Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 137 Cevapları

Değerlik elektronları sayılarak her atom ya dublet (H) ya oktet kuralına tamamlanır; ortak çiftler bağ, geri kalanlar ortaklanmamış çifttir.

1. Değerlik elektronları: H 1, C 4, N 5, O 6, F 7; H dublete, diğerleri oktete tamamlanır.
2. H₂'de bir ortak çift; F₂'de bir ortak çift, her F'de 3 ortaklanmamış çift.
3. O₂'de iki ortak çift (çift bağ), her O'da 2; N₂'de üç ortak çift (üçlü bağ), her N'de 1 ortaklanmamış çift.
4. HF'de bir ortak çift, F'de 3 ortaklanmamış çift; CH₄'te C çevresinde 4 ortak çift.
5. NH₃'te N'de 3 ortak, 1 ortaklanmamış çift; H₂O'da O'da 2 ortak, 2 ortaklanmamış çift.
6. Kontrol: H atomlarında 2, diğer atomlarda 8 elektron bulunur.

Kendini kontrol et: Her yapıda toplam nokta sayısı, atomların değerlik elektronları toplamına eşit mi?

Atom çapları ve sayısı ile bağ yapmayan elektron çiftlerinin itmesi molekül şeklini belirler: doğrusal, tetrahedral, piramit, kırık gibi.

1. Tablodaki modellerde atom sayılarını karşılaştır: 2, 3, 4 ve 5 atomlu moleküller var.
2. Atomların boyutlarının farklı olduğunu gözle: H küçük, N, O, F, C daha büyük.
3. Merkez atomdaki ortaklanmamış çiftlerin bağları ittiğini, bu yüzden NH₃ ve H₂O'nun farklı şekil aldığını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Moleküller doğrusal, açısal (kırık), üçgen piramit ve düzgün dörtyüzlü gibi farklı geometrilere sahiptir. (Geometri farkını atom sayısı ve elektron çiftleriyle ilişkilendirirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabın, NH₃ ile CH₄ modellerinin neden farklı göründüğünü açıklayabiliyor mu?

Aynı cins atomlu moleküller apolardır; farklı atomlu moleküllerde yük dağılımı dengeliyse apolar, dengesizse polardır.

1. Tablodaki elektronegatiflik değerlerini kullanarak bağ yapan atomların aynı mı farklı mı olduğuna bak.
2. Farklı atomlarda elektronegatiflik farkını ölçüt olarak belirle.
3. Merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti olup olmadığını ikinci ölçüt yap.
4. Molekülün geometrisine ve yük dağılımının dengeli olup olmadığına göre karar verileceğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Molekülün aynı ya da farklı atomlardan oluşması ve yük dağılımının dengeli olup olmaması. (Simetri/yük dengesi ölçütünü içerdiği sürece geçerlidir.) · Merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti bulunup bulunmaması. (Elektronegatiflik farkı ölçütüyle birlikte kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirlediğin ölçütlerle CH₄ ve NH₃'ü doğru biçimde ayırabiliyor musun?

İki atomlu aynı element molekülleri elektronegatiflik farkı olmadığından apolardır; CH₄ simetriktir. HF, NH₃, H₂O'da kutuplaşma vardır.

1. Ölçütler: bağ yapan atomların aynı ya da farklı olması ve molekülde yük dağılımının dengeli olup olmaması.
2. H₂, F₂, N₂, O₂ aynı atomlardan oluşur; elektronegatiflik farkı sıfır, yük dağılımı dengeli.
3. CH₄'te C–H bağları kutuplu olsa da simetrik yapı nedeniyle yük dağılımı dengelidir.
4. HF'de F daha elektronegatif; NH₃ ve H₂O'da ortaklanmamış çiftler yükü bir tarafa toplar.

Kendini kontrol et: Her molekülü bir gruba yerleştirdin mi ve toplam 5 + 3 = 8 molekül ediyor mu?

Merkez atomu üzerinde elektron çifti olan NH₃ ve H₂O ile farklı atomlu HF'de yük dengesizdir; diğerlerinde yük dağılımı dengelidir.

1. Bilgi: merkez atomunda elektron çifti olan moleküllerde yük dağılımı dengesiz, dipol moment sıfırdan farklıdır.
2. NH₃'te N'de 1, H₂O'da O'da 2 ortaklanmamış çift vardır; dipol moment sıfırdan farklı.
3. HF iki farklı atomludur; F elektronları kendine çeker, dipol moment sıfırdan farklı.
4. H₂, F₂, N₂, O₂ aynı atomlu; CH₄'te merkez C'de ortaklanmamış çift yok, dipol moment sıfır.

Kendini kontrol et: Dipol momenti sıfırdan farklı her molekülde yükün bir tarafa toplandığını gösterebiliyor musun?

Dipol momenti sıfır olanlar apolar, sıfırdan farklı olanlar polardır.

1. Ölçüt: dipol momenti sıfır olan molekül apolar, sıfırdan farklı olan polardır.
2. Aynı atomlardan oluşan H₂, F₂, N₂, O₂'de elektronlar eşit çekilir; dipol moment sıfırdır.
3. CH₄'te merkez C üzerinde ortaklanmamış çift yok, yük dağılımı dengeli; dipol moment sıfırdır.
4. HF'de elektronlar F'ye kayar; NH₃ ve H₂O'da merkez atomda ortaklanmamış çift var, dipol moment sıfırdan farklı.

Kendini kontrol et: Bu sonuç bir önceki sorudaki dipol moment gruplamasıyla birebir aynı mı?

Molekülün polarlığı tüm bağların ve molekül geometrisinin toplam etkisine bağlıdır. Apolar bağ bulunması, diğer polar bağlar dengesiz dağılmışsa molekülün polar olmasını engellemez.

1. Molekülün polarlığının tek bir bağa değil, tüm bağların polarlığına ve molekülün geometrisine bağlı olduğunu hatırla.
2. Apolar bağın aynı tür atomlar arasında oluştuğunu, bu bağda elektronların eşit paylaşıldığını belirt.
3. Molekülde apolar bağın yanında farklı atomlar arasında polar bağlar da olabileceğini düşün; H₂O₂'deki O–O ve O–H bağlarını incele.
4. H₂O₂'de polar O–H bağları simetrik dağılmadığı için yük dağılımının dengesiz olduğunu, dipol momentin sıfırdan farklı kaldığını göster.
5. Sonuç olarak apolar bağ içeren bir molekülün polar olabileceğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Evet; örneğin etanolde (C₂H₅OH) C–C bağı apolardır ama polar O–H ve C–O bağları nedeniyle molekül polardır. (Apolar bağ yanında dengesiz dağılmış polar bağlar içeren başka bir molekül örnek verilirse geçerlidir.) · Evet; örneğin hidrazinde (N₂H₄) N–N bağı apolardır ama polar N–H bağları ve ortaklanmamış çiftler molekülü polar yapar. (Gerekçesi doğru açıklanmış farklı bir polar molekül örneği olarak kabul edilir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin örnek molekülde hem apolar hem polar bağ var mı ve yük dağılımı dengesiz mi?