Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 83
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 83 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Açlık, tokluk, su dengesi ve sıcaklığı kontrol eden beyin bölümü
Çözüm Yolu
Hipotalamus açlık, tokluk, su dengesi ve vücut sıcaklığını düzenler.
- Tanımdaki anahtar görevleri belirle: açlık-tokluk, su dengesi ve vücut sıcaklığı.
- Bu iç denge (homeostazi) görevlerinin ara beyindeki hangi yapıya ait olduğunu hatırla.
- Bu görevleri yürüten yapı hipotalamustur; parantez içine h harfini yaz.
- Hipofiz seçmek — hipofiz hormon bezidir; açlık, susuzluk ve sıcaklık merkezi hipotalamustur.
- Talamus ile hipotalamusu karıştırmak — talamus duyuları sınıflandırır, iç dengeyi düzenlemez.
Kendini kontrol et: Seçtiğin yapı hem susama hissini hem de vücut sıcaklığını düzenliyor mu?
10Beyin yarım kürelerini enine ayıran derin çizgi
Çözüm Yolu
Rolando yarığı, ön ve arka beyin loblarını enine ayıran derin çizgidir.
- Tanımda bir yarığın (derin çizginin) sorulduğunu ve enine uzandığını fark et.
- Kavramlar listesindeki tek yarık adını bul: Rolando yarığı.
- Parantez içine f harfini yaz.
- Beyin kabuğunu seçmek — kabuk bir doku tabakasıdır, yarım küreleri ayıran çizgi değildir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram bir doku mu, yoksa beyin yüzeyindeki bir yarık mı?
11Uç beyin ve ara beyinin oluşturduğu beyin kısmı
Çözüm Yolu
Ön beyin, uç beyin (büyük beyin) ve ara beyinden oluşur.
- Tanımda sayılan yapıları belirle: uç beyin ve ara beyin.
- Bu iki yapıyı içeren ana beyin bölümünü hatırla.
- Bu bölüm ön beyindir; parantez içine e harfini yaz.
- Arka beyni seçmek — arka beyin omurilik soğanı, pons ve beyincikten oluşur.
Kendini kontrol et: Seçtiğin bölüm talamus ve hipotalamusu (ara beyni) içeriyor mu?
12Beyni darbelere karşı koruyan, beslenmesini ve iyon dengesini sağlayan sıvı
Çözüm Yolu
Beyin omurilik sıvısı (BOS) beyni darbelerden korur, besler ve iyon dengesini sağlar.
- Tanımda bir sıvının sorulduğunu fark et.
- Beyni darbelere karşı koruyan, besleyen ve iyon dengesini sağlayan sıvıyı hatırla: beyin omurilik sıvısı.
- Kısaltması BOS'tur; parantez içine a harfini yaz.
- Meninges seçmek — meninges koruyucu zarlardır, sıvı değildir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram bir sıvı mı ve beyni darbelere karşı tampon gibi koruyor mu?
jEşleşmeyen kavram: otonom sinir sistemi tanımı
Çözüm Yolu
Bilinç kontrolü dışında çalışır; kalp atışı, mide kasılması gibi faaliyetleri yönetir.
- Eşleşmeyen kavramın otonom sinir sistemi olduğunu belirle.
- Çevresel sinir sisteminin motor bölümüne ait olduğunu ve istem dışı çalıştığını yaz.
- Kontrol ettiği yaşamsal olaylara örnek ekle: sindirim, solunum, dolaşım, kalp atışı.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bireyin bilinçli kontrolü dışında kalp, mide, böbrek gibi iç organların ve bezlerin çalışmasını yöneten sistemdir. (İstem dışı çalışma ve iç organ/yaşamsal olay denetimi vurgulandığı sürece geçerlidir.)
- İstemli hareketleri otonom sisteme yazmak — istemli iskelet kası hareketleri somatik sistemin görevidir.
Kendini kontrol et: Tanımında "istem dışı" ifadesi ve en az bir yaşamsal olay örneği var mı?
kEşleşmeyen kavram: omurilik soğanı tanımı
Çözüm Yolu
Omurilik soğanı beyni omuriliğe bağlar ve istem dışı yaşamsal işlevleri yönetir.
- Eşleşmeyen kavramın omurilik soğanı olduğunu belirle.
- Arka beynin bir parçası olduğunu ve beyni omuriliğe bağladığını yaz.
- Kontrol ettiği hayati olaylara örnek ekle: solunum, kalp atışı, yutma.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Beyni omuriliğe bağlayan; solunum, kalp atışı, öksürme ve hapşırma gibi istem dışı hayati olayları yöneten yapıdır. (Konumu ve istem dışı hayati işlev denetimi belirtildiği sürece geçerlidir.)
