Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 149
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 149 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5-aTabloda ikinci satır: kalıcı dipollü moleküller yerine iyonlarla polar molekül arasındaki etkileşim türü ve açıklaması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İyonik bileşikler polar çözücüde çözünürken iyonun yüküyle polar molekülün kısmi yüklü ucu arasında çekim oluşur (ör. NaCl ve su).
- İyon ile polar molekül içeren çiftlere bakarız (ör. Na+…H₂O, Cl−…H₂O).
- Pozitif iyon suyun δ− ucu (O), negatif iyon δ+ ucu (H) ile çekişir.
- Etkileşim türü: iyon-dipol; iyonlar ile polar moleküller arasında görülür.
- Açıklamada yalnız 'iyonlar arasında' demek — bu etkileşimin bir tarafı iyon, diğer tarafı polar moleküldür.
Kendini kontrol et: Yazdığım açıklama Na+…H₂O ve Cl−…H₂O örneklerinin ikisine de uyuyor mu?
5-bTabloda üçüncü satır: tüm moleküller arasında görülen geçici dipollerden doğan etkileşim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Elektron bulutundaki anlık dalgalanmalar geçici dipol oluşturur. Apolar moleküller ve soy gazlarda fiziksel özellikleri belirleyen tek kuvvet budur.
- Etkinlikte He…He gibi apolar tanecik çiftlerine 'indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol' dendiğini hatırlarız.
- Elektron bulutundaki anlık kaymalar her tanecikte geçici dipol oluşturur.
- Bu geçici dipoller komşu taneciklerde de dipol oluşturarak çekim sağlar.
- Etkileşim türü: London kuvvetleri; tüm moleküller ve soy gaz atomları arasında görülür.
- London kuvvetlerinin yalnız apolar moleküllerde görüldüğünü yazmak — polar moleküller arasında da bulunur.
Kendini kontrol et: H₂S…H₂S gibi polar bir çiftte de anlık dipoller oluşabilir mi? Evetse açıklamam 'tüm moleküller' demelidir.
5-cTabloda dördüncü satır: iyon ile apolar molekül veya soy gaz atomu arasındaki etkileşim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İyon yaklaşınca apolar taneciğin elektron dağılımını bozar ve geçici dipol oluşturur; iyon ile bu kısmi yükler arasında çekim doğar.
- Bir iyon ile apolar tanecik içeren çiftlere bakarız (ör. Mg2+…CO₂).
- İyonun yükü apolar taneciğin elektron bulutunu kendine doğru ya da ters yöne iter.
- Böylece apolar tanecikte geçici dipol oluşur ve iyonla çekim doğar.
- Etkileşim türü: iyon-indüklenmiş dipol; iyon ile apolar molekül/soy gaz atomu arasında.
- Bu türü iyon-dipol ile karıştırmak — burada karşıdaki tanecikte kalıcı dipol yoktur, dipolü iyon oluşturur.
Kendini kontrol et: Açıklamamdaki tanecik çiftine Mg2+…CO₂ örneği uyuyor mu?
5-dTabloda beşinci satır: polar molekül ile apolar molekül veya soy gaz atomu arasındaki etkileşim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Polar molekül apolar taneciğin yük dağılımını bozup geçici dipol oluşturur; kalıcı dipol ile indüklenmiş dipol arasında çekim ortaya çıkar.
- Kalıcı dipolü olan polar molekül ile apolar tanecik çiftlerine bakarız (ör. NH₃ ile apolar bir tanecik).
- Polar molekülün kısmi yükleri apolar taneciğin elektron bulutunu kaydırır ve dipol oluşturur.
- Kalıcı dipol ile oluşan indüklenmiş dipol birbirini çeker.
- Etkileşim türü: dipol-indüklenmiş dipol; polar molekül ile apolar molekül/soy gaz atomu arasında.
- Bu türü dipol-dipol ile karıştırmak — bir taraf apolardır ve dipolü yalnızca geçici olarak kazanır.
Kendini kontrol et: Tablodaki CH₄…HF ve CO…BH₃ çiftleri yazdığım açıklamaya uyuyor mu?
2. Yönerge-1HCl moleküllerinin birinci konumdan ikinci konuma yaklaşmasındaki değişimin nedenini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kalıcı dipollü moleküllerin zıt yüklü kısımları arasında elektrostatik çekim vardır; bu yüzden moleküller belirli yönelimle birbirine yaklaşır.
- Görselde HCl molekülünde Cl tarafı elektronca zengin (mavi), H tarafı elektronca fakir (kırmızı); molekül polardır.
- Cl ucu δ−, H ucu δ+ yüklüdür; bu kalıcı dipoldür.
- İkinci konumda bir molekülün H ucu diğerinin Cl ucuna yönelmiştir.
- Zıt kısmi yükler birbirini çektiği için moleküller böyle dizilir; bu dipol-dipol etkileşimidir.
- Molekülleri H-H ya da Cl-Cl uçları karşılıklı gelecek biçimde düşünmek — aynı işaretli uçlar birbirini iter.
- Etkileşimi H ile Cl arasında yeni kovalent bağ sanmak — noktalı çizgi moleküller arası zayıf çekimi gösterir.
Kendini kontrol et: İkinci konumda birbirine bakan uçlar zıt kısmi yüklü mü (δ+ ile δ−)?
2. Yönerge-2KBr kristali ile su molekülü yaklaşınca olan değişimin nedenini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Su molekülü yönlenerek iyonların zıt yüklü kısmi uçlarını karşılar; bu çekim kristalin çözünmesine yol açar.
- KBr iyonik bir kristaldir; K+ ve Br− iyonlarından oluşur.
- Su polar moleküldür; O ucu δ−, H uçları δ+ yüklüdür.
- K+ iyonu suyun O ucunu, Br− iyonu suyun H uçlarını çeker.
- Bu iyon-dipol çekimleri iyonları kristalden koparır ve KBr suda çözünür.
- K+'nın suyun H ucuna yöneldiğini yazmak — artı iyon kısmi eksi yüklü O ucunu çeker.
- Çözünmeyi kimyasal tepkime sanmak — iyonlar değişmeden su molekülleriyle sarılır.
Kendini kontrol et: İkinci konumdaki görselde K+ hangi atoma, Br− hangi atomlara noktalı çizgiyle bağlı?
2. Yönerge-3İki H₂ molekülü yaklaşınca elektron bulutlarında olan değişimin nedenini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Anlık elektron yoğunluğu dalgalanmaları bir tarafı δ-, diğer tarafı δ+ yapar; komşu molekülde de dipol indüklenir ve zayıf çekim doğar.
- Birinci konumda H₂ moleküllerinin elektron bulutu dengeli dağılmıştır; molekül apolardır.
- İkinci konumda elektron bulutunun bir kısmı mavi, bir kısmı kırmızı görünür; anlık dipol oluşmuştur.
- Bir moleküldeki anlık dipol, yanındaki molekülün elektron bulutunu kaydırarak onda da dipol oluşturur.
- Bu indüklenmiş dipoller arasındaki zayıf çekim London kuvvetidir.
- H₂'nin kalıcı dipolü olduğunu düşünmek — aynı atomlardan oluştuğu için dipol yalnızca geçicidir.
- İkinci konumdaki iki H₂'yi tek molekül sanmak — noktalı çizgi iki ayrı molekül arasındaki zayıf çekimi gösterir.
Kendini kontrol et: Moleküller birbirinden uzaklaşınca bu dipoller kalıcı mı olur, yoksa kaybolur mu?