yazdığın etkileme biçimi bununla uyumlu mu?
4 (tablo satır 3)Hâl değişimi örneği, etkileyen nitelik ve biçimi, üçüncü satır
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Olay: Dondurmanın erimesi. Nitelik: ortam sıcaklığı ve kütle. Biçim: sıcaklık arttıkça hızlı erir, kütle arttıkça geç erir.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sıcak ortam ısı geçişini artırır, büyük kütle daha çok ısı ister. Öğrenci kendi örneğini yazabilir.
- Örnek olay seçelim: dondurmanın erimesi.
- Etkileyen nitelikler: ortam sıcaklığı ve dondurmanın kütlesi.
- Sıcak ortamda dondurmaya birim zamanda daha çok ısı geçer, bu yüzden daha hızlı erir.
- Kütle büyüdükçe tamamen erimek için gereken ısı artar, erime daha uzun sürer.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Mumun yanarken erimesi. Nitelik: madde cinsi. Biçim: her maddenin erime sıcaklığı farklıdır. (Öğrenci olayı, niteliği ve etkileme biçimini doğru eşleştirdiyse geçerlidir.)
- Sıcaklığın ve kütlenin etkisini aynı yönde yazmak — sıcaklık artınca erime hızlanır, kütle artınca erime uzar.
Kendini kontrol et: Büyük bir dondurma ile küçük bir dondurmayı aynı sıcak ortama koysan hangisi önce biter? Cevabın tablondakiyle uyumlu mu?
4 (tablo satır 4)Hâl değişimi örneği, etkileyen nitelik ve biçimi, dördüncü satır
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Olay: Gölün donması. Nitelik: ortam sıcaklığı. Biçim: sıcaklık donma noktasının altına inince su ısı vererek donar.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Soğuk ortam sudan ısı çeker; su donma noktasına inince katılaşır.
- Örnek olay seçelim: kışın göl suyunun donması.
- Etkileyen nitelik: ortam (hava) sıcaklığı.
- Hava sudan soğuk olduğunda su çevresine ısı verir ve sıcaklığı düşer.
- Su donma noktasına (0 °C) ulaşıp ısı vermeye devam edince katılaşır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Denizin göle göre daha geç donması. Nitelik: safsızlık (tuz). Biçim: tuz donma sıcaklığını düşürür. (Öğrenci olayı, niteliği ve etkileme biçimini doğru eşleştirdiyse geçerlidir.)
- Donma sırasında suyun ısı aldığını düşünmek — su donarken çevresine ısı verir.
Kendini kontrol et: Donma olayında su ısı mı alıyor, ısı mı veriyor? Tablonda bunu doğru yazdın mı?
5Kütle ve madde cinsinin hâl değişimine etkisini gözlemlemek için deney planı
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Öğretmen rehberliğinde 4 kişilik gruplar kurarız. Plan: aynı ısıtıcıyla 50 g ve 100 g buzu ayrı kaplarda ısıtıp erime süresini kronometreyle ölçeriz. Sonra aynı kütlede buz ve tereyağını ısıtıp hangisinin daha erken eridiğini karşılaştırırız. Kütle ve madde cinsi sırayla değiştirilir, diğerleri sabit tutulur.Çözüm Yolu
Kütlenin ve madde cinsinin etkisini görmek için her seferinde yalnız bir değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur.
- Kütle ile madde cinsini aynı anda değiştirmek