Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 61
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 61 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-SıcaklıkTablo kutusunda sıcaklığın skaler mi vektörel mi olduğunu parantezde belirtip günlük hayattan örnek verme
Çözüm Yolu
Sıcaklık yalnızca sayı ve birimle ifade edilir, yönü yoktur.
- Sıcaklık bir sayı ve birimle tam ifade edilir; yön sorulmaz.
- Yön bilgisi gerektirmediği için skalerdir; parantez içine 'skaler' yazılır.
- Örnek: Hava bugün 25 °C; örnek değişebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Skaler. Örnek: Hasta çocuğun ateşi 38,5 °C ölçüldü. (Örnekte yalnız sayı ve birim kullanılıp yön belirtilmediği sürece geçerlidir.)
- Sıcaklığın artıp azalmasını yön sanmak — artış ya da azalış yön değil, değerdeki değişimdir.
Kendini kontrol et: Verdiğin örnekte 'hangi yöne?' sorusu anlamlı mı? Değilse skaler dediğin doğrudur.
1-HızHız kutusu için skaler/vektörel belirleme ve günlük hayat örneği
Çözüm Yolu
Hızın tam ifadesi için büyüklüğün yanında yön de gerekir.
- Hızı tam anlatmak için büyüklüğün ve birimin yanında hareket yönü de gerekir.
- Yön bilgisi gerektiren nicelikler vektöreldir; parantez içine 'vektörel' yazılır.
- Örnek: Araç kuzeye doğru 80 km/h hızla gidiyor; örnek değişebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Vektörel. Örnek: Rüzgâr batıdan doğuya 20 km/h hızla esiyor. (Örnekte büyüklük ve birimle birlikte yön de verildiği sürece geçerlidir.)
- Örneği yönsüz yazmak (ör. 'araç 80 km/h ile gidiyor') — vektörel olduğunu göstermek için yön de belirtilmeli.
Kendini kontrol et: Örnek cümlende sayı, birim ve yönün üçü de var mı?
1-YoğunlukYoğunluk kutusu için skaler/vektörel belirleme ve günlük hayat örneği
Çözüm Yolu
Yoğunluk sayı ve birimle ifade edilir, yön bilgisi gerekmez.
- Yoğunluk kütlenin hacme oranıdır; sayı ve birimle tam ifade edilir.
- Yön bilgisi gerekmediği için skalerdir; parantez içine 'skaler' yazılır.
- Örnek: Suyun yoğunluğu 1 g/cm³'tür; örnek değişebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Skaler. Örnek: Zeytinyağının yoğunluğu yaklaşık 0,9 g/cm³'tür. (Örnekte doğru birimle yoğunluk değeri verilip yön kullanılmadığı sürece geçerlidir.)
- Yoğun cisimlerin suda batmasını yön bilgisi sanmak — batma bir sonuçtur, yoğunluğun kendisi yönsüzdür.
Kendini kontrol et: Yoğunluk değerini söylerken bir yön eklemen gerekti mi?
1-UzunlukUzunluk kutusu için skaler/vektörel belirleme ve günlük hayat örneği
Çözüm Yolu
Uzunluk yalnızca büyüklük ve birimle belirtilir.
- Bir cismin boyu sayı ve birimle tam olarak söylenir.
- Yön bilgisi gerekmediği için uzunluk skalerdir; parantez içine 'skaler' yazılır.
- Örnek: Sıranın boyu 120 cm'dir; örnek değişebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Skaler. Örnek: Futbol sahasının uzunluğu 105 m'dir. (Örnekte yalnız uzunluk değeri ve birimi verildiği sürece geçerlidir.)
- Uzunluğu yer değiştirmeyle karıştırmak — yer değiştirme yönlüdür, uzunluk ise yalnız büyüklüktür.
Kendini kontrol et: Örneğinde 'kaç' sorusuna cevap verip 'nereye' sorusuna gerek kalmadan anlam tamamlanıyor mu?
1-KütleKütle kutusu için skaler/vektörel belirleme ve günlük hayat örneği
Çözüm Yolu
Kütle sayı ve birimle ifade edilir, yönü yoktur.
- Kütle yalnızca sayı ve birimle ifade edilir; sayfadaki 3 kg + 2 kg = 5 kg örneğinde yön gerekmez.
- Yönü olmayan nicelikler skalerdir; parantez içine 'skaler' yazılır.
- Örnek: Bir paket şekerin kütlesi 1 kg'dır; örnek değişebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Skaler. Örnek: Okul çantamın kütlesi 4 kg'dır. (Örnekte kütle birimi (kg, g) kullanılıp yön verilmediği sürece geçerlidir.)
- Kütleyi ağırlıkla karıştırıp vektörel demek — ağırlık bir kuvvettir, kütle ise yönsüz madde miktarıdır.
Kendini kontrol et: İki kütleyi yönlerine bakmadan doğrudan toplayabiliyor musun? Evet ise skalerdir.
1-EnerjiEnerji kutusu için skaler/vektörel belirleme ve günlük hayat örneği
Çözüm Yolu
Enerji sayı ve birimle verilir, yön bilgisi gerektirmez.
- Enerji miktarı sayı ve birimle belirtilir; yön söylenmez.
- Yönü olmayan nicelik skalerdir; parantez içine 'skaler' yazılır.
- Örnek: Bir ampul 1 saatte 0,06 kWh enerji harcar; örnek değişebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Skaler. Örnek: Bir çikolata yaklaşık 200 kcal enerji verir. (Örnekte enerji birimiyle bir değer verilip yön kullanılmadığı sürece geçerlidir.)
- Enerjinin bir yerden başka yere aktarılmasını yön sanmak — aktarım olsa da enerji miktarı yönsüzdür.
Kendini kontrol et: Örneğindeki enerji değeri yön eklenmeden tam anlaşılıyor mu?
2Niceliklerin skaler veya vektörel olmasının günlük hayatta sağladığı kolaylıkları açıklama
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Niceliğin türünü bilmek, ifade ve işlem için hangi bilginin gerektiğini bilmemizi sağlar; karışıklığı önler.
- Skaler niceliklerin yalnız sayı ve birimle ifade edildiğini hatırla.
- Skalerlerin bu yüzden kolayca toplanıp karşılaştırıldığını örnekle göster: 2 kg + 3 kg = 5 kg.
- Vektörel niceliklerde yönün de verildiğini hatırla.
- Yön bilgisinin yol tarifi, navigasyon ve kuvvetin etkisini doğru anlatmada sağladığı kolaylığı yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hava durumunda sıcaklık yalnız sayıyla verilir, rüzgâr ise yönüyle verilir; böylece rüzgârın nereden eseceğini bilerek önlem alırız. (Skaler ve vektörel niceliklerin ifade farkını günlük bir kolaylıkla ilişkilendirdiği sürece geçerlidir.)
- Yalnız tanımları yazıp günlük hayattaki kolaylığı belirtmemek — soru, sınıflandırmanın sağladığı faydayı istiyor.
- Vektörel nicelikleri de skalerler gibi doğrudan toplamak — yönler zıtsa sonuç farklı olur (60 N − 40 N = 20 N).
Kendini kontrol et: Cevabında hem skaler hem vektörel nicelikler için en az birer günlük hayat kolaylığı var mı?