Ana sayfa›Kitaplar›Coğrafya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 105
Coğrafya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 105 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
7-IMekânsal desenle ilişkili kelime ve kavramları boşluklara yazma
Çözüm Yolu
Mekânsal desen; yerleşme ve faaliyetlerin yeryüzünde dağılışıdır. Bu dağılışı konum, doğal koşullar, ulaşım, nüfus ve ekonomik faaliyetler belirler.
- Mekânsal desenin, yerleşme ve faaliyetlerin yeryüzündeki dağılışı olduğunu hatırla.
- Bu dağılışı belirleyen doğal koşulları yaz: konum, yer şekilleri, iklim, su kaynakları.
- Beşerî koşulları ekle: ulaşım, nüfus yoğunluğu, ekonomik faaliyetler.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Toplu, dağınık, düzenli (ızgara) desen, mekânsal organizasyon (Kavramlar yerleşmelerin dağılışı veya biçimiyle ilgili olduğu sürece geçerlidir.)
- Desenle ilgisiz genel coğrafya terimleri yazmak — her kavram yerleşmelerin dağılışını ya da biçimini tanımlamalı veya etkilemelidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her kavramın yerleşmelerin dağılışını nasıl etkilediğini bir cümleyle söyleyebiliyor musun?
7-III. bölümdeki kavramlarla mekânsal desen geçen sekiz anlamlı cümle kurma
Çözüm Yolu
Her cümlede bir kavram ile mekânsal deseni ilişkilendir. Örn: İklim ve su kaynakları yerleşmenin mekânsal desenini belirler; sanayi ve nüfus yoğunluğu da deseni değiştirir.
- I. bölümde yazdığın kavramlardan birini seç.
- Bu kavramın yerleşmelerin dağılışını veya biçimini nasıl etkilediğini düşün.
- Kavramı ve "mekânsal desen" ifadesini aynı cümlede neden-sonuç ilişkisiyle kullan.
- Aynı işlemi diğer kavramlar için tekrarlayarak sekiz cümleyi tamamla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İklim ve su kaynakları, yerleşmelerin mekânsal desenini belirleyen başlıca doğal koşullardır. (Cümle bir kavramı mekânsal desenle anlamlı biçimde ilişkilendirdiği sürece geçerlidir.) · Düz arazilerde mekânsal desen genellikle toplu ve düzenli olur. (Cümle yer şekilleri kavramını desenle doğru ilişkilendirdiği sürece geçerlidir.)
- Cümlede "mekânsal desen" ifadesini kullanmamak — yönerge her cümlede kavramla birlikte kullanılmasını ister.
Kendini kontrol et: Her cümlende hem I. bölümdeki bir kavram hem de "mekânsal desen" ifadesi var mı?
8-1Tablo birinci satır: coğrafi koşul, etkisi ve örnek
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Eğim ve yükselti yerleşmenin yayılışını ve biçimini belirler.
- Birinci satıra coğrafi koşul olarak yer şekilleri yazılır.
- Eğim ve yükselti, yerleşmenin nerede yoğunlaşacağını ve biçimini belirler.
- Etkisi: Düzlüklerde yerleşme toplu ve geniş, dağlık alanlarda dağınık olur.
- Örnek: Konya Ovası'nda geniş yerleşmeler, Doğu Karadeniz yamaçlarında dağınık evler.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek olarak Eskitaşlı (düz, düzenli) ve Hayriye (engebeli, dağınık) verilebilir. (Örnek, yer şekliyle desen arasındaki ilişkiyi açıkça gösterdiği sürece.)
- Etki sütununa yalnız "yer şekilleri etkiler" yazmak — düzlük ve dağlık alan için ayrı ayrı desen sonucu belirtilmelidir.
Kendini kontrol et: Verdiğin örnek, yazdığın etkiyi (toplu ya da dağınık desen) gerçekten gösteriyor mu?
8-2Tablo ikinci satır: iklim koşulu, etkisi ve örnek
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sıcaklık ve yağış tarım ve yaşam koşullarını etkileyerek yerleşme desenini şekillendirir.
- İkinci satıra coğrafi koşul olarak iklim yazılır.
- Sıcaklık ve yağış, tarım yapılabilmesini ve yaşam koşullarını belirler.
- Etkisi: Ilıman iklimde yerleşme sıklaşır, aşırı kurak veya soğuk yerlerde seyrekleşir.
- Örnek: Akdeniz kıyılarında yoğun, çöllerde seyrek yerleşme görülür.
- İklimi yalnız sıcaklıkla açıklamak — yağış da tarımı ve su varlığını etkileyerek yerleşme sıklığını belirler.
Kendini kontrol et: Örnek verdiğin iki yer, iklim farkı nedeniyle yerleşme yoğunluğunda gerçekten ayrışıyor mu?
8-3Tablo üçüncü satır: su kaynağı, etkisi ve örnek
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Su içme, tarım, ulaşım ve ticaret imkânı sağladığı için yerleşmeyi çeker.
- Üçüncü satıra coğrafi koşul olarak su kaynakları yazılır.
- Su; içme, tarım, ulaşım ve ticaret için gereklidir.
- Etkisi: Yerleşmeler nehir, göl ve kıyılar boyunca toplanır veya uzanır.
- Örnek: Paris'in Seine Nehri çevresinde, Mısır yerleşmelerinin Nil boyunca kurulması.
- Su kaynağını yalnız içme suyu olarak düşünmek — tarım, ulaşım ve ticaret olanakları da yerleşmeleri suya çeker.
Kendini kontrol et: Örneğindeki yerleşme gerçekten bir nehir, göl ya da kıyı boyunca mı kurulmuş?
8-4Tablo dördüncü satır: toprak/doğal kaynak koşulu, etkisi ve örnek
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Ekonomik faaliyetlere uygun kaynaklar nüfusu ve yerleşmeyi kendi çevresinde toplar.
- Dördüncü satıra coğrafi koşul olarak toprak ve doğal kaynaklar yazılır.
- Verimli toprak tarımı, maden yatakları madenciliği ve sanayiyi geliştirir.
- Etkisi: Nüfus ve yerleşmeler bu kaynakların çevresinde toplanır.
- Örnek: Zonguldak'ta kömür yatakları çevresinde, Çukurova'da tarım alanlarında yerleşme.
- Toprak koşulunu yer şekliyle karıştırmak — verimlilik ve maden yatakları kaynak koşuludur; eğim ve yükselti yer şeklidir.
Kendini kontrol et: Örneğindeki yerleşme, adını verdiğin kaynağın çevresinde mi toplanmış?
8-5Tablo beşinci satır: ulaşım/konum koşulu, etkisi ve örnek
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kolay ulaşım ticareti ve nüfusu artırır; yerleşme ulaşım hatları boyunca uzanır.
- Beşinci satıra coğrafi koşul olarak ulaşım ve konum yazılır.
- Yol kavşakları, limanlar ve geçitler ticareti ve nüfus hareketini kolaylaştırır.
- Etkisi: Yerleşmeler bu noktalarda büyür ve ulaşım hatları boyunca uzanır.
- Örnek: İstanbul'un boğaz çevresinde, Detroit'in liman ve demir yolu çevresinde gelişmesi.
- Ulaşımı yalnız kara yolu olarak düşünmek — liman, boğaz ve geçit gibi konum avantajları da yerleşmenin gelişimini belirler.
Kendini kontrol et: Örneğindeki şehir, ulaşım hattı veya kavşak üzerindeki konumu sayesinde mi büyümüş?