Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 163
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 163 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Senaryolarda sinir sisteminin hangi homeostatik tepkileri gerçekleşmiştir?
Çözüm Yolu
Sempatik sinir sistemi etkinleşerek vücudu tehdide karşı hazırlar.
- Üç senaryoyu okuyup vücutta oluşan her değişikliğin altını çiz.
- Ayşe: kalp hızlanması, ellerde terleme, midede kasılma; Ali: kalp atışı hızlanması, kas gerilmesi, koşma.
- Zeynep: ani geri çekilme, nabız yükselmesi, kas gerilmesi, dudak titremesi, nefesin kontrol edilememesi.
- Tepkileri grupla: kalp ve solunum hızlanması, kas gerilmesi, terleme ve titreme, dikkatin tehdide yönelmesi, tehlikeden uzaklaşma.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kalp atışı ve nabız artışı, terleme, kas gerilmesi, mide kasılması, titreme ve kaçma ya da geri çekilme. (Tepkiler gruplanmadan, doğrudan senaryo metninden aktarılarak sıralanırsa geçerlidir.)
- Endişe veya korku gibi duyguları tepki listesine yazmak — soru vücutta gözlenen fizyolojik tepkileri istiyor.
- Tek senaryodaki tepkilerle yetinmek — üç senaryodaki ortak ve farklı tepkiler birlikte değerlendirilmeli.
Kendini kontrol et: Yazdığım her tepkiyi senaryo metnindeki bir cümleye dayandırabiliyor muyum?
2Stres durumlarında bu tepkiler istemli mi istemsiz mi gerçekleşmiştir?
Çözüm Yolu
Kalp atışı, nabız, terleme, titreme otonom sinir sistemi kontrolündedir; koşma gibi hareketler istemli olabilir.
- Senaryolardaki her tepkinin kişinin isteğiyle mi yoksa kendiliğinden mi oluştuğunu tek tek sorgula.
- Kalp hızlanması, terleme, mide kasılması ve titreme kişinin kontrolü dışında oluşur; bunlar istemsizdir.
- Ali'nin koşması gibi iskelet kası hareketleri bilinçli kararla da yapılabilir, yani istemli olabilir.
- Tepkilerin büyük kısmı otonom sinir sistemince yönetildiği için çoğunlukla istemsiz olduğu sonucuna var.
- Hepsine istemli demek — kişi kalbinin hızlanmasını veya terlemeyi isteyerek başlatamaz ya da durduramaz.
- Hepsine kesinlikle istemsiz demek — koşma gibi iskelet kası hareketleri bilinçli kararla da yapılabilir.
Kendini kontrol et: Bu tepkiyi isteseydim durdurabilir miydim? Durduramadıklarımı istemsiz olarak ayırdım mı?
3Tehdit, stres veya korku algısına sinir sistemi nasıl yanıt verir?
Çözüm Yolu
Tehdit geçince parasempatik sistem durumu normale döndürür.
- Tehdit önce göz, kulak gibi duyu organlarınca algılanır ve uyarı merkezî sinir sistemine iletilir.
- Merkezî sinir sistemi durumu değerlendirir; otonom sinir sisteminin sempatik bölümü etkinleşir.
- Sempatik sinirler kalp atışını ve solunumu hızlandırır, kasları gerer, terlemeyi artırır; vücut kaçmaya ya da savunmaya hazırlanır.
- Tehdit geçince parasempatik sistem kalp atışını ve solunumu yavaşlatarak vücudu dinlenme durumuna döndürür.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hipotalamus uyarılır; sempatik sinirler ve böbrek üstü bezinden salgılanan adrenalinle kalp atışı ve solunum hızlanır. (Hormonal destek de anlatılıyorsa geçerlidir; sinir sisteminin rolü ön planda tutulmalıdır.)
- Stres tepkisini parasempatik sisteme bağlamak — tehdit anında etkinleşen sempatik sistemdir; parasempatik sistem dinlenmeyi sağlar.
- Yalnız beyni anlatmak — uyarıyı algılayan duyu organları ve yanıtı ileten çevresel sinirler de sürecin parçasıdır.
Kendini kontrol et: Yanıtımda uyarının algılanması, merkezde değerlendirilmesi ve organlara iletilmesi sırasıyla yer alıyor mu?