- Omurilik soğanını omurilikle aynı yapı sanmak — omurilik soğanı beynin parçasıdır, omurilik ise beyin dışındadır.
Kendini kontrol et: Tanımında arka beyin ve en az bir hayati olay (solunum, kalp atışı) geçiyor mu?
lEşleşmeyen kavram: beyincik tanımı
Çözüm Yolu
Beyincik duruş, denge ve hareketlerin uyumunu düzenler.
- Eşleşmeyen kavramın beyincik olduğunu belirle.
- Arka beyinde bulunduğunu yaz.
- Temel görevlerini ekle: vücut dengesi ve kas hareketlerinin uyumu (koordinasyon).
- Beyinciğe düşünme veya istemli hareket başlatma görevi vermek — bunlar beyin kabuğunun işidir; beyincik uyumu sağlar.
Kendini kontrol et: Tanımında "denge" ve "koordinasyon" kavramları yer alıyor mu?
mEşleşmeyen kavram: beyin kabuğu tanımı
Çözüm Yolu
Beyin kabuğu kıvrımlıdır ve yüksek zihinsel işlevleri yürütür.
- Eşleşmeyen kavramın beyin kabuğu olduğunu belirle.
- Uç beynin dış yüzeyindeki kıvrımlı gri madde tabakası olduğunu yaz.
- Görevlerini ekle: düşünme, öğrenme, hafıza, bilinçli duyum ve istemli hareket.
- Beyin kabuğunu ak madde olarak yazmak — kabuk hücre gövdelerinden oluşan gri maddedir.
Kendini kontrol et: Tanımında hem konum (uç beynin dış yüzü) hem de en az bir yüksek zihinsel görev var mı?
nEşleşmeyen kavram: ak madde tanımı
Çözüm Yolu
Ak madde bölgeler arası iletişimi sağlar; omurilikte dış kısımda bulunur.
- Eşleşmeyen kavramın ak madde olduğunu belirle.
- Miyelinli uzantılardan oluştuğu için beyaz göründüğünü yaz.
- Konumunu belirt: beyinde iç kısımda, omurilikte dış kısımda; görevi iletim sağlamaktır.
- Konumları ters yazmak — ak madde beyinde içte, omurilikte dıştadır; gri madde tam tersidir.
Kendini kontrol et: Ak maddenin omurilikteki yerini gri maddenin yeriyle karşılaştırdın mı; birbirinin tersi mi?
oEşleşmeyen kavram: gri madde tanımı
Çözüm Yolu
Gri madde bilginin işlendiği bölgedir.
- Eşleşmeyen kavramın gri madde olduğunu belirle.
- Nöron hücre gövdelerinden oluştuğu için gri renkte olduğunu yaz.
- Konumunu belirt: beyinde dış kısımda (kabuk), omurilikte iç kısımda kelebek biçiminde.
- Gri maddenin omurilikte dışta olduğunu yazmak — omurilikte gri madde içte, kelebek biçimindedir.
Kendini kontrol et: Omurilik kesitini düşün: kelebek biçimli iç bölge gri madde mi?
2Koku dışındaki duyuların sınıflandırıldığı beyin kısmı
Çözüm Yolu
Talamus, koku hariç duyusal bilgileri sınıflandırıp ilgili beyin bölgelerine iletir.
- Tanımdaki ipucuna dikkat et: koku dışındaki tüm duyular sınıflandırılıyor.
- Duyuları ilgili beyin bölgelerine yönlendiren ara beyin yapısını hatırla.
- Bu aktarma merkezi talamustur; parantez içine d harfini yaz.
- Hipotalamusu seçmek — hipotalamus iç dengeyi düzenler, duyuları sınıflandırmaz.
- Beyin kabuğunu seçmek — duyular kabukta algılanır ama önce talamusta sınıflandırılır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin yapı koku hariç duyuları beyin kabuğuna yönlendiren bir aktarma merkezi mi?
3Kafatasının altında beyni koruyan üç zarın genel adı
Çözüm Yolu
Sert zar, örümcek ağı zarı ve ince zar birlikte meninges (beyin zarları) adını alır.
- Tanımda üç zarın (sert, örümceksi, ince zar) ortak adının sorulduğunu fark et.
- Beyni ve omuriliği saran zarların genel adını hatırla: meninges.
- Parantez içine g harfini yaz.
- BOS'u seçmek — BOS zar değil, zarlar arasında bulunan koruyucu sıvıdır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram bir sıvı mı, yoksa üç katmanlı bir zar sistemi mi?
