Ana sayfa›Kitaplar›Coğrafya Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 196
Coğrafya Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 196 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1. Adım - 1Nüfus, sanayileşme ve sera gazı emisyonları arasında nasıl ilişki kurulabileceği
Çözüm Yolu
Haritada Çin, ABD, Hindistan gibi kalabalık ve sanayileşmiş ülkeler koyu renkli, yani yüksek emisyonludur.
- İstenen: nüfus, sanayileşme ve sera gazı emisyonu arasındaki ilişkiyi haritadan yorumlamak.
- Haritanın renk ölçeğine bakarız: renk koyulaştıkça emisyon miktarı artar.
- En koyu ülkeler Çin, ABD ve Hindistan'dır; bunlar hem kalabalık hem sanayisi gelişmiş ülkelerdir.
- Kalabalık nüfus ve sanayi daha çok enerji ister; bu enerji büyük ölçüde fosil yakıtlardan karşılanır.
- Yalnız nüfusa bakmak — kalabalık ama sanayisi zayıf ülkelerde emisyon düşük kalabilir.
- İlişkiyi ters kurmak — emisyon nüfusu artırmaz; nüfus ve sanayi emisyonu artırır.
Kendini kontrol et: Haritada koyu renkli bir ülkeyi seçip hem nüfusunun hem sanayisinin büyük olduğunu doğrulayabiliyor muyum?
Değerlendirme 4Bazı ülkelerin yükümlülükleri gerçekleştirmede isteksiz davranmasının sebepleri
Çözüm Yolu
Ülkeler sanayi ve rekabet gücünü kaybetmek istemez; diğer ülkelerin de çaba göstermesini bekler.
- Metinde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin çekincelerini anlatan bölümleri buluruz.
- Gelişmiş ülkelerin finans ve teknoloji desteği yükümlülüğünü ekonomik yük olarak gördüğünü belirtiriz.
- Gelişmekte olanların ekonomik büyümenin yavaşlamasından endişe ettiğini yazarız.
- "Kirleten öder" tartışmasını ve yükün adil paylaşılmadığı algısını ekleriz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Rekabet gücünü kaybetme korkusu ve diğer ülkelerin de çaba göstermesini bekleme. (Ülkelerin ekonomik çıkar ve karşılıklılık beklentisiyle açıklandığında geçerlidir.)
- Yalnız bir ülke grubunun isteksizliğini yazmak — soru gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri birlikte soruyor.
- İklim değişikliğini önemsememeyi tek neden saymak — asıl gerekçeler ekonomik ve politiktir.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülkeler için bir neden var mı?
1. Adım - 2Afrika ülkelerinin sera gazı emisyonlarının genel olarak düşük olmasının sebepleri
Çözüm Yolu
Afrika'nın çoğu ülkesi gelişmekte olup kişi başı enerji tüketimi ve sanayi üretimi düşüktür; haritada açık renkle gösterilir.
- Haritada Afrika ülkelerinin çoğunun açık renkte, yani düşük emisyonlu olduğunu görürüz.
- Önceki soruda kurduğumuz ilişkiyi kullanırız: emisyon sanayi ve enerji tüketimiyle artar.
- Afrika ülkelerinin çoğunda sanayileşmenin sınırlı, enerji tüketiminin düşük olduğunu belirtiriz.
- Fosil yakıta dayalı üretim az olduğu için emisyonun düşük kaldığını sonuç olarak yazarız.
- Afrika'nın nüfusunun az olduğunu söylemek — birçok Afrika ülkesi kalabalıktır; belirleyici olan sanayi düzeyidir.
- Tüm Afrika'yı aynı saymak — Güney Afrika gibi bazı ülkeler haritada daha koyu renktedir.
Kendini kontrol et: Cevabım, Afrika'nın açık renkli görünmesini sanayi ve enerji kullanımıyla açıklıyor mu?
1. Adım - 3Türkiye'nin sera gazı emisyon miktarı bakımından durumu
Çözüm Yolu
Haritada Türkiye orta tonlarda renklendirilmiştir; Çin ve ABD gibi koyu renkli ülkelerin gerisinde kalır.
- Haritada Türkiye'yi bulup rengini renk ölçeğiyle karşılaştırırız.
- Türkiye'nin orta tonda olduğunu, Çin ve ABD kadar koyu olmadığını görürüz.
- Türkiye'yi açık renkli birçok ülkeyle karşılaştırır, onlardan daha koyu olduğunu belirtiriz.
- Türkiye'yi en büyük emisyoncular arasında saymak — Çin, ABD ve Hindistan'dan çok daha açık renktedir.
- Komşu ülkenin rengini okumak — sınırları dikkatle izleyip Türkiye'nin kendi rengine bakmalı.
Kendini kontrol et: Türkiye'nin rengi ölçekte en açık ve en koyu tonların arasında mı kalıyor?
1. Adım - 4Irak, Libya, İran, Yemen ve Eritre'nin Paris Anlaşması'nı kabul etmemesinin sebepleri
Çözüm Yolu
Kitaba göre bu ülkeler dönüşümün sosyoekonomik, çevresel ve politik etkileri nedeniyle çekince koymuştur. Irak, Libya ve İran'da petrol bağımlılığı öne çıkar; Libya ve Yemen'de çatışma ortamı öncelikleri değiştirir.
- Önceki sayfadaki metinde bu ülkelerin çekince nedenini bul: dönüşümün sosyoekonomik, çevresel ve politik etkileri.
- Irak, Libya ve İran'ın ekonomisinin petrol gelirine dayandığını; emisyon azaltımının bu geliri tehdit edeceğini belirt.
