Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 153 Cevapları

F₂'de elektronegatiflik farkı sıfırdır; HF'de F daha elektronegatif olduğundan δ- yük taşır.

1. Tabloda 1 numaralı etkileşimin F₂ ile HF arasında olduğunu görürüz.
2. F₂'de iki atom aynıdır; elektronegatiflik farkı 0 olduğundan kısmi yük yoktur.
3. HF'de F (4,0) H'den (2,20) elektronegatiftir: F δ−, H δ+.
4. Kalıcı dipol yalnız HF'de vardır; kısmi yükler yalnız HF üzerinde gösterilir.

Kendini kontrol et: F₂'deki iki atomun elektronegatiflik değerleri arasındaki fark sıfır mı? Sıfırsa o molekülde δ işareti olmamalı.

Bunlar polar moleküller arasındadır; 1 numarada F₂ apolar olduğundan dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi vardır.

1. Dipol-dipol etkileşimi için iki molekülün de kalıcı dipollü (polar) olması gerektiğini hatırla.
2. Her etkileşimdeki iki molekülü elektronegatiflik farkına göre polar/apolar diye işaretle.
3. 1 numarada F₂ apolardır; bu etkileşim dipol-indüklenmiş dipoldür, listeye alınmaz.
4. Geri kalan 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 numaralarda iki molekül de polardır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin her etkileşimde iki molekülün de kısmi yükleri (δ+ ve δ−) var mı?

Fark bağı polar yapar, molekül kalıcı dipol olur. HCl'de Cl δ-, H δ+; bir molekülün δ+ ucu komşunun δ- ucunu çeker, dipol-dipol etkileşimi oluşur.

1. Ölçütün bağlı atomlar arasındaki elektronegatiflik farkı olduğunu belirle.
2. Bir etkileşim seç; örneğin 7 numaralı HCl...HCl.
3. Farkı hesapla: 3,16 − 2,20 = 0,96; bağ polardır, Cl δ−, H δ+ olur.
4. Bir HCl'nin δ+ H ucu komşu HCl'nin δ− Cl ucunu çeker; dipol-dipol etkileşimi oluşur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: H₂O...H₂O: fark 3,44 − 2,20 = 1,24; O δ−, H δ+ uçlar komşu moleküllerde birbirini çeker. (Seçilen etkileşim 4 numara ise geçerlidir.) · H₂S...H2S: fark 2,58 − 2,20 = 0,38; S δ−, H δ+ uçlar komşu moleküllerde birbirini çeker. (Seçilen etkileşim 6 numara ise geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin molekülde elektronegatiflik farkı sıfırdan büyük mü ve zıt kısmi yüklerin çekimini anlattın mı?

N (3,04) ve O (3,44) H'den daha elektronegatiftir. Etkileşim NH₃'teki N ile H₂O'daki H arasında oluşur.

1. 2 numaralı etkileşimde NH₃ ile H₂O moleküllerini ve elektronegatiflik tablosunu inceleriz.
2. N (3,04) ve O (3,44), H'den (2,20) daha elektronegatiftir.
3. Bağ elektronları N ve O'ya kayar; bu atomlar δ−, bağlı H atomları δ+ olur.
4. Kesikli çizgi NH₃'teki N ile H₂O'daki H arasındadır; δ− ile δ+ çekişir.

Kendini kontrol et: Kesikli çizginin bir ucunda δ−, diğer ucunda δ+ yüklü atom var mı?

O ve N elektronegatifliği H'den büyük olduğu için bu atomlar δ-, bağlı H atomları δ+ olur.

1. 3 numaralı etkileşimde H₂O ile NH₃ molekülleri vardır.
2. O (3,44) ve N (3,04), H'den (2,20) daha elektronegatiftir.
3. O ve N atomları δ−, bunlara bağlı H atomları δ+ olarak gösterilir.
4. Kesikli çizgi H₂O'daki O ile NH₃'teki H arasındadır; δ− ile δ+ birbirini çeker.

Kendini kontrol et: Kesikli çizgi hangi iki atomu birleştiriyor ve bu atomların kısmi yükleri zıt mı?

O (3,44) H'den (2,20) elektronegatiftir; her molekülde O δ-, H δ+ olur.

1. 4 numaralı etkileşimde iki H₂O molekülü vardır.
2. Tablodan O = 3,44, H = 2,20; O daha elektronegatiftir.
3. Bağ elektronları O'ya kayar: her molekülde O δ−, H atomları δ+ olur.

Kendini kontrol et: Her iki H₂O molekülünde O üzerinde δ−, H'ler üzerinde δ+ yazılı mı?

Elektrostatik potansiyel haritasında yük yoğunluğu F tarafında toplanır; F δ-, H δ+ olur.

1. 5 numaralı etkileşimde iki HF molekülü ve potansiyel haritası görselleri vardır.
2. Tablodan F = 4,0, H = 2,20; F çok daha elektronegatiftir.
3. Haritada elektron yoğunluğu F tarafında toplanmıştır.
4. Her molekülde F δ−, H δ+ olarak gösterilir.

Kendini kontrol et: Haritada yoğunluğun toplandığı uç, elektronegatifliği büyük olan F atomu mu?

S (2,58) H'den (2,20) biraz daha elektronegatiftir; fark küçük olsa da S δ-, H δ+ olur.

1. 6 numaralı etkileşimde iki H₂S molekülü vardır.
2. Tablodan S = 2,58 ve H = 2,20 değerlerini alırız; fark 0,38'dir.
3. Fark küçük olsa da sıfır değildir; elektronlar S tarafına kayar.
4. Her molekülde S δ−, H δ+ olarak gösterilir.

Kendini kontrol et: 2,58 − 2,20 işleminin sonucu sıfırdan büyük mü?

Cl (3,16) H'den (2,20) elektronegatif; yük yoğunluğu Cl tarafında toplanır.

1. 7 numaralı etkileşimde iki HCl molekülü ve potansiyel haritası vardır.
2. Tablodan Cl = 3,16, H = 2,20; Cl daha elektronegatiftir.
3. Görselde de elektron yoğunluğu Cl tarafında toplanmıştır.
4. Her molekülde Cl δ−, H δ+ olarak gösterilir.

Kendini kontrol et: Cl'nin elektronegatifliği (3,16) H'ninkinden (2,20) büyük mü?

F ve Cl, H'den elektronegatiftir. HF ve HCl kalıcı dipollü moleküllerdir.

1. 8 numaralı etkileşimde HF ve HCl molekülleri vardır.
2. Tablodan F = 4,0 ve Cl = 3,16 değerleri H'nin 2,20 değerinden büyüktür.
3. Her iki molekülde elektronlar halojene kayar: F ve Cl δ−, H atomları δ+ olur.

Kendini kontrol et: Her molekülde kısmi yükü belirlerken o moleküldeki iki atomu mu karşılaştırdın?

N (3,04) H'den (2,20) elektronegatiftir; N δ-, H δ+ olur.

1. 9 numaralı etkileşimde iki NH₃ molekülü vardır.
2. Tablodan N = 3,04, H = 2,20; N daha elektronegatiftir.
3. Bağ elektronları N'ye kayar: her molekülde N δ−, H δ+ olur.

Kendini kontrol et: Her NH₃ molekülünde N üzerinde δ−, üç H üzerinde δ+ var mı?