Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 148 Cevapları

Başka ölçütler de olabilir: polarlık ya da etkileşimin gücü.

1. Tablodaki her çiftte taneciklerin iyon, molekül ya da atom olup olmadığına bakarız.
2. Ortak bir özellik seçeriz; örneğin çiftte yük taşıyan bir iyon bulunup bulunmadığı.
3. Yük işareti (+ veya −) olan çiftleri ayırırız: Na+…H₂O, Cl−…H₂O, Mg2+…CO₂.
4. Kalan çiftleri, iyon içermeyen moleküller arası etkileşimler grubuna koyarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ölçüt: tanecik türü; gruplar iyon-molekül, molekül-molekül, atom-atom etkileşimleri. (Çiftler oluşturan taneciklerin türüne göre üç gruba ayrılırsa geçerlidir.) · Ölçüt: polarlık; polar tanecik içeren ve yalnız apolar taneciklerden oluşan çiftler. (Her taneciğin polar ya da apolar olduğu doğru belirlenirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tablodaki on iki çiftin her biri gruplarımdan yalnız birinde yer alıyor mu?

İki hidrokarbon da apolardır.

1. C₂H₆ (etan) ve C₃H₈ (propan) yalnız C ve H atomlarından oluşan hidrokarbonlardır.
2. C ile H arasındaki elektronegatiflik farkı çok küçüktür; bu moleküller apolardır.
3. İki taraf da apolar olduğundan ad: indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: Çiftteki iki molekül de yalnız C ve H içeriyor mu? Öyleyse ikisi de apolardır.

Su polar moleküldür.

1. Na+ yük taşıdığından 'iyon' olarak adlandırılır.
2. H₂O açısal yapıdadır ve O çok elektronegatiftir; su polar moleküldür, yani 'dipol'dür.
3. İyon ile polar molekül arasında olduğundan ad: iyon-dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: Na+ suyun hangi ucuna yönelir? Kısmi eksi yüklü O ucuna yöneliyorsa iyon-dipol çekimi vardır.

Soy gaz atomları apolar davranır.

1. He ve Ne soy gazdır; tek atom hâlinde bulunur ve yük taşımaz.
2. Elektron dağılımları küresel simetrik olduğundan apolar davranırlar.
3. Yönergeye göre soy gaz atomu 'indüklenmiş dipol' olduğundan ad: indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: He ve Ne düşük sıcaklıkta sıvılaşabiliyorsa atomlarını bir arada tutan bir çekim olmalı mı?

Anyon ile polar su molekülü etkileşir.

1. Cl− eksi yüklü bir anyondur; 'iyon' olarak adlandırılır.
2. H₂O polar moleküldür; 'dipol' olarak adlandırılır.
3. Anyon suyun kısmi artı yüklü H uçlarına yöneldiğinden ad: iyon-dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: Cl− ile su arasında çekim hangi uçta oluşur? δ+ yüklü H ucunda oluşuyorsa doğrudur.

İki molekül de apolardır.

1. N₂ ve O₂ aynı cins iki atomdan oluşan moleküllerdir.
2. Her molekülde elektronlar eşit paylaşılır; ikisi de apolardır.
3. İki taraf da apolar olduğundan ad: indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: Her molekülü ayrı ayrı inceledim mi: N₂ apolar mı, O₂ apolar mı?

CO polar, BH₃ düzlem üçgen yapıda apolardır.

1. CO iki farklı atomdan oluşan iki atomlu moleküldür; elektronegatiflik farkı nedeniyle polardır.
2. BH₃ düzlem üçgen yapıdadır; üç B-H bağ dipolü birbirini yok eder, molekül apolardır.
3. Polar taraf 'dipol', apolar taraf 'indüklenmiş dipol' olduğundan ad: dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: BH₃'ün merkez atomunda ortaklanmamış elektron çifti var mı? Yoksa yapı simetriktir ve molekül apolardır.

İkisi de polar; H ile N ve F bulunduğundan hidrojen bağı oluşur.

1. NH₃ üçgen piramit yapıdadır; N'deki ortaklanmamış çift nedeniyle polardır.
2. HF de polardır; F çok elektronegatiftir.
3. İki taraf da polar olduğundan yönergedeki ifadelere göre ad: dipol-dipol etkileşimi.
4. H, N ve F'ye bağlı olduğundan bu etkileşim hidrojen bağı olarak da adlandırılır.

