Coğrafya Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 104 Cevapları

Planda evler dik kesişen yollar arasında düzenli bloklar halinde sıralanmıştır; köy merkezi toplu yerleşmedir.

1. Eskitaşlı köyü planına bakılır.
2. Yolların birbirini dik açıyla kestiği ve evlerin bloklar içinde sıralandığı görülür.
3. Evler birbirine yakın ve köy merkezinde toplanmıştır; metinde ızgara planlı olduğu yazar.

Kendini kontrol et: Plandaki yolların dik açıyla kesiştiğini ve evlerin merkezde toplandığını gördün mü?

Engebe nedeniyle düzenli plan uygulanamamıştır.

1. Hayriye'nin yer şekilleri Eskitaşlı ile karşılaştırılır.
2. Metne göre rakım 540-600 m arasındadır ve arazi küçük vadilerle kesintilidir.
3. Planda sık eş yükselti eğrileri ve akarsu vadileri görülür.

Kendini kontrol et: Yazdığın farklılıklar plandaki eş yükselti eğrileriyle doğrulanabiliyor mu?

Benzer ortam seçimi, her yerleşmede araziye uygun desen oluşmasını sağlamıştır.

1. Benzerlik olarak iki yerleşmede de göçmenlerin tanıdık doğal ortamı seçtiği hatırlanır.
2. Metne göre düz alanlarda düzenli, dağlık alanlarda dağınık dokulu yerleşmeler kurulmuştur.
3. Planlara bakılır: Eskitaşlı'da dik kesişen yollar, Hayriye'de eğri yollar ve aralıklı evler görülür.

Kendini kontrol et: Cevabın, aynı seçim ilkesinin neden iki farklı desen doğurduğunu açıklıyor mu?

Yer şekilleri yerleşmenin planlı veya dağınık olmasını belirler.

1. İki yerleşmenin doğal farklılığı belirlenir: Eskitaşlı düz, Hayriye engebelidir.
2. Düz arazide yollar dik açıyla çizilebilir ve evler bir arada toplanabilir.
3. Engebeli arazide yollar eğimi izler, evler uygun düzlüklere dağılır.

Kendini kontrol et: Düz ve engebeli arazi için ayrı ayrı birer desen sonucu yazdın mı?

Tarımsal üretim köyün merkezde toplanmasını ve geniş çevredeki tarlaların işlenmesini sağlar.

1. Metinden Eskitaşlı'nın başlıca geçim kaynağını bul: tarımsal üretim.
2. Planda evlerin merkezde toplu ve düzenli dizildiğini gözle.
3. Köyün etrafının geniş tarım arazileriyle çevrili olduğunu metinden doğrula.
4. İlişkiyi kur: konutlar merkezde toplanmış, çevredeki tarlalara düz yollarla kolayca ulaşılır.

Kendini kontrol et: Cevabın geçim kaynağı ile evlerin dizilişi arasında açık bir neden-sonuç bağı kuruyor mu?

Geçim kaynağına yakın olmak için haneler parsellerin yanına yayılmıştır.

1. Metinden Hayriye'nin başlıca geçim kaynağını bul: ormancılık.
2. Arazinin vadilerle kesintili, tarımsal parsellerin parçalı olduğunu belirle.
3. Evlerin parsellere yakın olmak için aralıklı kurulduğunu metinden doğrula.
4. İlişkiyi kur: geçim alanlarına yakın olma isteği dağınık deseni doğurmuştur.

Kendini kontrol et: Cevabında ormancılık ve parsellere yakınlık birlikte yer alıyor mu?

Merkezi konum tüm hanelerin ortak alanlara yakın olmasını sağlar; sosyal etkileşimi artırır.

1. Plana bak: köy meydanı ve okul evlerin ortasında yer alıyor.
2. Coğrafi gerekçe: merkezdeki alanlara her evden ulaşım kısa ve yaklaşık eşit uzaklıktadır.
3. Toplumsal gerekçe: ortak alanlar insanları bir araya getirir, birlik ve dayanışmayı güçlendirir.
4. Güvenliğin kolay sağlanmasını ve çocukların okula rahat ulaşmasını da ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Meydanın pazar ve toplantı yeri olarak etkileşimi artırdığı yazılabilir. (Gerekçe, merkezî konumun bütün hanelere yakınlığıyla ilişkilendirilirse.)

Kendini kontrol et: Cevabında en az bir coğrafi ve bir toplumsal gerekçe var mı?

Evlerin uzak olması dayanışma ve hizmet erişimini zayıflatır, üretim alanına yakınlık avantaj sağlar.

1. Planda Hayriye'deki evlerin birbirinden uzak ve dağınık olduğunu gözle.
2. Olumsuz etkiyi düşün: komşuluk ilişkileri ve günlük etkileşim azalır.
3. Okul, cami gibi ortak hizmetlere ulaşımın zorlaştığını ekle.
4. Olumlu yönü belirt: evlerin tarlaya ve ormana yakın olması geçimi kolaylaştırır.

Kendini kontrol et: Cevabında hem olumsuz hem olumlu en az bir etki yer alıyor mu?

Düz arazide yollar ızgara biçiminde döşenir; engebeli arazide yollar kıvrımlı ve uzundur.

