Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 242
Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 242 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5. Etkinlik 1-aYemek karıştıran kişinin metal kaşıkla elinin yanmasının sebebi.
Çözüm Yolu
Metaller iyi iletken olduğundan kaşığın yemekteki ucundan ele kadar ısı hızla yayılır ve el yanar.
- Kaşığın bir ucu sıcak yemekte, öbür ucu eldedir.
- Metal iyi iletkendir; ısı tanecikten taneciğe geçerek kaşık boyunca ilerler.
- Isı ele temasla geçer; bu aktarım yoluna iletim denir.
- Elin yemeğin buharıyla yandığını söylemek — soru kaşık üzerinden gelen ısıyı soruyor.
- Bunu ışıma sanmak — ısı katı kaşığın içinden ve temasla geçiyor.
Kendini kontrol et: Tahta kaşık kullanılsaydı el aynı hızla ısınır mıydı? 'Hayır' diyorsan iletimi doğru düşünmüşsün.
5. Etkinlik 2 - satır 5Tablo: yanan ocak üstündeki soğuk suyun zamanla ısınması olayının niteliği.
Çözüm Yolu
Ocak kaba dokunarak ısıyı iletir; su içinde ısınan kısımlar yükselerek ısıyı taşır.
- Olay: Yanan ocak üzerindeki kapta bulunan soğuk su zamanla ısınıyor.
- Ocak, kabın tabanına dokunur; ısı kaba temasla, yani iletimle geçer.
- Kabın dibindeki ısınan su yükselir, soğuk su aşağı iner; ısı akışkanın hareketiyle taşınır (konveksiyon).
- Her iki yolda da ısı madde (kap, su) üzerinden taşınır.
- Tabloda 'Temas Gerektirir' ve 'Maddesel Ortam Gereklidir' sütunlarını işaretle.
- Yalnız iletimi yazıp suyun içindeki konveksiyonu unutmak — su akışkan olduğu için ısıyı hareketiyle de taşır.
Kendini kontrol et: Isı ocaktan suya ulaşırken hangi maddelerden geçiyor? Her biri temas eden maddeler mi?
5. Etkinlik 2 - satır 6Tablo: soğuk fincan içindeki kahvenin bir süre sonra soğuması olayının niteliği.
Çözüm Yolu
Kahve ısısını soğuk fincana temasla iletir; fincan ve çevre havasına da ısı geçer.
- Olay: Soğuk fincana konan sıcak kahve bir süre sonra soğuyor.
- Kahve, dokunduğu soğuk fincana ısıyı tanecikler arası aktarımla (iletim) verir.
- Fincan ve kahve yüzeyi, çevredeki havaya da ısı aktarır; bunun için madde gerekir.
- Tabloda 'Temas Gerektirir' ve 'Maddesel Ortam Gereklidir' sütunlarını işaretle.
- Kahvenin ışımayla soğuduğunu söyleyip temas sütununu boş bırakmak — fincanla temas ana aktarım yoludur.
Kendini kontrol et: Kahve önceden ısıtılmış bir fincana konsaydı daha mı yavaş soğurdu? Bu, temasın rolünü gösterir mi?
5. Etkinlik 2 - satır 7Tablo: alna konan ıslak mendille vücut sıcaklığının düşmesi olayının niteliği.
Çözüm Yolu
Alındaki ısı, temas halindeki soğuk mendile iletimle geçer.
- Olay: Alna konan ıslak mendil vücut sıcaklığını düşürüyor.
- Mendil alna doğrudan dokunur ve alından daha soğuktur.
- Isı, sıcak alından soğuk mendile temas yoluyla (iletim) geçer.
- Tabloda 'Temas Gerektirir' ve 'Maddesel Ortam Gereklidir' sütunlarını işaretle.
- Mendilin soğuğu alna verdiğini söylemek — soğuk aktarılmaz, ısı alından mendile geçer.
Kendini kontrol et: Isı hangi yönde akıyor: alından mendile mi, mendilden alına mı?
5. Etkinlik 1-bHavası boşaltılmış odada rezistanslı elektrikli ısıtıcı odayı ısıtabilir mi, gerekçesi.
Çözüm Yolu
Isıtıcı elektromanyetik dalgalar (kızılötesi) yayar; ışıma boşlukta da yayılır, ancak hava olmadığından iletim ve konveksiyon olmaz. Cisimler ışımayı soğurup ısınır.
