Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 163 Cevapları

İyonikler sert, kırılgan, katıyken yalıtkandır; moleküleller yumuşak, düşük erimelidir; kovalentler çok serttir; metaller iletken ve parlaktır. Aynı türde bağ gücü (yük, atom boyutu) farkı erime noktasını değiştirir.

1. Tabloda aynı etkileşim türüne sahip katılar bir araya getirilir.
2. Her grubun ortak özellikleri belirlenir; ör. metallerin hepsi parlak ve elektriği iletir.
3. Aynı gruptaki değer farkları bulunur; ör. CaO 2572 °C, NaCl 801 °C'de erir.
4. Farkın nedeni, iyon yükü ve tanecik boyutuna bağlı bağ kuvveti olarak açıklanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Grafiti kovalent katılar içinde istisna olarak tartışmak (Grafitin yumuşak ve iletken olması katman yapısıyla açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Söylediğin ortak özellik, o gruptaki tablodaki her örnek için doğru mu?

NaCl, KI, CaO verilerine göre iyonik katıların erime noktaları yüksek, sertlikleri orta, ısı iletkenlikleri düşüktür ve elektriği iletmezler.

1. İstenen: tablodaki NaCl, KI ve CaO verilerinden iyonik katıların ortak niteliklerini genellemek.
2. Erime noktaları 801, 681 ve 2572 °C; hepsi yüksektir.
3. Sertlik 2,00–3,50 arasındadır; iyonik katılar sert ama darbeyle kırılgandır.
4. Katı hâlde elektriği iletmezler, ısı iletkenlikleri düşüktür ve parlak değildirler.

Kendini kontrol et: Yazdığın her nitelik NaCl, KI ve CaO satırlarının üçüyle de uyuşuyor mu?

Buz ve kuru buz verilerine göre erime noktaları çok düşük, sertlik ve Young katsayısı küçüktür, elektriği iletmezler.

1. İstenen: önceki sayfadaki tablodan moleküler katıların (buz, kuru buz) ortak niteliklerini genellemek.
2. Erime noktası sütununa bakıldı: buz 0 °C, kuru buz −79 °C; ikisi de çok düşüktür.
3. Sertlik ve Young katsayısı sütunları: 1,50–2,00 ve 9–5 GPa; küçük değerler yumuşak olduklarını gösterir.
4. Isı iletkenliği 1,60 ve 0,28 W/m.K ile düşük; elektriği iletmezler ve parlak değildirler.

Kendini kontrol et: Buz ve kuru buzun değerleri, diğer kristal katıların değerleriyle karşılaştırıldığında gerçekten en düşükler arasında mı?

Elmas ve kuvars çok sert, yüksek erime noktalı ve yalıtkandır; grafit istisna olarak elektriği iletir ve yumuşaktır. Kovalent katılar genellikle parlak değildir.

1. İstenen: tablodaki elmas, grafit ve kuvars verilerinden kovalent katıların ortak niteliklerini genellemek.
2. Erime noktaları 3550, 3927 ve 1785 °C; hepsi çok yüksektir.
3. Sertlik: elmas 10, kuvars 7 ile çok serttir; grafit 1,50 ile istisnadır.
4. Elektrik: elmas ve kuvars iletmez, grafit iletir; parlaklıkta elmas dışındakiler parlak değildir.

Kendini kontrol et: Genellemende 'genellikle' ifadesi, grafit gibi istisnaları kapsıyor mu?

Na, Al, Mg elektrik iletkenliği 10⁷ S/m mertebesinde, ısı iletkenliği yüksek ve parlaktır. Erime noktaları 98-660 °C arasında değişir, sertlikleri düşük-orta.

1. İstenen: tablodaki sodyum, alüminyum ve magnezyum verilerinden metalik katıların niteliklerini genellemek.
2. Elektrik iletkenlikleri 2,1×10⁷, 3,8×10⁷ ve 2,3×10⁷ S/m; hepsi çok iyi iletkendir.
3. Isı iletkenlikleri 72–237 W/m.K ile yüksektir ve üçü de parlaktır.
4. Erime noktaları 98–660 °C, sertlikleri 0,50–2,75 arasında değişir.

Kendini kontrol et: Yazdığın erime noktası genellemesi sodyumun 98 °C değeriyle çelişiyor mu?

İyonik ve kovalent katılar sert ve yüksek erimeli, moleküler katılar yumuşak ve düşük erimeli, metalikler iletken ve parlaktır.

1. İstenen: katı türü ve tanecikler arası etkileşimin fiziksel niteliklere etkisine dair genelleme yapmak.
2. İyonik ve kovalent bağlı katıların (NaCl, CaO, elmas) erime noktaları ve sertlikleri yüksektir.
3. Zayıf molekül arası kuvvetlerle tutunan moleküler katılar (buz, kuru buz) düşük erimeli ve yumuşaktır.
4. Metalik bağlı katılar serbest elektronları sayesinde elektrik ve ısıyı iyi iletir ve parlaktır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Etkileşim güçlendikçe erime noktası yükselir, iletkenlik serbest elektron varlığına bağlıdır. (Tablodaki erime noktası ve iletkenlik verileriyle desteklenirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Genellemeni tablodaki her katı türünden en az bir örnekle doğrulayabiliyor musun?

Grafit kovalent katı olduğu halde elektriği iletir ve yumuşaktır. Metaller düşük veya yüksek erimeli olabilir. Kişisel genellemeye bağlı, örnek niteliğindedir.

1. İstenen: kendi genellemelerini 163. sayfadaki bilimsel bilgi tablosuyla karşılaştırıp değişen genellemeleri yazmak.
2. Bilgi tablosunda kovalent katılar için 'yalıtkanlık (genellikle)' yazıyor; grafit elektriği iletir ve yumuşaktır.
3. Bu yüzden 'kovalent katıların hepsi yalıtkandır' genellemesi 'genellikle yalıtkandır' olarak değişir.
4. Metalik katılar için 'düşük veya yüksek erime noktası' yazıyor; Na 98 °C, Al 660 °C bunu doğrular.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Metalik katıların hepsi sert değildir; yumuşak veya sert olabilir. (Öğrenci önce metallerin sert olduğunu genellemişse geçerlidir (Na sertliği 0,50).)

Kendini kontrol et: Yazdığın her değişiklik, bilimsel bilgi tablosundaki bir ifadeyle gerekçelendirilebiliyor mu?