Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 130 Cevapları

Sıcaklık değişimi deride bulunan termoreseptörlerce algılanır.

1. A kartı: sıcak fincana dokunma; uyaran fincanın sıcaklığıdır.
2. Sıcaklık fiziksel bir enerji türüdür (ısı).
3. Metne göre sıcak-soğuğu algılayan termoreseptörler deride bulunur.

Kendini kontrol et: Fincanda seni uyaran dokunuş mu, sıcaklık mı? Metinde sıcaklığı hangi reseptör algılıyor?

Nanenin kimyasal maddesi soğuk algılayan reseptörleri uyarır, serinlik hissi oluşur.

Isı, ses, basınç, doku hasarı ve hareket fiziksel; koku, tat ve nane kimyasal; ışık elektromanyetik uyarandır.

1. Her kartın uyaranını belirle: ısı, ses, koku, tat, ışık, doku hasarı, hava hareketi, basınç, ivme, nane maddesi.
2. Isı, ses, doku hasarı, hava hareketi, basınç ve ivme fizikseldir: A, B, E, F, G, Ğ.
3. Koku, tat ve nanede serinlik veren madde kimyasaldır: C, Ç, H.
4. Işık elektromanyetik enerjidir: D.
5. Kontrol et: 6 + 3 + 1 = 10 kartın hepsi bir gruba girmiştir.

Kendini kontrol et: On kartın her biri yalnız bir grupta mı ve hiçbiri dışarıda kalmadı mı?

Ses titreşimi kulaktaki mekanoreseptörleri uyarır.

1. B kartı: siren sesini duyma; uyaran ses titreşimidir.
2. Ses, havadaki titreşim olduğundan fiziksel (mekanik) enerjidir.
3. Metne göre ses ve titreşimi mekanoreseptörler algılar; bunlar kulakta bulunur.

Kendini kontrol et: Ses havada ne biçiminde yayılır ve metinde titreşimi hangi reseptör algılar?

Koku molekülleri burundaki kemoreseptörleri uyarır.

1. C kartı: limonu koklama; uyaran limondan yayılan koku molekülleridir.
2. Koku molekülleri kimyasal uyarandır.
3. Metne göre kokuyu kemoreseptörler algılar; bunlar burunda bulunur.

Kendini kontrol et: Burnuna ulaşan şey bir molekül mü, yoksa ışık, ısı ya da titreşim mi?

Tat maddeleri dildeki kemoreseptörlerce algılanır.

1. Ç kartı: tuzlu tadı alma; uyaran tuzun çözünmüş molekülleridir.
2. Tat veren maddeler kimyasal uyarandır.
3. Metne göre tadı kemoreseptörler algılar; bunlar dilde bulunur.

Kendini kontrol et: Tuzlu tadı oluşturan şey sıcaklık mı, yoksa dilde çözünen bir madde mi?

Işık gözde retinadaki fotoreseptörleri uyarır.

1. D kartı: karanlıkta yıldızları görme; uyaran yıldızlardan gelen ışıktır.
2. Işık elektromanyetik enerji türüdür.
3. Metne göre ışığı fotoreseptörler algılar; bunlar gözün retinasında bulunur.

Kendini kontrol et: Yıldızdan gözüne ulaşan şey nedir ve metinde onu hangi reseptör algılar?

Doku hasarı ağrı reseptörlerini uyarır.

1. E kartı: diken batması; uyaran dokuya batan dikenin yaptığı hasardır.
2. Batma mekanik bir etki olduğundan enerji türü fizikseldir.
3. Metne göre doku hasarını ağrı reseptörleri (nosiseptörler) algılar; derideki bu reseptörler uyarılır.

Kendini kontrol et: Diken battığında hissettiğin yalnız dokunma mı, yoksa doku hasarından doğan ağrı mı?

Rüzgâr deride sıcaklık düşüşü ve hafif dokunma etkisi yapar; serinlik termoreseptörlerle algılanır.

1. F kartı: rüzgârın yüzü serinletmesi; uyaran hava hareketi ve sıcaklık düşüşüdür.
2. Her ikisi de fiziksel enerji türündendir.
3. Serinlik hissini derideki termoreseptörler algılar; hafif dokunma etkisini mekanoreseptörler de alabilir.

Kendini kontrol et: Rüzgâr yüzünde en çok neyi değiştiriyor: sıcaklığı mı, dokunuşu mu? Hangi reseptör bunu algılar?

Basınç deri mekanoreseptörlerince algılanır.

1. G kartı: parmak ucundaki basınç hissi; uyaran yüzeye uygulanan basınçtır.
2. Basınç mekanik, yani fiziksel bir enerji türüdür.
3. Metne göre dokunma ve basıncı derideki mekanoreseptörler algılar.

Kendini kontrol et: Parmak ucunda doku hasarı var mı, yoksa yalnız bastırma mı hissediliyor?

İç kulaktaki sıvı hareketi ve denge reseptörleri ivmelenmeyi algılar.

1. Ğ kartı: asansörde dengenin bozulması; uyaran ani hız değişimi (ivme, hareket).
2. Hareket ve ivme fiziksel (mekanik) enerji türündendir.
3. İvme iç kulaktaki sıvıyı hareket ettirir; bunu denge mekanoreseptörleri algılar.

Kendini kontrol et: Gözlerin kapalıyken de asansörün harekete geçtiğini hisseder misin? Bu hangi organı işaret eder?