Ana sayfa›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 61›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Kimya 9. sınıf · Elektronların Orbitallere Yerleşme İlkeleri
Bilgi notu
Elektronların Orbitallere Yerleşme İlkeleri
- Aufbau ilkesi: Elektronlar önce enerjisi en düşük orbitallere yerleşir (1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d ...).
- Pauli dışlama ilkesi: Bir orbitalde en fazla 2 elektron bulunur ve bunlar zıt spinlidir.
- Hund kuralı: Eş enerjili orbitallere elektronlar önce aynı yönlü birer birer yerleşir, eşleşme sonra olur.
- Orbital kapasiteleri: s alt kabuğu 2, p alt kabuğu 6, d alt kabuğu 10 elektron alır.
Örnek: 7N atomunun elektron dizilimini yazınız ve 2p orbitallerindeki yerleşimi Hund kuralına göre açıklayınız.
Çözüm: Dizilim: 1s² 2s² 2p³ (2 + 2 + 3 = 7). 2p'de üç orbital vardır; üç elektron her orbitale birer tane ve aynı yönde yerleşir. Eşleşme olmaz.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir p alt kabuğunda en fazla kaç elektron bulunabilir?
11Na atomunun elektron dizilimini yazınız.
Pauli dışlama ilkesine göre aynı orbitalde bulunan iki elektronun spinleri nasıl olmalıdır?
Uygulama
17Cl atomunun elektron dizilimini yazınız.
6C atomunun elektron dizilimini yazınız ve 2p orbitallerindeki elektronların Hund kuralına göre nasıl yerleştiğini belirtiniz. Kaç tane yarı dolu orbital vardır?
20Ca atomunun elektron dizilimini yazınız. Son elektron hangi alt kabukta bulunur?
Düşün
Bir öğrenci 8O atomunun 2p orbitallerini şöyle doldurmuştur: birinci orbitalde iki elektron eşleşmiş, ikinci orbitalde iki elektron eşleşmiş, üçüncü orbital boş bırakılmıştır. Bu yerleşimin hangi kurala uymadığını belirtiniz, nedenini açıklayınız ve doğru yerleşimi yazınız.
Bir öğrenci 5B atomunun elektron dizilimini 1s² 2s³ olarak yazmıştır. Bu dizilimde hangi ilke ihlal edilmiştir? Nedenini belirtip doğru dizilimi yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 6 elektron | p alt kabuğunda 3 orbital vardır ve her orbital en fazla 2 elektron alır: 3 x 2 = 6. | 8 |
| 2 | 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ | 2 + 2 + 6 + 1 = 11 elektron; orbitaller enerji sırasıyla doldurulur. | 8 |
| 3 | Zıt yönlü (zıt spinli) olmalıdır. | Aynı orbitalde en fazla iki elektron bulunur ve bunlar zıt spinlidir. | 8 |
| 4 | 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ | 2 + 2 + 6 + 2 + 5 = 17 elektron. | 12 |
| 5 | Ölçütler: Dizilim 1s² 2s² 2p² (4 puan); 2p'deki iki elektron ayrı orbitallere aynı yönde yerleşir, eşleşmez (4 puan); iki tane yarı dolu orbital vardır (4 puan). | 2p'de üç orbital vardır; Hund kuralı gereği iki elektron boş orbital varken eşleşmeden ayrı orbitallere girer. | 12 |
| 6 | Ölçütler: Dizilim 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² (8 puan); son elektronlar 4s alt kabuğundadır (4 puan). | 2 + 2 + 6 + 2 + 6 + 2 = 20. Aufbau ilkesine göre 4s, 3d'den önce dolar. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Hund kuralına uymaz (5 puan); boş orbital varken elektronlar eşleştirilmiştir (5 puan); doğru yerleşim: 2p⁴ için bir orbitalde çift elektron, diğer iki orbitalde aynı yönlü birer elektron (6 puan); iki yarı dolu orbital olduğu belirtilir (4 puan). | 2p'de 4 elektron vardır; önce üç orbitale birer elektron yerleşir, dördüncü elektron bir orbitalde eşleşir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Pauli dışlama ilkesi ihlal edilmiştir (6 puan); bir s orbitalinde en fazla 2 elektron bulunabilir (5 puan); doğru dizilim 1s² 2s² 2p¹ (6 puan); toplam elektron sayısının 5 olduğunu kontrol etmek (3 puan). | 2s tek orbitaldir ve en fazla 2 elektron alır; üçüncü elektron 2p'ye yerleşir: 2 + 2 + 1 = 5. | 20 |
Sık yapılan hatalar: 4s orbitalinden önce 3d orbitallerinin dolduğunu sanırlar. · Hund kuralını unutup boş orbital varken elektronları eşleştirirler.
Öz kontrol: Yazdığım dizilimdeki elektron sayısı atom numarasına eşit mi ve hiçbir orbitalde 2'den fazla elektron var mı?