Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 65
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 65 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Bu sayfa için bilgi notlu çalışma kağıdı (yazdırılabilir, yapay zekâ ile hazırlandı) ve Kendini Dene modunda kademeli ipuçları var.
1Cr tablosunda çekirdeğin çekim gücünün dengelendiği dağılımı sorar.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
4s1 ve 3d5 yarı dolu olduğundan elektron yoğunluğu küresel simetrik yayılır; çekirdeğin çekimi dengeli olur.
- Tabloda Cr için iki dağılım verilmiş: beklenen 4s2 3d4 ve gözlenen 4s1 3d5.
- Beklenen dağılımda 3d orbitallerinden biri boş, 4s tam dolu; orbitaller dengeli dolmamış.
- Gözlenen dağılımda 4s yarı dolu (1 e), beş 3d orbitalinin her birinde birer elektron var.
- Yarı dolu alt kabuklarda elektron yoğunluğu küresel simetrik yayılır, çekirdek çekimi dengeli dağılır.
- Beklenen dağılımı seçmek — 4s tam dolu olsa da 3d'de boş orbital kaldığı için çekim dengeli dağılmaz.
- Yalnız 4s orbitaline bakmak — denge için 3d orbitallerinin de eşit dolması gerekir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin dağılımda beş 3d orbitalinin her birinde eşit sayıda elektron var mı?
2Cr atomunun hangi dağılımda daha kararlı olduğunu sorar.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Hem s hem d orbitalleri yarı dolu, simetri yüksek, çekim dengeli; beklenen 4s2 3d4 dağılımından daha düşük enerjilidir.
- İki dağılımı karşılaştırırız: 4s2 3d4 (beklenen) ve 4s1 3d5 (gözlenen).
- Gözlenen dağılımda hem 4s hem 3d alt kabuğu yarı doludur.
- Yarı dolu alt kabuklar küresel simetri sağlar; çekirdek çekimi dengeli dağılır, enerji düşer.
- Aufbau sırasına uyduğu için beklenen dağılımı kararlı saymak — Cr'de yarı dolu d alt kabuğu daha düşük enerji sağlar.
Kendini kontrol et: Seçtiğin dağılımda tüm elektronlar yine 24 mü ve alt kabuklar yarı dolu mu?
3Cr atomunun küresel simetri gösterip göstermediğini gerekçeyle sorar.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
4s1 ve 3d5 yarı doludur; elektron yoğunluğu her yönde dengeli dağılır. Beklenen 4s2 3d4 dağılımında d yarı dolu olmadığından simetri bozulur.
- Cr'nin gözlenen dağılımını yaz: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5.
- İç alt kabukların (1s, 2s, 2p, 3s, 3p) tamamen dolu olduğunu belirle.
- Son alt kabuklara bak: 4s1 yarı dolu, 3d5'te beş orbitalin her birinde bir elektron var.
- Tam dolu ve yarı dolu alt kabuklar küresel simetri sağladığından Cr küresel simetri gösterir.
- Beklenen 4s2 3d4 dağılımına göre karar vermek — Cr'nin gerçek (gözlenen) dağılımı 4s1 3d5'tir.
- Yalnız tam dolu alt kabukları simetrik saymak — yarı dolu alt kabuklar da küresel simetri sağlar.
Kendini kontrol et: Cr'nin dağılımındaki her alt kabuk ya tam dolu ya da yarı dolu mu?
429Cu atomunun küresel simetri gösterip göstermediğini gerekçeyle sorar.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
4s yarı dolu, 3d tam doludur; yarı dolu ve tam dolu orbitaller küresel simetri sağlar, bu yüzden Cu bu dağılımı tercih eder.
- 29 elektronu yerleştir: beklenen dağılım 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d9 olur.
- 3d9'da bir orbital yarı dolu kalır; bu simetriyi bozar.
- 4s'ten bir elektron 3d'ye geçer: gözlenen dağılım 4s1 3d10.
- 4s yarı dolu, 3d tam dolu olduğundan Cu küresel simetri gösterir.
- Cu için 4s2 3d9 yazmak — Cu, tam dolu d alt kabuğu için 4s1 3d10 dağılımını tercih eder.
- Elektron sayısını kontrol etmemek — 4s1 3d10 ile toplam yine 29 olmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın dağılımdaki üst sayıların toplamı 29 ediyor mu ve 3d tam dolu mu?
Kontrol Noktası 1.5 - 1Çekirdekten uzaklaştıkça aynı tür orbitallerin enerji ve hacmindeki değişimi açıklamayı ister.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ana enerji seviyesi arttıkça (1s, 2s, 3s) elektron çekirdekten uzaklaşır, çekim azalır; enerji yükselir ve orbital daha geniş hacim kaplar.
