Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 230
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 230 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
9.aIsının maddenin kütlesiyle ilişkisini açıklama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aynı maddenin kütlesi iki katına çıkınca tamamen hâl değiştirmesi için gereken ısı da iki katına çıkar.
- Aynı cins maddenin (örneğin buz) 100 g ve 200 g örneklerinin erime sürelerini grafiklerden karşılaştıralım.
- Isıtıcılar özdeş olduğundan süre, verilen ısıyla doğru orantılıdır.
- 200 g'ın erime süresi, dolayısıyla aldığı ısı, 100 g'ınkinin yaklaşık iki katıdır.
- İlişkiyi ters orantı olarak yazmak — kütle artınca gereken ısı azalmaz, aynı oranda artar.
Kendini kontrol et: Kütle iki katına çıkınca grafikte erime süresi de yaklaşık iki katına çıkıyor mu?
9.bIsının maddenin cinsiyle ilişkisini açıklama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Eşit kütleli farklı maddeler (buz, bal mumu) tamamen erimek için farklı ısı ister.
- Eşit kütleli farklı maddelerin (100 g buz ve 100 g bal mumu) erime sürelerini karşılaştıralım.
- Süreler farklıdır, yani aldıkları ısı miktarları da farklıdır.
- Bunun nedeni, her maddenin 1 g'ını eritmek için gereken ısının (erime ısısı) maddeye özgü olmasıdır.
- Madde cinsinin yalnızca erime sıcaklığını etkilediğini yazmak — gereken ısı miktarı da maddeye göre değişir.
Kendini kontrol et: 100 g buz ile 100 g bal mumunun grafiklerinde erime süreleri aynı mı? Farklıysa ısı madde cinsine bağlıdır.
9.cÖnerilen matematiksel model
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Q hâl değişimi için gereken ısı, m kütle, L maddenin hâl değişim ısısıdır; Q kütleyle orantılı, L maddeye özgüdür.
- İstenen: Hâl değişimi için gereken ısının kütle ve madde cinsiyle ilişkisini gösteren bir model.
- Grafiklerde kütle iki katına çıkınca gereken ısı da iki katına çıkar; ısı kütleyle doğru orantılıdır.
- Aynı kütledeki farklı maddeler farklı ısı ister; bu fark maddeye özgü hâl değişim ısısıyla (L) gösterilir.
- İki ilişki birleştirilir: Q = m · L (Q: gereken ısı, m: kütle, L: hâl değişim ısısı).
- Modele sıcaklık değişimini eklemek — hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır; Q = m · L yeterlidir.
- Q = m ÷ L yazmak — ısı hem kütleyle hem hâl değişim ısısıyla doğru orantılıdır.
Kendini kontrol et: Modelinde m iki katına çıkınca Q da iki katına çıkıyor mu? L büyük olan madde daha çok ısı istiyor mu?
10.1Buz bilgisiyle 200 g ve 100 g buz kıyaslaması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Q = m·L ile hesaplanır. Sonuç beklenen sonucu doğrular.
- Verilen: buzun 1 g'ını eritmek için 334 J gerekir; model Q = m·L.
- 200 g buz için: Q = 200 · 334 = 66.800 J.
- 100 g buz için: Q = 100 · 334 = 33.400 J.
- Oran: 66.800 ÷ 33.400 = 2, yani 200 g için gereken ısı 100 g'ınkinin iki katıdır; beklenen sonuçla uyumludur.
- 334 J'ü tüm buz için gereken ısı sanmak — 334 J yalnızca 1 g buz içindir, kütleyle çarpılmalıdır.
Kendini kontrol et: 66.800 J'ü 200'e bölünce 334 J buluyor musun?
10.2Bal mumu bilgisiyle 200 g ve 100 g kıyaslaması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Q = m·L ile bulunur. Beklenen sonuçla uyumludur.