- Odada hava yoksa iletim ve konveksiyon için gereken maddesel ortam yoktur.
- Rezistans ısınınca elektromanyetik dalgalar, yani ışıma yayar.
- Işıma boşlukta da yayılır; eşyalar bu ışımayı soğurup ısınır.
- Bu yüzden ısıtıcı odayı ışımayla ısıtabilir.
- 'Hava yoksa hiç ısıtamaz' demek — ışıma maddesel ortam gerektirmez.
- Isıtmanın konveksiyonla olduğunu söylemek — konveksiyon için akışkan hava gerekir.
Kendini kontrol et: Güneş, aradaki uzay boşluğuna rağmen Dünya'yı nasıl ısıtıyor? Aynı yolu ısıtıcı için de kullandın mı?
5. Etkinlik 1-cHavası boşaltılmış odada kalorifer peteği odayı ısıtabilir mi, gerekçesi.
Çözüm Yolu
Petek odayı havadaki konveksiyon akımlarıyla ısıtır. Hava boşaltılınca konveksiyon ve iletim olmaz; yalnızca zayıf bir ışıma kalır, oda belirgin ısınmaz.
- Kalorifer peteğinin odayı nasıl ısıttığını düşün: çevresindeki havayı ısıtır.
- Isınan hava yükselir, soğuk hava iner; ısı bu akımlarla, yani konveksiyonla yayılır.
- Hava boşaltılınca konveksiyon ve havadaki iletim olmaz.
- Geriye zayıf bir ışıma kalır; bu yüzden oda belirgin ısınmaz.
- Peteği elektrikli ısıtıcıyla aynı tutmak — petek ağırlıkla konveksiyonla ısıtır, ışıması zayıftır.
- Petekteki sıcak suyun odayı doğrudan ısıttığını sanmak — ısıyı odaya taşıyan havadır.
Kendini kontrol et: Peteğin ısısını odaya taşıyan madde nedir? O madde yoksa ısıtma nasıl etkilenir?
5. Etkinlik 1-çSoba yanan odada tavan ile tabanın sıcaklıklarının farklı olmasının sebebi.
Çözüm Yolu
Isınan havanın yoğunluğu azalır ve tavana çıkar; soğuk, yoğun hava tabana iner. Bu yüzden tavan tabandan daha sıcak olur.
- Soba çevresindeki havayı ısıtır.
- Isınan havanın yoğunluğu azalır ve tavana doğru yükselir.
- Soğuk, yoğun hava tabana iner; bu hava hareketi konveksiyondur.
- Sonuçta tavana yakın hava, tabana yakın havadan daha sıcak olur.
- Soğuk havanın yükseldiğini söylemek — yoğunluğu büyük olan soğuk hava aşağı iner.
- Farkı ışımayla açıklamak — burada belirleyici olan havanın hareketi, yani konveksiyondur.
Kendini kontrol et: Hangi hava daha az yoğun ve yukarı çıkar? Cevabın 'sıcak hava' ise tavanın daha sıcak olduğunu doğru buldun.
5. Etkinlik 1-dDışarısı soğuk, içerisi sıcakken pencere açılınca sıcak ve soğuk hava hareketi nasıl olur.
Çözüm Yolu
Sıcak hava daha az yoğun olduğundan yukarıdan çıkar; soğuk hava yoğun olduğundan aşağıdan girer. Böylece konveksiyon akımı oluşur.
- İçerideki sıcak havanın yoğunluğu, dışarıdaki soğuk havadan azdır.
- Az yoğun sıcak hava yukarıda toplanır ve pencerenin üst kısmından dışarı çıkar.
- Yoğun soğuk hava pencerenin alt kısmından içeri girer.
- Bu sürekli hava akışı bir konveksiyon akımıdır.
- Sıcak havanın alttan çıktığını söylemek — sıcak hava az yoğun olduğu için yukarıda kalır ve üstten çıkar.
- Yalnız soğuk havanın girdiğini yazıp çıkışı unutmak — soru giriş ve çıkışı birlikte soruyor.