- Aynı tür orbitalleri sırala: 1s, 2s, 3s (ya da 2p, 3p, 4p).
- Baş kuantum sayısı (n) arttıkça elektronun çekirdekten ortalama uzaklığının arttığını belirt.
- Uzaklık arttıkça çekirdeğin çekim etkisi azalır; elektron daha zayıf tutulur ve bağıl enerji yükselir.
- Elektronun bulunma bölgesi genişlediği için orbital hacmi de büyür.
- Enerjinin azaldığını söylemek — çekirdekten uzaklaştıkça çekim azalır, orbitalin bağıl enerjisi artar.
- Orbital türünü değiştirmek — karşılaştırma aynı tür orbitaller (ör. 1s, 2s, 3s) arasında yapılmalıdır.
Kendini kontrol et: 1s ile 3s'yi karşılaştır: 3s çekirdekten daha uzakta, daha büyük ve daha yüksek enerjili mi?
Kontrol Noktası 1.5 - 2Aynı enerjili orbitallerin bulunup bulunmadığını bağlı enerji diyagramıyla sorar.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Diyagramda aynı alt kabuğun orbitalleri aynı çizgide gösterilir; yani eş enerjilidir. Sayfa 58 diyagramı görülmediğinden genel bilgiye dayanır.
- Bağıl enerji diyagramında her orbitalin bir çizgi ya da kutuyla gösterildiğini hatırla.
- Aynı alt kabuktaki orbitallerin (ör. üç 2p) aynı yükseklikte çizildiğini fark et.
- Aynı yükseklikteki orbitaller eş enerjilidir; bu nedenle cevap evettir.
- Farklı alt kabukları eş enerjili sanmak — eş enerji aynı alt kabuktaki orbitaller (ör. üç 2p, beş 3d) için geçerlidir.
Kendini kontrol et: Diyagramda üç 2p orbitali aynı yükseklikte mi gösterilmiş?
Kontrol Noktası 1.5 - 3Çok elektronlu atomda aynı enerji seviyesinde iki farklı tür orbital olup olmadığını sorar.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Çok elektronlu atomda elektron etkileşimleri nedeniyle aynı seviyedeki s, p, d orbitalleri ayrışır (ns<np<nd). Eş enerji yalnız aynı tür orbitallerde görülür.
- Aynı enerji seviyesindeki (aynı n) farklı tür orbitalleri seç: ör. 3s, 3p, 3d.
- Çok elektronlu atomun bağıl enerji diyagramında bunların farklı yüksekliklerde olduğunu gör.
- Elektronlar arası itme nedeniyle enerjiler ayrışır: ns < np < nd.
- Bu yüzden farklı tür orbitaller aynı enerjiye sahip olamaz; eş enerji yalnız aynı türde görülür.
- Hidrojen atomu diyagramını kullanmak — tek elektronlu atomda aynı n'deki orbitaller eş enerjilidir, çok elektronluda değildir.
- Aynı alt kabuktaki eş enerjili orbitalleri (üç 3p) farklı tür sanmak — onlar aynı türdür.
Kendini kontrol et: Çok elektronlu atom diyagramında 3s ile 3p aynı yükseklikte mi, yoksa 3p daha yukarıda mı?
Kontrol Noktası 1.5 - 49 tam dolu, 6 yarı dolu orbitalli X atomunun dağılımını üç kurala göre değerlendirmeyi ister.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
9x2+6=24 elektron, 1s2...3p6 4s1 3d5. Orbitallerde en çok 2 zıt spinli elektron var (Pauli); yarı dolular paralel spinli (Hund). 4s2 3d4 beklenirken yarı dolu kararlılığı Aufbau istisnasıdır.
- Elektron sayısını bul: 9 tam dolu × 2 + 6 yarı dolu × 1 = 18 + 6 = 24.
- Dağılımı yaz: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 (9 tam dolu orbital) 4s1 3d5 (6 yarı dolu orbital); X = Cr.
- Pauli: her orbitalde en çok iki zıt spinli elektron var; ilkeye uyar.
- Hund: 3d'deki beş elektron ayrı orbitallerde paralel spinli; kurala uyar.
- Aufbau: 4s2 3d4 beklenirken 4s1 3d5 oluşur; yarı dolu kararlılık nedeniyle bu ilkeden sapar.
- Tam dolu orbital sayısını elektron sayısı sanmak — her tam dolu orbitalde 2 elektron bulunur, 9 × 2 = 18.
- Dağılımı 4s2 3d4 yazmak — bu durumda 4 yarı dolu orbital olur, verilen 6 sağlanmaz.
Kendini kontrol et: 4s1 3d5 dağılımında yarı dolu orbitalleri say: gerçekten 6 tane mi?