Ana sayfa›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 65›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Kimya 9. sınıf · Elektron Dizilimi ve Kararlılık
Bilgi notu
Elektron Dizilimi ve Kararlılık
- Aufbau: Elektronlar enerjisi düşük orbitalden başlayarak yerleşir.
- Pauli: Bir orbitalde en çok iki elektron bulunur ve spinleri zıttır.
- Hund: Aynı enerjili orbitallere önce birer elektron paralel spinle yerleşir, sonra eşleşme başlar.
- Yarı dolu (p3, d5) ve tam dolu (p6, d10) alt kabuklar simetrik ve kararlıdır; Cr ve Cu bu yüzden Aufbau'dan sapar.
Örnek: 7N atomunun elektron dizilimini yazıp 2p orbitallerindeki yerleşimi Hund kuralına göre açıklayınız.
Çözüm: Dizilim: 1s2 2s2 2p3. 2p'de üç orbital vardır; Hund kuralına göre üç elektron ayrı orbitallere paralel spinle yerleşir. 2p alt kabuğu yarı dolu olduğundan kararlıdır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir orbitalde en fazla kaç elektron bulunabilir ve bu elektronların spinleri nasıldır?
p alt kabuğunda kaç orbital vardır ve toplam kaç elektron alır?
Elektronların enerjisi en düşük orbitalden başlayarak yerleşmesini ifade eden ilkenin adı nedir?
Uygulama
16S atomunun elektron dizilimini yazınız.
26Fe atomunun elektron dizilimini yazınız ve 3d alt kabuğunda kaç orbitalin yarı dolu olduğunu bulunuz.
10Ne atomunda kaç tane tam dolu orbital vardır?
Düşün
Bir öğrenci, 25Mn atomunun da Cr gibi dizilim değiştirerek 4s1 3d6 şeklinde olacağını söylüyor. Bu iddiayı değerlendiriniz.
8 elektronlu nötr bir atomun 2p orbitallerindeki elektronları Pauli ve Hund kurallarına göre yerleştiriniz. Kaç orbitalde eşleşmemiş elektron bulunduğunu belirtiniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 2 elektron; spinleri zıttır. | Pauli ilkesi bir orbitalde en çok iki zıt spinli elektron olabileceğini söyler. | 8 |
| 2 | 3 orbital; en çok 6 elektron. | Her orbital en çok 2 elektron aldığından 3 x 2 = 6. | 8 |
| 3 | Aufbau ilkesi. | Aufbau, orbitallerin enerji sırasına göre doldurulduğunu söyler. | 8 |
| 4 | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4 | Orbitaller sırasıyla doldurulur: 2 + 2 + 6 + 2 + 4 = 16 elektron. | 12 |
| 5 | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d6; 3d'de 4 orbital yarı doludur. | 3d'de 6 elektron var: ilk 5 elektron beş orbitale birer birer, 6. elektron bir orbitalde eşleşir. Bir orbital tam, 4 orbital yarı dolu kalır. | 12 |
| 6 | 5 | Dizilim 1s2 2s2 2p6: 1s (1 orbital), 2s (1 orbital), 2p (3 orbital) = 5 orbital, hepsi tam dolu. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri (20 puan): Mn'nin dizilimini 4s2 3d5 olarak yazma (4 puan); 3d5'in zaten yarı dolu olduğunu belirtme (6 puan); 4s2'nin tam dolu olduğunu, iki alt kabuğun da kararlı olduğunu söyleme (5 puan); 4s1 3d6 olursa 3d'nin yarı dolu özelliğini kaybedeceğini belirtme (5 puan). | Mn'de elektron geçişi kararlılığı artırmaz, azaltır; bu yüzden iddia yanlıştır. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri (20 puan): Dizilimi 1s2 2s2 2p4 yazma (5 puan); 2p'de üç orbital olduğunu ve ilk üç elektronun ayrı orbitallere paralel spinle yerleştiğini belirtme (5 puan); dördüncü elektronun bir orbitalde zıt spinle eşleştiğini yazma (Pauli) (5 puan); iki orbitalde eşleşmemiş elektron olduğunu belirtme (5 puan). | 2p4: bir orbitalde 2 elektron (eşleşmiş), diğer iki orbitalde birer elektron (eşleşmemiş). | 20 |
Sık yapılan hatalar: Hund kuralını unutup orbitallere elektronları baştan eşleştirerek yerleştirmek. · Cr ve Cu'nun dizilimini Aufbau sırasıyla yazıp sapmayı dikkate almamak.
Öz kontrol: Dizilimimde toplam elektron sayısı atom numarasına eşit mi?