Kendini kontrol et: Pencerenin üstüne ve altına elini tutsan hangisinde sıcak, hangisinde soğuk akım hissedersin?
5. Etkinlik 2 - satır 1Tablo: metal kaşıkla karıştıran kişinin elinin yanması olayının ısı aktarım niteliği.
Çözüm Yolu
Isı kaşık içinde tanecikten taneciğe geçer; kaşık maddesel ortamdır ve ele temas eder.
- Olay: Yemeği metal kaşıkla karıştıran kişinin eli yanıyor.
- Kaşığın sıcak yemekteki ucu ısınır; ısı, metal tanecikleri arasında elin tuttuğu uca doğru aktarılır.
- Bu aktarım iletimdir; ısı katı madde içinde ilerler ve ele temasla geçer.
- Tabloda 'Temas Gerektirir' ve 'Maddesel Ortam Gereklidir' sütunlarını işaretle.
- 'Maddesel Ortama İhtiyaç Yoktur' sütununu işaretlemek — ısı kaşığın maddesi içinden geçiyor.
Kendini kontrol et: Kaşık olmasaydı ve ele hiçbir şey değmeseydi el aynı şekilde yanar mıydı?
5. Etkinlik 2 - satır 2Tablo: kalorifer peteğinin odayı ısıtması olayının niteliği.
Çözüm Yolu
Petek, havayı ısıtır; sıcak hava akımlarla odaya yayılır. Hava maddesel ortamdır, kişiyle temas gerekmez.
- Olay: Kalorifer peteği odayı ısıtıyor.
- Petek, çevresindeki havayı ısıtır; ısınan hava yükselir, soğuk hava peteğe doğru iner.
- Böylece ısı, havanın hareketiyle (konveksiyon) odaya yayılır.
- Odadaki kişi peteğe dokunmadan ısınır, ancak ısıyı taşıyan hava maddesel ortamdır.
- Tabloda 'Temas Gerektirmez' ve 'Maddesel Ortam Gereklidir' sütunlarını işaretle.
- Kişi peteğe dokunmadığı için 'Maddesel Ortama İhtiyaç Yoktur' demek — ısıyı hava taşır, hava maddedir.
Kendini kontrol et: Odada hava olmasaydı petek odayı aynı şekilde ısıtır mıydı?
5. Etkinlik 2 - satır 3Tablo: Güneş'in Dünya'yı ısıtması olayının niteliği.
Çözüm Yolu
Güneş enerjisi uzay boşluğundan elektromanyetik dalgalarla gelir.
- Olay: Güneş, Dünya'yı ısıtıyor.
- Güneş ile Dünya arasında büyük ölçüde boşluk vardır; aralarında temas yoktur.
- Isı, boşlukta da ilerleyebilen elektromanyetik dalgalarla (ışıma) taşınır.
- Tabloda 'Temas Gerektirmez' ve 'Maddesel Ortama İhtiyaç Yoktur' sütunlarını işaretle.
- Isının uzayda havayla taşındığını düşünmek — uzay büyük ölçüde boşluktur, aktarım ışımayladır.
Kendini kontrol et: Güneş ile Dünya arasında ısıyı taşıyacak bir madde var mı?
5. Etkinlik 2 - satır 4Tablo: kamp ateşinin etrafındaki kişileri ısıtması olayının niteliği.
Çözüm Yolu
Ateşe dönük kısımlar, ateşin yaydığı ışımayı soğurarak ısınır; doğrudan temas gerekmez.
- Olay: Kamp ateşi, etrafındaki kişileri ısıtıyor.
- Kişiler ateşe dokunmaz; yine de ateşe dönük taraflar ısınır.
- Bu ısınma, ateşin yaydığı ışımanın vücutça soğurulmasıyla olur; ışıma madde gerektirmez.
- Tabloda 'Temas Gerektirmez' ve 'Maddesel Ortama İhtiyaç Yoktur' sütunlarını işaretle.
- Isınmayı yalnız sıcak havanın yükselmesiyle açıklamak — sıcak hava yukarı çıkar, yandaki kişiyi ısıtan esas olarak ışımadır.
Kendini kontrol et: Ateşe dönük yüzün ısınırken sırtın neden soğuk kalıyor? Bu, ışımanın düz bir yolla geldiğini gösterir mi?