Kendini kontrol et: Çiftte F, O ya da N'ye bağlı bir H atomu var mı? Varsa hidrojen bağı oluşabilir.

İyon içeren tüm çiftler bu grupta toplanır.

1. Çiftlerde yük işareti (+ veya −) taşıyan taneciği ararız.
2. Cl−, Na+ ve Mg2+ iyondur; karşılarındaki H₂O ve CO₂ moleküldür.
3. Bu çiftler iyon-molekül etkileşimi grubunu oluşturur: Cl−…H₂O, Na+…H₂O, Mg2+…CO₂.

Kendini kontrol et: Bu sütundaki her çiftte bir tarafta yüklü iyon, diğer tarafta molekül var mı?

İyon veya soy gaz atomu içermeyen, yalnız moleküllerden oluşan çiftlerdir.

1. Tablodaki her çiftte taneciklerin iyon, molekül ya da soy gaz atomu olup olmadığına bakarız.
2. Yükü olmayan ve birden çok atomdan oluşan tanecikler moleküldür.
3. İki tarafı da molekül olan çiftleri seçeriz: O₂…O₂, H₂S…H₂S, CH₄…HF, CH₄…N₂, N₂…O₂, HF…BH₃, NH₃…HF.
4. Bu sütun molekül-molekül etkileşimi olarak adlandırılır.

Kendini kontrol et: Bu sütundaki her çiftte iki tanecik de yüksüz ve çok atomlu mu?

Moleküller yerine atomlarla oluşan çiftler ayrı bir grup olur.

1. Çiftlerde tek atomlu, yüksüz taneciklere bakarız.
2. He ve Ne soy gazdır; doğada tek atom hâlinde bulunur.
3. Bu atomlarla kurulan çiftler He…He ve He…Ne'dir.
4. Sütun: soy gaz atomu-soy gaz atomu etkileşimi.

Kendini kontrol et: Bu sütundaki tanecikler periyodik tablonun 8A grubunda mı yer alıyor?

O₂ apolar moleküldür.

1. O₂ molekülü aynı iki atomdan oluşur; elektronlar eşit paylaşılır.
2. Bu yüzden O₂ apolardır; yönergeye göre apolar tanecik için 'indüklenmiş dipol' ifadesi kullanılır.
3. İki taraf da apolar olduğundan ad: indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: O₂'deki iki atomun elektronegatiflikleri farklı mı? Farklı değilse molekül apolardır.

H₂S polar moleküldür.

1. H₂S, H₂O'ya benzer şekilde kırık doğru (açısal) yapıdadır.
2. S ile H arasındaki elektronegatiflik farkı nedeniyle bağ dipolleri birbirini yok etmez; molekül polardır.
3. Yönergeye göre polar molekül 'dipol' olarak adlandırılır; iki taraf da polar olduğundan ad: dipol-dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: H₂S'nin bağ dipolleri birbirini yok ediyor mu? Etmiyorsa molekül polardır.

HF polar, CH₄ apolardır.

1. CH₄ düzgün dört yüzlü yapıdadır; bağ dipolleri birbirini yok eder, molekül apolardır.
2. HF iki farklı atomdan oluşur ve F çok elektronegatiftir; molekül polardır.
3. Polar taraf 'dipol', apolar taraf 'indüklenmiş dipol' olduğundan ad: dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: Çiftteki iki molekülden hangisi polar, hangisi apolar? Biri polar biri apolarsa ad doğrudur.

CO₂ apolar moleküldür, iyon onda dipol indükler.

1. Mg2+ yüklü bir taneciktir; yönergeye göre 'iyon' ifadesi kullanılır.
2. CO₂ doğrusal yapıdadır; iki C=O bağ dipolü zıt yönde olup birbirini yok eder, molekül apolardır.
3. Apolar taraf 'indüklenmiş dipol' olduğundan ad: iyon-indüklenmiş dipol etkileşimi.

Kendini kontrol et: CO₂'nin iki bağ dipolü aynı doğru üzerinde zıt yönlü mü? Öyleyse molekül apolardır.