Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 60 Cevapları

Başta 1 L su var, 0,5 L daha eklenmiş: 1 + 0,5 = 1,5 L.

1. Verilenler: Isıtıcıya önce 1 L su konuyor, sonra 0,5 L daha ekleniyor. İstenen: toplam su hacmi.
2. Hacimler aynı birimde (litre) olduğundan doğrudan toplanır: 1 + 0,5 = 1,5.
3. Elektrikli ısıtıcıdaki suyun hacmi 1,5 L'dir.

Kendini kontrol et: 1,5 L'den 0,5 L çıkarınca ilk konulan 1 L'ye ulaşıyor musun?

Başlangıç 20 °C, sıcaklık 70 °C artıyor: 20 + 70 = 90 °C.

1. Verilenler: Suyun ilk sıcaklığı 20 °C, sıcaklıktaki artış 70 °C. İstenen: son sıcaklık.
2. Metinde 70 °C'nin son sıcaklık değil, artış miktarı olduğuna dikkat ederiz.
3. Son sıcaklık = ilk sıcaklık + artış: 20 + 70 = 90.
4. Suyun son sıcaklığı 90 °C'tur.

Kendini kontrol et: 90 °C'tan ilk sıcaklık 20 °C'u çıkarınca metindeki 70 °C'lik artışı buluyor musun?

Hız vektörel niceliktir; büyüklükleri eşit olsa da yönleri farklıysa eşit sürede gidilen yer farklı noktalar olur.

1. Metinde araçların aynı yerden, aynı anda, eşit büyüklükte hızla ve eşit sürede gittiği verilmiştir.
2. Eşit hız büyüklüğü ve eşit sürede araçlar eşit uzunlukta yol alır.
3. Yol eşit olduğu hâlde varış noktaları farklıysa hareketin yönü farklı olmalıdır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Araçlar zıt yönlere (biri doğuya, diğeri batıya) gitmiş olabilir. (Yön farkını somut bir örnekle anlatan cevap olarak geçerlidir.) · Hızın yalnız büyüklüğü verilmiş, yönü verilmemiştir; yönler farklı olabilir. (Hızın yön içeren bir nicelik olduğunu vurgulayan cevap olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın sebep, metindeki eşit hız büyüklüğü ve eşit süre bilgisiyle çelişiyor mu?

Kuvvet vektörel niceliktir. Aynı yönde 30+40=70 N, zıt yönde 40−30=10 N toplam kuvvet oluşur.

1. Her iki aşamada da kuvvetlerin büyüklükleri aynıdır: 30 N ve 40 N.
2. Aynı yönde uygulanan kuvvetler toplanır: 30 + 40 = 70 N; bu ilk aşamaya uyar.
3. Zıt yönde uygulanan kuvvetler birbirinden çıkarılır: 40 − 30 = 10 N; bu ikinci aşamaya uyar.

Kendini kontrol et: 40 N'dan 30 N'u çıkarınca ikinci aşamadaki 10 N'u buluyor musun?

Sıcaklık ve hacim yön gerektirmez. Hız ve kuvvet ise yön belirtilmeden tam tanımlanamaz.

1. Skaler örnekler (sıcaklık, hacim) yalnız sayı ve birimle tam anlatılabiliyor mu diye bakarız: evet.
2. Vektörel örneklerde (hız, kuvvet) yön bilinmeden sonucun belirsiz kaldığını görürüz.
3. Skaler nicelik: yalnız büyüklük (sayı ve birim) ile belirtilir.
4. Vektörel nicelik: büyüklük, birim ve yön ile belirtilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Skalerler yön gerektirmez, sayılar gibi toplanır; vektörellerde yön de önemlidir ve toplama yöne bağlıdır. (Yön farkını toplama davranışı üzerinden açıklayan cevap olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellikleri 21 °C ve 30 N örneklerine uyguladığında doğru sonuç veriyor mu?

Her ikisi de sayı ve birimle ifade edilir; ancak vektörel nicelikler yönle birlikte tanımlanır, skaler nicelikler tanımlanmaz.

1. d maddesinde yazdığımız skaler ve vektörel özellikleri yan yana koyarız.
2. İkisinde ortak olanları seçeriz: fiziksel nicelik olmaları, ölçülebilmeleri, sayı ve birimle ifade edilmeleri.
3. İkisini ayıran özelliği seçeriz: skalerde yön yoktur, vektörelde yön de gerekir.
4. Benzer ve farklı yönleri ilgili satırlara yazarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzer: İkisi de ölçü aletiyle ölçülür ve SI birimleri vardır. Farklı: Vektörel nicelikler ok (yönlü doğru parçası) ile gösterilir. (Ortak ve ayırt edici özellikleri doğru belirten başka ifadeler olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Farklı yönler satırında yazdığın özellik, skalerde bulunmayıp vektörelde bulunan bir özellik mi?

Bir şişedeki suyun miktarı yalnızca sayı ve birimle (litre) ifade edilir; yön ihtiyacı yoktur.

1. Tablodaki zaman örneğinde olduğu gibi, nicelik yön bilgisi istiyor mu diye sorarız.
2. Bir kaptaki su miktarı yalnız sayı ve birimle (ör. 1,5 L) tam anlatılır.
3. Yön belirtmeye gerek olmadığından hacim skaler niceliktir.
4. Boşluğa "Skaler" yazar, günlük hayattan bir örnekle açıklarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hacim skalerdir. Örnek: Arabanın deposuna 40 L benzin alınması yönsüz ifade edilir. (Hacmi skaler olarak doğru sınıflayan başka bir günlük hayat örneği olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: "1,5 L su" dediğinde, yönü söylemeden niceliği tam anlatmış oluyor musun?

Kuvvetin etkisi büyüklüğünün yanında yönüne de bağlıdır; bu yüzden yön belirtilmelidir.

1. Nicelik yön bilgisi olmadan tam anlatılabiliyor mu diye sorarız.
2. Aynı büyüklükteki kuvvet kapıyı ittiğinde açar, çektiğinde kapatır; sonuç yöne bağlıdır.
3. Yön belirtilmesi gerektiğinden kuvvet vektörel niceliktir.
4. Boşluğa "Vektörel" yazar, günlük hayattan bir örnekle açıklarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kuvvet vektöreldir. Örnek: Halat çekme oyununda takımlar zıt yönlere kuvvet uygular, sonuç yönlere bağlıdır. (Kuvveti vektörel olarak doğru sınıflayıp yönün etkisini gösteren başka bir örnek olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğinde kuvvetin yönü değişince sonucun da değiştiği görülüyor mu?