Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 226
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 226 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
32Vücut sıcaklığı kontrolünde duyusal geri bildirim, merkezi işlem ve motor tepkinin homeostaziyle ilişkisi
Çözüm Yolu
Derideki ve hipotalamustaki reseptörler sıcaklık değişimini bildirir (duyusal). Hipotalamus ayar değeriyle karşılaştırır (merkezi işlem). Motor yanıt ter salgısı, damar genişlemesi veya titremedir; sıcaklık normale döner.
- Duyusal geri bildirimi tanımla: derideki ve hipotalamustaki reseptörler sıcaklık değişimini algılar.
- Merkezi işlemi tanımla: hipotalamus gelen bilgiyi yaklaşık 37 °C ayar değeriyle karşılaştırır.
- Motor tepkiyi tanımla: ter bezleri çalışır, damarlar genişler ya da daralır, gerekirse kaslar titrer.
- Bu üç aşamanın sırayla çalışıp sıcaklığı 37 °C'ye döndürdüğünü, böylece homeostazinin korunduğunu yaz.
- Algılamayı ter bezlerine vermek — ter bezleri algılamaz, tepki veren yapıdır; algılayan reseptörlerdir.
- Aşamaları sıralamadan yazmak — algılama, değerlendirme ve tepki zinciri homeostazi ilişkisinin temelidir.
Kendini kontrol et: Her aşama için bir yapı adı (reseptör, hipotalamus, ter bezi/damar) yazdın mı?
33Hipotalamusun negatif geri bildirimdeki rolü ve mekanizma bozulursa sonuçlar
Çözüm Yolu
Hipotalamus termostat gibi sapmayı algılar, ters tepkiyi başlatır. Bozulursa hipertermi veya hipotermi olur; enzimler işlevini yitirir, hücreler ve organlar hasar görür, metabolizma bozulur, ağır durumda ölüm olabilir.
- Hipotalamusun termostat gibi vücut sıcaklığını ayar değeriyle karşılaştırdığını belirt.
- Sıcaklık yükselince terleme ve damar genişlemesini, düşünce titreme ve damar daralmasını başlattığını yaz.
- Bu ters yönlü tepkilerin sapmayı azalttığı için negatif geri bildirim olduğunu açıkla.
- Mekanizma bozulursa hipertermi veya hipotermi gelişeceğini, enzimlerin çalışamayacağını ve organların zarar göreceğini ekle.
- Bozulmada yalnız 'ateş çıkar' demek — sıcaklık kontrolsüz düşebilir de; iki yönü de düşünmelisin.
- Sistemik sonuçları atlamak — enzim işlevi, metabolizma ve organ hasarı gibi sonuçlar da istenmektedir.
Kendini kontrol et: Cevabında hem negatif geri bildirimin işleyişi hem de bozulmanın en az iki sonucu var mı?
34Sinir ve endokrin sistem iş birliği; birinde bozulma olursa homeostaz senaryoları
Çözüm Yolu
Sinir sistemi bozulursa ter, damar ve kas tepkileri gecikir, ani sıcaklık değişimine uyum sağlanamaz. Endokrin bozulursa (örn. tiroksin eksik/fazla) metabolizma hızı ve ısı üretimi sürekli düşer veya artar.
- Sinir sisteminin hızlı tepkileri (terleme, damar değişimi, titreme), endokrin sistemin uzun süreli metabolizma ayarını sağladığını belirt.
- Birinci senaryo: sinir sistemi bozulursa ani sıcaklık değişimlerine hızlı tepki verilemez, sıcaklık dengesi bozulur.
- İkinci senaryo: tiroksin eksik ya da fazla olursa metabolizma ve ısı üretimi sürekli düşük ya da yüksek kalır.
- İki durumda da sıcaklığın normal aralıkta tutulamadığını, homeostazinin bozulduğunu sonuç olarak yaz.
- Tek senaryo yazmak — soru iki sistemden birinin bozulduğu farklı durumlar için senaryolar istiyor.
- İki sistemin görevlerini karıştırmak — hızlı ani tepkiler sinirsel, uzun süreli metabolik ayar hormonaldir.
Kendini kontrol et: Hem sinir sistemi hem endokrin sistem bozulması için ayrı birer senaryo yazdın mı?
35Soğukta ve sıcakta devreye giren sinirsel mekanizmaların karşılaştırılması
Çözüm Yolu
Soğukta damarlar daralır, ter azalır, kaslar titreyerek ısı üretir, tüyler diker. Sıcakta damarlar genişler, ter bezleri çalışır, terin buharlaşmasıyla ısı kaybı artar. İkisini de hipotalamus otonom sinirlerle yönetir.
- Her iki durumda da hipotalamusun değişimi algılayıp otonom sinirlerle tepki başlattığını belirt.
- Soğukta: deri damarları daralır, terleme azalır, kaslar titrer, tüyler dikleşir; ısı korunur ve üretilir.
- Sıcakta: deri damarları genişler, ter bezleri çalışır, terin buharlaşmasıyla ısı atılır.
- Karşılaştırmayı özetle: tepkiler zıt yönlüdür, ama amaç aynıdır; sıcaklığı 37 °C'de tutmak.
- Soğukta damarların genişlediğini yazmak — soğukta deri damarları daralarak ısı kaybını azaltır.
- Yalnız bir ortamı anlatmak — karşılaştırma için soğuk ve sıcak tepkiler yan yana yazılmalı.
Kendini kontrol et: Damar, ter bezi ve kas tepkisi için soğuk ve sıcakta ne olduğunu ayrı ayrı yazdın mı?
36Hipotalamusun sıcaklık dışındaki diğer denge süreçleriyle bağlantısı
Çözüm Yolu
ADH ve oksitosin üretir; susama ve su dengesini, açlık-tokluk merkezini, uyku-uyanıklığı ve hipofiz hormonlarını denetler. Böylece sinir ve endokrin sistemi bağlayarak genel homeostazı yönetir.
- Hipotalamusun sinir sistemi ile endokrin sistemi birbirine bağladığını belirt.
- Su dengesi: ADH üreterek böbreklerde su geri emilimini ve susama hissini düzenlediğini yaz.
- Açlık-tokluk ve uyku-uyanıklık merkezlerinin hipotalamusta bulunduğunu ekle.
- Hipofiz hormonlarını denetleyerek tiroit, böbrek üstü bezi gibi bezlerin çalışmasını yönlendirdiğini açıkla.
- ADH'yi hipofizin ürettiğini yazmak — ADH hipotalamusta üretilir, hipofiz arka lobunda depolanıp salgılanır.
- Yalnız sıcaklık kontrolünü tekrar etmek — soru sıcaklık dışındaki denge süreçlerini istiyor.
Kendini kontrol et: Sıcaklık dışında en az üç denge süreci (su, beslenme, uyku, hormonlar) saydın mı?