1. Eskitaşlı planına bak: arazi düz, yollar düz ve dik açıyla kesişiyor.
2. Hayriye planına bak: yollar eş yükselti eğrilerini izliyor, kıvrımlı ve uzun.
3. Evlerin Eskitaşlı'da toplu, Hayriye'de dağınık olmasının ulaşım uzaklığına etkisini karşılaştır.
4. Sonucu yaz: Eskitaşlı'da ulaşım kolay, Hayriye'de engebe ve dağınıklık nedeniyle zordur.

Kendini kontrol et: Karşılaştırmanda arazi, yol ağı ve evlerin dağılımı birlikte yer alıyor mu?

Metne göre köy düz alanda kurulmuş ve etrafı geniş tarım arazileriyle çevrilidir.

1. Metinde Eskitaşlı'nın doğal ortamına ait bilgiler aranır.
2. Köy Ergene Havzası'nda, yaklaşık 103 metre rakımlı düz bir alanda kurulmuştur.
3. Köyün etrafını geniş tarım arazilerinin çevirdiği belirtilir.

Kendini kontrol et: Yazdığın her faktör insandan bağımsız bir doğa koşulu mu?

Bulgaristan'dan gelen göçmenler çiftliği satın alıp planlı yerleşim kurmuş; geçim tarıma dayanmaktadır.

1. Metinde Eskitaşlı'daki insan kaynaklı etkenler aranır.
2. 1897'de Bulgaristan'dan gelen göçmenler çiftliği satın alıp planlı bir yerleşim kurmuştur.
3. Başlıca geçim kaynağı tarımsal üretimdir.
4. Köy merkezine cami, okul, meydan gibi ortak alanlar yerleştirilmiştir.

Kendini kontrol et: Yazdığın her faktör insanların kararı ya da etkinliğiyle mi ilgili?

Planda evler düzensiz serpilmiş, yollar eğrisel ve eş yükselti eğrilerine uyumludur.

1. Hayriye Mahallesi planına bakılır.
2. Evlerin birbirinden uzak, düzensiz serpildiği ve yamaçlara yayıldığı görülür.
3. Yollar eğrisel olup eş yükselti eğrilerini ve vadileri takip eder.

Kendini kontrol et: Hayriye planında evlerin bir merkezde toplanmadığını ve yolların kıvrıldığını gördün mü?

Metne göre arazi vadilerle kesintili ve yükselti farklıdır; plan akarsu ve eş yükselti eğrilerini gösterir.

1. Metin ve Hayriye planı birlikte incelenir.
2. Metne göre rakım 540-600 m arasında, arazi küçük vadiler ve yükselti farklarıyla kesintilidir.
3. Planda sık eş yükselti eğrileri ve Akarsu adlı dere görülür; geçimin ormancılık olması ormanı gösterir.

Kendini kontrol et: Plandaki eş yükselti eğrileri ve akarsu, yazdığın doğal faktörleri destekliyor mu?

Yerleşenler Batum çevresinden gelmiş; geçim ormancılık, evler tarımsal parsellere yakın aralıklı konumlanmıştır.

1. Metinde Hayriye'deki insan kaynaklı etkenler aranır.
2. Mahalleyi yaklaşık 140 yıl önce Batum (Gürcistan) çevresinden gelen göçmenler kurmuştur.
3. Başlıca geçim kaynağı ormancılıktır.
4. Evler tarımsal parsellere yakın olmak amacıyla aralıklı konumlandırılmıştır.

Kendini kontrol et: Yazdığın faktörler metindeki göç, geçim ve konut yerleşimi bilgileriyle örtüşüyor mu?

Metin, göçmenlerin alışık oldukları doğal ortama benzer alanları tercih ettiğini vurgular.

1. Metnin ilk cümlesine bakılır: göçmenler geldikleri yerlere benzeyen alanları tercih etmiştir.
2. Eskitaşlı'yı kuranlar Bulgaristan'dan gelip Ergene Havzası'nda düz bir alana yerleşmiştir.
3. Ortak nokta, alışılmış doğal ortama benzer yerin seçilmesidir.

Kendini kontrol et: Yazdığın benzerlik hem Eskitaşlı hem Hayriye için geçerli mi?

Düz arazi planlı, ızgara şeklinde yerleşmeye imkân vermiştir.

1. Eskitaşlı'nın yer şekilleri Hayriye ile karşılaştırılır.
2. Eskitaşlı yaklaşık 103 m rakımlı düz bir havzadadır; Hayriye'deki gibi vadi ve yükselti farkı yoktur.
3. Düz ve engelsiz arazi yolların düz çizilmesine imkân verir.

Kendini kontrol et: Eskitaşlı için yazdığın özellik Hayriye'de bulunmayan bir doğal koşul mu?

Gürcistan'dan gelenler alışık oldukları engebeli ve ormanlık ortama yerleşmiştir.

1. Metindeki genel ilkeye bakılır: göçmenler geldikleri yerlere benzer alanları seçmiştir.
2. Hayriye'yi kuranlar Batum (Gürcistan) çevresinden, engebeli ve ormanlık bir bölgeden gelmiştir.
3. Yerleştikleri İnegöl'deki alan da vadili ve yükselti farkı olan dağlık bir arazidir.

Kendini kontrol et: Yazdığın benzerlik metnin ilk cümlesindeki genel ilkeye dayanıyor mu?