4Dışarıdan gelen uyarıları alan nöronlar
Çözüm Yolu
Duyu nöronları uyarıları reseptörlerden merkezî sinir sistemine taşır.
- Tanımda nöronun görevine bak: dışarıdan gelen uyarıları alıyor.
- Uyarıyı reseptörden merkezî sinir sistemine taşıyan nöron türünü hatırla.
- Bu nöron duyu nöronudur; parantez içine ı harfini yaz.
- Motor nöronu seçmek — motor nöron uyarıyı almaz, cevabı kas veya beze götürür.
- ı ile i harflerini karıştırmak — duyu nöronu ı, hipofiz i harfidir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin nöron uyarıyı vücuttan merkeze doğru mu taşıyor?
5Omurilik soğanı, pons ve beyinciği oluşturan beyin kısmı
Çözüm Yolu
Arka beyin; omurilik soğanı, pons ve beyincikten oluşur.
- Tanımda sayılan yapıları belirle: omurilik soğanı, pons ve beyincik.
- Beynin ön, orta ve arka bölümlerinden hangisinin bu üç yapıyı içerdiğini hatırla.
- Bu yapılar arka beyni oluşturur; parantez içine b harfini yaz.
- Ön beyni seçmek — ön beyin uç beyin ve ara beyinden oluşur, beyincik içermez.
- Omurilik soğanını seçmek — omurilik soğanı arka beynin yalnızca bir parçasıdır, tamamı değildir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin bölüm beyinciği ve ponsu birlikte içeriyor mu?
6Merkezî sinir sisteminin büyük kısmını oluşturan, tepki yanıtını üreten nöronlar
Çözüm Yolu
Ara nöronlar merkezî sinir sisteminde bulunur ve gelen bilgiyi yorumlayıp tepki yanıtını oluşturur.
- Tanımdaki iki ipucunu belirle: merkezî sinir sisteminin büyük kısmını oluşturur ve tepki yanıtını üretir.
- Duyu ve motor nöronlar arasında bağlantı kurup bilgiyi yorumlayan nöron türünü hatırla.
- Bu nöron ara nörondur; parantez içine ç harfini yaz.
- Motor nöronu seçmek — motor nöron yanıtı üretmez, üretilen yanıtı kas veya beze taşır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin nöron beyin ve omuriliğin içinde mi bulunuyor?
7İstemli hareketli kasları kontrol eden, çevresel sinir sisteminin motor bölümündeki sistem
Çözüm Yolu
Somatik sinir sistemi iskelet kaslarının bilinçli hareketlerini kontrol eder.
- Tanımdaki ipucunu bul: istemli hareket ettirilen kaslar kontrol ediliyor.
- Çevresel sinir sisteminin motor bölümünün iki kısmını hatırla: somatik ve otonom.
- İstemli iskelet kaslarını somatik sinir sistemi yönetir; parantez içine ğ harfini yaz.
- Otonom sinir sistemini seçmek — otonom sistem istem dışı işleri yönetir, iskelet kaslarını değil.
Kendini kontrol et: Seçtiğin sistem yazı yazarken parmaklarını bilinçli hareket ettirmeni sağlıyor mu?
8Tüm endokrin bezlerin çalışmasını kontrol eden bez
Çözüm Yolu
Hipofiz, diğer endokrin bezlerini yöneten ana bezdir.
- Tanımda bir bezin sorulduğunu ve tüm endokrin bezleri yönettiğini fark et.
- Diğer bezleri uyaran hormonlar salgılayan ana bezi hatırla.
- Bu bez hipofizdir; parantez içine i harfini yaz.
- Hipotalamusu seçmek — hipotalamus hipofizi etkiler ama tanımda bezlerin çalışmasını kontrol eden bez sorulmaktadır.
- i ile ı harflerini karıştırmak — hipofiz noktalı i, duyu nöronu noktasız ı harfidir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram bir bez mi ve "ana bez" olarak biliniyor mu?
9Beyindeki tepkiyi belirli bir kasa veya salgı bezine götüren nöronlar
Çözüm Yolu
Motor nöronlar merkezî sinir sisteminden efektöre (kas veya bez) cevabı taşır.
- Tanımdaki yönü belirle: tepki beyinden kas veya salgı bezine götürülüyor.
- Merkezden efektöre cevap taşıyan nöron türünü hatırla.
- Bu nöron motor nörondur; parantez içine c harfini yaz.
- Duyu nöronunu seçmek — duyu nöronu ters yönde, vücuttan merkeze iletim yapar.
Kendini kontrol et: Seçtiğin nöron iletimi merkezden kasa veya beze doğru mu yapıyor?