Ana sayfa›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 116›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Kimya 9. sınıf · İyon Oluşumu ve İyonik Bağ
Bilgi notu
İyon Oluşumu ve İyonik Bağ
- Metal atomları değerlik elektronlarını vererek pozitif yüklü iyon (katyon), ametal atomları elektron alarak negatif yüklü iyon (anyon) oluşturur.
- İyonlaşma enerjisi düşük atomlar elektron vermeye, elektronegatifliği yüksek atomlar elektron almaya eğilimlidir.
- Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekim kuvvetine iyonik bağ denir.
- Metal ile ametal arasında oluşan bileşikler genellikle iyonik bağlıdır.
Örnek: Potasyum (K, 1 değerlik elektronlu) ile flor (F, 7 değerlik elektronlu) arasında oluşan iyonik bileşiğin formülü nedir?
Çözüm: K bir elektron verir ve K⁺ olur. F bir elektron alır ve F⁻ olur. Verilen ve alınan elektron sayısı eşit (1 ve 1) olduğundan iyonlar 1:1 oranında birleşir: KF.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir metal atomu değerlik elektronunu verirse oluşan iyonun yükü pozitif mi negatif midir? Bu tür iyona ne ad verilir?
Bir ametal atomu elektron alırsa oluşan iyonun yükü nasıldır? Bu tür iyona ne ad verilir?
Lityum atomu (3 proton, 3 elektron) bir elektron verirse oluşan iyonun proton sayısı, elektron sayısı ve yükü nedir?
Uygulama
Magnezyum atomu (12 proton, 12 elektron) iki değerlik elektronunu veriyor. Oluşan iyonun proton sayısını, elektron sayısını ve yükünü yazınız.
Flor atomu (9 proton, 9 elektron) bir elektron alıyor. Oluşan iyonun elektron sayısını ve yükünü yazınız.
CaO bileşiğinde kalsiyum (Ca) metal, oksijen (O) ametaldir. Hangi atom elektron verir, hangi atom elektron alır? Bağ türünü yazınız.
Düşün
Bir öğrenci, ‘İyonik bağda zıt yüklü iyonlar elektronları ortak kullanır’ diyor. Öğrencinin hatasını açıklayınız.
A atomunun iyonlaşma enerjisi çok düşük, B atomunun elektronegatifliği çok yüksektir. A ve B bir araya geldiğinde elektron akışının yönünü, oluşacak iyonların yük işaretlerini ve bağ türünü gerekçelendirerek açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Pozitif yüklüdür; katyon denir. | Elektron verince proton sayısı elektron sayısından fazla kalır. | 8 |
| 2 | Negatif yüklüdür; anyon denir. | Elektron alınca elektron sayısı proton sayısından fazla olur. | 8 |
| 3 | 3 proton, 2 elektron; yükü +1 (Li⁺). | 3 − 2 = +1. | 8 |
| 4 | 12 proton, 10 elektron; yükü +2 (Mg²⁺). | 12 − 10 = +2. | 12 |
| 5 | 10 elektron; yükü −1 (F⁻). | 9 − 10 = −1. | 12 |
| 6 | Kalsiyum (metal) elektron verir, oksijen (ametal) elektron alır; aralarındaki bağ iyonik bağdır. | Metal ile ametal arasında elektron aktarımı olur, zıt yüklü iyonlar iyonik bağ oluşturur. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) İyonik bağda elektronların ortak kullanılmadığını, bir atomdan diğerine aktarıldığını yazma (8 puan); (2) Zıt yüklü iyonların elektrostatik çekimle bir arada tutulduğunu belirtme (8 puan); (3) Elektronların ortak kullanıldığı bağ türünün kovalent bağ olduğunu yazma (4 puan). | İyonik bağ elektron aktarımı ve zıt yüklerin çekimiyle oluşur; ortak kullanım kovalent bağın özelliğidir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Elektronun A atomundan B atomuna aktarılacağını yazma (6 puan); (2) A’nın pozitif, B’nin negatif yüklü iyon oluşturacağını belirtme (6 puan); (3) Zıt yüklü iyonların elektrostatik çekimle bir arada tutulduğunu, bağın iyonik bağ olduğunu yazma (8 puan). | Düşük iyonlaşma enerjisi elektron vermeyi, yüksek elektronegatiflik elektron almayı kolaylaştırır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: İyonik bağda elektronların ortak kullanıldığını sanmak. · Elektron veren atomun negatif, elektron alan atomun pozitif yüklü olduğunu düşünmek.
Öz kontrol: Hangi atomun elektron verdiğini, hangisinin aldığını ve bunun gerekçesini söyleyebiliyor muyum?