Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 83
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 83 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-aTablodaki elektron dizilimi sütununu doldurma (Li, Be, B, Na, Mg, Al)
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Elektronlar enerji düzeyi sırasıyla orbitallere yerleştirilir; atom numarası elektron sayısına eşittir.
- Tablodaki atom numaralarına bakılır: Li 3, Be 4, B 5, Na 11, Mg 12, Al 13; nötr atomda elektron sayısı atom numarasına eşittir.
- Elektronlar 1s, 2s, 2p, 3s, 3p sırasıyla yerleştirilir; s en çok 2, p en çok 6 elektron alır.
- Li: 1s2 2s1; Be: 1s2 2s2; B: 1s2 2s2 2p1.
- Na: 1s2 2s2 2p6 3s1; Mg: 1s2 2s2 2p6 3s2; Al: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1.
- Kontrol: üst indislerin toplamı her elementte atom numarasını verir (ör. Al: 2+2+6+2+1=13).
- Na için 2p'yi doldurmadan 3s'ye geçmek — 2p orbitali 6 elektron alır, önce tamamen dolmalıdır.
- Bor için 1s2 2s3 yazmak — s orbitali en çok 2 elektron alır, üçüncü elektron 2p'ye gider.
Kendini kontrol et: Her dizilimdeki üst indisleri topladığında elementin atom numarasını buluyor musun?
1-bOluşan iyon sütunlarını doldurma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Her basamakta bir elektron daha koparılır; Li: Li+, Li2+, Li3+; Be: Be+ ... Be4+; B, Na, Mg, Al için de aynıdır.
- Tablo sütunlarına bakılır: her iyonlaşma enerjisi, gaz hâldeki tanecikten bir elektron daha koparmak için gereken enerjidir.
- İE1 nötr atomdan bir elektron kopardığı için X+ oluşur; İE2 ile X2+, İE3 ile X3+, İE4 ile X4+ oluşur.
- Örneğin Al için sırasıyla Al+, Al2+, Al3+, Al4+; Be, B, Na, Mg için de aynı kalıp yazılır.
- Li'nin yalnız 3 elektronu olduğu için İE4 yoktur; Li için Li+, Li2+, Li3+ yazılır.
- Mg için İE1 sütununa Mg2+ yazmak — her basamakta yalnız bir elektron koparılır, iyon yükü basamak numarasına eşittir.
- Li'nin İE4 sütununa Li4+ yazmak — Li'nin 3 elektronu vardır, dördüncü elektron koparılamaz.
Kendini kontrol et: Yazdığın iyonun yükü, koparılan elektron sayısına, yani İE'nin sıra numarasına eşit mi?
1-cArt arda iyonlaşma enerjilerindeki artışın sebebi ve ikinci elektronun neden zor koparıldığı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İlk elektron nötr atomdan, ikincisi pozitif yüklü iyondan koparılır. Elektron sayısı azaldığı için itme azalır ve yarıçap küçülür, etkin çekirdek çekimi artar.
- Tablodaki bir satırda değerlerin İE1'den İE4'e doğru sürekli arttığı görülür (ör. Mg: 738, 1451, 7733, 10 540).
- Elektron koparıldıkça proton sayısının değişmediği, elektron sayısının azaldığı fark edilir.
- Kalan elektronlar arasındaki itme azalır, tanecik küçülür ve çekirdek her elektronu daha güçlü çeker.
- İkinci elektron nötr atomdan değil, pozitif yüklü X+ iyonundan koparıldığı için daha fazla enerji gerekir.
- Proton sayısının da azaldığını düşünmek — iyonlaşmada yalnız elektron koparılır, çekirdek değişmez.
- Artışı yalnız enerji seviyesi değişimine bağlamak — aynı seviyedeki elektronlarda da enerji artar, nedeni artan etkin çekimdir.
Kendini kontrol et: Bir elektron koparıldıktan sonra proton ve elektron sayılarından hangisi değişti, bu çekimi nasıl etkiler?
