Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 23
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 23 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Bu sayfa için bilgi notlu çalışma kağıdı (yazdırılabilir) ve Kendini Dene modunda kademeli ipuçları var.
1.a-11 numaralı görseldeki metronomun olayını kendi ifadenizle açıklama
Çözüm Yolu
Salınan çubuk periyodik hareket örneğidir; mekanik (hareket) ve ses konularıyla ilgilidir.
- Görselde bir metronom ve üzerinde eğik duran bir çubuk olduğunu fark et.
- Çubuğun bir sarkaç gibi sağa sola düzenli salındığını belirt.
- Her salınımda sabit aralıklarla tık sesi çıktığını, böylece müzikte tempo tutulduğunu yaz.
- Metronomu saat sanmak — metronom zaman göstermez, müzikte düzenli tempo verir.
- Salınımın düzenli, yani eşit sürelerde tekrarlandığını belirtmemek — olayın asıl özelliği periyodik harekettir.
Kendini kontrol et: Açıklaman, çubuğun eşit zaman aralıklarında ileri geri gittiğini anlatıyor mu?
1.a-1010 numaralı görseldeki pil, sarmal tel ve ataşları açıklama
Çözüm Yolu
Elektrik akımının manyetik etkisi elektrik ve manyetizma konusudur.
- Görselde bir pilin uçlarına bağlı sarmal tel ve telin uçlarına yapışmış ataşlar olduğunu gözle.
- Pilin tel üzerinden elektrik akımı geçirdiğini yaz.
- Akım geçen sarmal telin manyetik alan oluşturup elektromıknatıs gibi davrandığını ve ataşları çektiğini açıkla.
- Pilin kendisinin mıknatıs olduğunu sanmak — çekimi, telden geçen akımın oluşturduğu manyetik alan sağlar.
- Akım kesilince de ataşların tutulacağını düşünmek — elektromıknatısın etkisi akım kesilince büyük ölçüde kaybolur.
Kendini kontrol et: Pili çıkarırsan ataşlara ne olacağını açıklaman doğru tahmin ediyor mu?
1.a-22 numaralı görseldeki kutup ışıklarını açıklama
Çözüm Yolu
Kutup ışığı manyetik alan, yüklü parçacık ve ışık olaylarını birlikte içerir.
- Görselde gece gökyüzünde yeşil renkli ışık perdeleri olduğunu, bunun kutup ışığı olduğunu belirle.
- Güneşten gelen yüklü parçacıkların Dünya'nın manyetik alanıyla kutuplara yönlendiğini yaz.
- Bu parçacıklar atmosferdeki gazlarla çarpışınca gazların renkli ışık saldığını açıkla.
- Kutup ışığını bulutlara yansıyan güneş ışığı sanmak — ışık, yüklü parçacıkların gazlarla çarpışmasından oluşur.
- Manyetik alanın rolünü atlamak — parçacıkların kutuplarda toplanmasını Dünya'nın manyetik alanı sağlar.
Kendini kontrol et: Kutup ışıklarının neden en çok kutup bölgelerinde görüldüğünü açıklaman yanıtlıyor mu?
1.a-33 numaralı görseldeki kaynayan tencere ve buharı açıklama
Çözüm Yolu
Isı alan suyun hâl değiştirmesi, ısı ve sıcaklık konusuyla ilgilidir.
- Görselde ocakta ısıtılan bir tencereden beyaz duman yükseldiğini gözle.
- Isı alan suyun kaynayarak buhara dönüştüğünü yaz.
- Görünmeyen su buharının soğuk havada yoğunlaşıp küçük damlacıklar hâlinde beyaz bulut gibi göründüğünü açıkla.
- Beyaz bulutu doğrudan su buharı sanmak — su buharı görünmez, görünen kısım yoğunlaşmış damlacıklardır.
- Kaynamayı yalnız sıcaklık artışı saymak — kaynama sırasında sıvı gaza dönüşür, yani hâl değişimi olur.
Kendini kontrol et: Tencere kapağının iç yüzünde biriken damlalar, açıklamandaki yoğunlaşmayı destekliyor mu?
1.a-44 numaralı görseldeki karbon ve oksijenli molekül modelini açıklama
Çözüm Yolu
Görsel atom ve molekül yapısını gösterir; atom ve molekül fiziği ile ilgilidir.
- Görseldeki gösterge kutusundan siyah kürenin karbon, kırmızı kürelerin oksijen olduğunu oku.
- Ortada bir karbon, iki yanında birer oksijen atomu bulunduğunu say.
- Bu üç atomun birleşerek karbondioksit (CO₂) molekülünü oluşturduğunu yaz.
- Molekülü karbonmonoksit sanmak — görselde iki oksijen atomu vardır, bu yüzden CO₂ olur.