- Verilen: bal mumunun 1 g'ını eritmek için 168 J gerekir; model Q = m·L.
- 200 g bal mumu için: Q = 200 · 168 = 33.600 J.
- 100 g bal mumu için: Q = 100 · 168 = 16.800 J.
- Oran: 33.600 ÷ 16.800 = 2; 200 g için gereken ısı iki kattır, beklenen sonuç doğrulanır.
- Bal mumu hesabında buzun 334 J değerini kullanmak — her madde kendi hâl değişim ısısıyla (168 J) hesaplanır.
Kendini kontrol et: 16.800 J'ü 2 ile çarpınca 33.600 J ediyor mu?
10.3100 g buz ile 200 g bal mumunun erime ısıları kıyaslaması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İki ısı değeri birbirine çok yakındır; bu yüzden aynı ısıyla 100 g buz yerine 200 g bal mumu eritilebilir.
- 100 g buzu eritmek için gereken ısı: Q = 100 · 334 = 33.400 J.
- 200 g bal mumunu eritmek için gereken ısı: Q = 200 · 168 = 33.600 J.
- İki değeri karşılaştıralım: fark yalnızca 200 J, yani değerler yaklaşık eşittir.
- 200 J farkı bilginin yanlış olduğu biçiminde yorumlamak — bilgi "yaklaşık" dediği için bu küçük fark önemsizdir.
Kendini kontrol et: 334 J, 168 J'ün yaklaşık iki katı mı? Öyleyse 1 g buzun ısısıyla yaklaşık 2 g bal mumu erir.
11Beklenen sonuç ile modelden bulunan sonuç arasındaki fark ve nedeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Gerçek deneyde ısı çevreye kaybolur, termometre okuması hatalı olabilir, maddeler saf olmayabilir; model ideal koşulları varsayar.
- Deneyden beklenen sonuçlarla modelden hesaplanan sonuçları yan yana koyalım.
- Hesaplar beklenen sonuçlarla neredeyse tam örtüşür; deney verilerinde ise küçük farklar görülebilir.
- Farkın nedenlerini düşünelim: ısının bir kısmı beherden ve çevreden kaybolur.
- Termometre okuma ve süre ölçme hataları, maddelerin tam saf olmaması da farka yol açar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Fark yoktur; hesaplanan değerler beklenen sonuçlarla aynıdır. (Öğrenci yalnızca model hesabını beklenen sonuçla karşılaştırıyor ve deney verisinde belirgin fark görmüyorsa geçerlidir.)
- Küçük farkı modelin yanlış olduğuna bağlamak — model ideal koşulları varsayar; fark genellikle ısı kaybı ve ölçüm hatasındandır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her neden, deneyde gerçekten olabilecek bir ısı kaybını ya da ölçüm hatasını anlatıyor mu?
Değerlendirme 1Paten ile buzun temas ettiği yerde buzun erime nedeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Buz erirken hacmi azaldığı için basınç artışı erimeyi kolaylaştırır. Basınç kalkınca su yeniden donar.
- Patencinin ağırlığı, patenin çok dar bıçağı üzerinden buza aktarılır.
- Dar yüzeye etki eden kuvvet, temas noktasında basıncı büyük ölçüde artırır.
- Buz eriyince hacmi küçülür; bu yüzden basınç artışı buzun erime sıcaklığını düşürür.
- Erime sıcaklığı ortam sıcaklığının altına inen bölgedeki buz erir; paten geçince basınç kalkar ve su yeniden donar.
- Erimeyi yalnızca sürtünmenin ısıttığına bağlamak — sorunun beklediği gerekçe basıncın erime sıcaklığını düşürmesidir.
- Basınç artınca erime sıcaklığının yükseldiğini yazmak — buz için basınç artışı erime sıcaklığını düşürür.
Kendini kontrol et: Paten geçtikten sonra buzun yeniden donmasını açıklaman, basıncın kalkmasıyla uyumlu mu?