2En büyük fark olan değere kadarki iyonlaşma enerjisi sayısı hangi bilgiyi verir
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Değerlik elektronları bittikten sonra kararlı iç katmandan elektron koparılması gerekir; bu da enerjide ani sıçrama yaratır. Sıçramadan önceki iyonlaşma sayısı değerlik elektron sayısıdır.
- Bir elementin ardışık iyonlaşma enerjileri arasındaki farklar hesaplanır ve en büyük sıçrama bulunur.
- Sıçramanın, değerlik elektronları bittikten sonra iç ve kararlı katmandan elektron koparılmaya başlandığında oluştuğu düşünülür.
- Sıçramadan önceki iyonlaşma enerjisi sayısı değerlik elektron sayısını verir.
- Değerlik elektron sayısından elementin grup numarasına ulaşılır (ör. 2 değerlik elektronu → 2A).
- Sıçramadan sonraki enerjiyi de saymak — yalnız sıçramadan önceki enerjiler değerlik elektronlarına aittir.
- Bu sayının periyot numarasını verdiğini sanmak — periyot enerji seviyesi sayısıyla, grup değerlik elektronuyla ilgilidir.
Kendini kontrol et: Mg için sıçrama İE2'den İE3'e ise bulduğun değerlik elektron sayısı Mg'nin elektron dizilimiyle uyuşuyor mu?
3Elementlerin grup numaralarını iyonlaşma enerjilerinden bulma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Li ve Na'da büyük sıçrama İE1'den İE2'ye (1 değerlik elektronu). Be ve Mg'de İE2'den İE3'e (2). B ve Al'de İE3'ten İE4'e (3).
- Her satırda ardışık iyonlaşma enerjileri karşılaştırılır; en büyük sıçramadan önceki enerji sayısı değerlik elektron sayısını verir.
- Li (520→7298) ve Na (496→4562): sıçrama İE1'den İE2'ye; 1 değerlik elektronu, grup 1A.
- Be (1757→14849) ve Mg (1451→7733): sıçrama İE2'den İE3'e; 2 değerlik elektronu, grup 2A.
- B (3660→25026) ve Al (2745→11578): sıçrama İE3'ten İE4'e; 3 değerlik elektronu, grup 3A.
- En büyük değeri sıçrama sanmak — bakılması gereken, iki ardışık değer arasındaki en büyük farktır.
- Al için İE4'ü değerlik elektronu saymak — İE3'ten İE4'e sıçrama olduğu için değerlik elektron sayısı 3'tür.
Kendini kontrol et: Bulduğun grup numarası, ilk soruda yazdığın elektron diziliminin son katmanındaki elektron sayısıyla aynı mı?
4Na, Mg, Al atom yarıçaplarını karşılaştırma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aynı periyotta soldan sağa proton sayısı artar, elektronlar aynı enerji seviyesinde kalır. Çekirdek çekimi artar, atom yarıçapı küçülür.
- Na, Mg ve Al'nin aynı periyotta (3. periyot) olduğu, yani elektronlarının aynı sayıda enerji seviyesinde bulunduğu not edilir.
- Soldan sağa proton sayısı 11, 12, 13 olarak artar; çekirdek çekimi güçlenir.
- Çekim arttıkça elektronlar çekirdeğe yaklaşır ve atom yarıçapı küçülür.
- Sıralama Na > Mg > Al olarak yazılır.
- Proton sayısı arttıkça atomun büyüdüğünü sanmak — aynı periyotta seviye sayısı sabittir, artan çekim atomu küçültür.
- Sıralamayı grup içi eğilimle karıştırmak — grupta aşağı inildikçe yarıçap büyür, periyotta soldan sağa küçülür.
Kendini kontrol et: Sayfa 84'teki tabloda Na 186, Mg 160, Al 143 pm değerleri senin sıralamanı doğruluyor mu?