- Atom ile molekülü karıştırmak — her küre bir atomdur, birlikte oluşturdukları yapı moleküldür.
Kendini kontrol et: Görseldeki kırmızı küre sayısı, yazdığın formüldeki oksijen sayısıyla aynı mı?
1.a-55 numaralı görseldeki termometreyi açıklama
Çözüm Yolu
Sıcaklık ölçümü ısı ve sıcaklık alanına girer.
- Görselde elde tutulan, üzerinde ölçek bulunan bir termometre olduğunu belirle.
- Termometrenin ortamın sıcaklığını ölçtüğünü yaz.
- Sıcaklık arttıkça içindeki sıvının genleşip yükseldiğini, sütunun ucunun değeri gösterdiğini açıkla.
- Termometrenin ısı ölçtüğünü söylemek — termometre ısıyı değil sıcaklığı ölçer.
- Sıvının neden yükseldiğini açıklamamak — sıvı ısınınca genleşir, bu yüzden sütun yükselir.
Kendini kontrol et: Termometreyi sıcak suya koysaydın sıvı sütunu ne yönde hareket ederdi?
1.a-66 numaralı görseldeki pusulayı açıklama
Çözüm Yolu
Mıknatıslık ve manyetik alan olayıdır.
- Görselde yön harfleri yazılı bir pusula olduğunu belirle.
- Pusulanın iğnesinin küçük bir mıknatıs olduğunu yaz.
- İğnenin Dünya'nın manyetik alanı doğrultusunda durarak kuzey-güney yönünü gösterdiğini açıkla.
- İğnenin coğrafi kuzey kutbunu tam olarak gösterdiğini sanmak — iğne manyetik kutuplara göre yönlenir.
- Pusulanın pille çalıştığını düşünmek — iğneyi Dünya'nın manyetik alanı döndürür.
Kendini kontrol et: Pusulanın yanına bir mıknatıs yaklaştırınca iğnenin sapması açıklamanla uyuşur mu?
1.a-77 numaralı görseldeki kristali açıklama
Çözüm Yolu
Katıların atomik yapısı katı hâl fiziği ile ilgilidir.
- Görselde düz yüzeyli, köşeli, mor renkli bir taş kütlesi olduğunu gözle.
- Bunun bir kristal (ör. ametist) olduğunu belirt.
- Kristalde atomların düzenli ve tekrar eden biçimde dizildiğini, bu düzenin şekli ve özellikleri belirlediğini yaz.
- Kristali cam ile aynı saymak — camda atomlar düzensizdir, kristalde düzenli dizilir.
- Yalnız rengini anlatmak — olayın fizikle ilgisi atomların düzenli dizilişidir.
Kendini kontrol et: Kristalin düz yüzeyleri ve keskin köşeleri, atomların düzenli dizildiğini nasıl gösteriyor?
1.a-88 numaralı görseldeki prizmayı açıklama
Çözüm Yolu
Işığın kırılması ve renklere ayrılması optik konusudur.
- Görselde prizmaya beyaz bir ışık demeti geldiğini, diğer yandan renkli ışıklar çıktığını gözle.
- Işığın prizmaya girerken ve çıkarken kırıldığını yaz.
- Her rengin farklı miktarda kırıldığını, bu yüzden beyaz ışığın renklerine ayrılıp tayf oluşturduğunu açıkla.
- Renklerin prizmanın içinde üretildiğini sanmak — renkler beyaz ışığın içinde zaten vardır, prizma onları ayırır.
- Olayı yansıma ile açıklamak — renklere ayrılma ışığın kırılmasıyla olur.
Kendini kontrol et: Gökkuşağının oluşumu, prizmadaki olayla aynı fizik ilkesine mi dayanıyor?
1.a-99 numaralı görseldeki el röntgenini açıklama
Çözüm Yolu
X ışınları elektromanyetik dalgadır; ışınım ve tıpta uygulaması ile ilgilidir.
- Görselde bir elin röntgen filmi olduğunu ve kemiklerin açık renkte göründüğünü belirle.
- X ışınlarının deri ve kas gibi yumuşak dokulardan kolayca geçtiğini yaz.
- Kemiklerin X ışınlarını daha çok soğurduğunu, bu yüzden görüntüde belirgin çıktığını açıkla.
- Röntgeni normal fotoğraf sanmak — görüntü görünür ışıkla değil X ışınlarıyla elde edilir.
- Kemiklerin ışınları yansıttığını söylemek — kemikler X ışınlarını soğurur, geçişi azaltır.
Kendini kontrol et: Görüntüde parmak etinin neden silik, kemiklerin neden belirgin göründüğünü açıklaman yanıtlıyor mu?