- Libya ve Yemen'deki savaş ve siyasi istikrarsızlığın iklim politikasını geri plana ittiğini açıkla.
- Bu ülkelerde dönüşüm için gereken mali, teknolojik ve kurumsal kapasitenin yetersiz olduğunu ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gelişmiş ülkelerin tarihsel kirlilik sorumluluğunu yüklenmesi gerektiği düşüncesi ("Kirleten öder" ilkesiyle ilişkilendirilerek gerekçelendirildiğinde geçerlidir.)
- Bu ülkelerin iklim değişikliğinden etkilenmeyeceğini yazmak — soru, önemli ölçüde etkileneceklerini zaten kabul ediyor.
- Tek bir neden yazıp bırakmak — metin sosyoekonomik, çevresel ve politik etkileri birlikte sayıyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın nedenler ekonomik, siyasi ve kapasiteyle ilgili başlıklardan en az ikisini kapsıyor mu?
1. Adım - 5ABD'nin Paris İklim Anlaşması'ndan çekilmesinin sebepleri
Çözüm Yolu
Metne göre gelişmiş ülkelerin finans ve teknoloji desteği yükümlülüğü ile yönetim değişiklikleri çekilmede etkili olmuştur.
- Önceki sayfadaki metinde ABD'nin anlaşmayı onaylayıp çekildiği yılları buluruz.
- Metne göre gelişmiş ülkelere finans ve teknoloji desteği yükümlülüğü getirildiğini belirtiriz.
- ABD'nin en fazla yükümlülüğe gireceği hesaplanan ülke olduğunu, bunun ekonomik yük oluşturduğunu ekleriz.
- Sanayi ve fosil yakıt sektörünün zarar görme kaygısını ve yönetim değişikliklerini nedenlere ekleriz.
- ABD'nin hiç onaylamadığını sanmak — metne göre 2016'da onaylamış, sonra çekilmiştir.
- Yalnız çevresel nedenler yazmak — çekilme ekonomik ve politik kaygılara dayanır.
Kendini kontrol et: Cevabımda ABD'nin üstleneceği finans yükümlülüğüyle ilgili bir neden var mı?
2. AdımTürkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefinde yaşayabileceği zorlukları tartışma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sanayi, ulaşım ve enerji dönüşümü büyük finansman ister; işsiz kalacak çalışanlar için yeni iş alanları gerekir.
- Net sıfır hedefinin, salınan sera gazının tutulanla eşitlenmesi demek olduğunu hatırlarız.
- Türkiye'nin enerjide hâlâ fosil yakıtlara, özellikle kömüre bağımlı olduğunu belirtiriz.
- Enerji, sanayi ve ulaşım dönüşümünün yüksek yatırım, teknoloji ve finansman gerektirdiğini yazarız.
- Kömür sektöründe iş kaybı yaşayacaklar için yeni iş alanları gerektiğini ekleriz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hızlı nüfus artışı ve kalkınma ihtiyacıyla artan enerji talebi; uluslararası rekabette maliyet artışı. (Gelişmekte olan ülke koşulları ve enerji talebiyle ilişkilendirildiğinde geçerlidir.)
- Net sıfırı hiç emisyon olmaması sanmak — kalan emisyon ormanlar ve teknolojiyle dengelenir.
- Yalnız çevresel zorlukları yazmak — soru sosyoekonomik ve politik etkileri de dikkate almayı istiyor.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem ekonomik hem sosyal bir zorluk yer alıyor mu?
Değerlendirme 1Ülkelere düşen sorumlulukların neye göre belirlendiği
Çözüm Yolu
Kirleten öder ilkesi ve ortak ama farklılaştırılmış sorumluluk anlayışı esas alınır.
- Etkinlik metnindeki "Kirleten öder." ilkesini buluruz.
- Bu ilkeye göre çok emisyon üretenlerin daha fazla sorumluluk aldığını belirtiriz.
- Önceki sayfadaki metinden gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ayrımını hatırlarız.
- Sorumluluğun emisyon miktarı, gelişmişlik düzeyi ve ekonomik kapasiteye göre belirlendiğini yazarız.
- Yalnız nüfusa göre belirlendiğini söylemek — belirleyici olan emisyon miktarı ve gelişmişlik düzeyidir.
- Tüm ülkelerin eşit sorumluluk taşıdığını yazmak — sorumluluklar ülkelere göre farklılaştırılır.
Kendini kontrol et: Cevabım "Kirleten öder." ilkesiyle uyumlu mu?
Değerlendirme 2Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki farklar
Çözüm Yolu
Gelişmiş ülkelerin tarihsel emisyon payı büyüktür; gelişmekte olanlar destek alır ve daha az yükümlülük üstlenir.
- Önceki sayfadaki metinde gelişmiş ülkelere getirilen yükümlülükleri buluruz.
- Gelişmiş ülkelerin emisyon azaltma ve finans, teknoloji desteği verme yükümlülüğü taşıdığını yazarız.
- Gelişmekte olan ülkelerin destek alan, daha esnek hedefli taraf olduğunu belirtiriz.
- Farkın nedenini ekleriz: Gelişmiş ülkelerin tarihsel emisyon payı daha büyüktür.
- Gelişmekte olan ülkelerin hiç yükümlülüğü olmadığını sanmak — onlar da hedef koyar, ancak daha esnektir.
- Farkı yalnız zenginlikle açıklamak — tarihsel emisyon sorumluluğu da belirleyicidir.
Kendini kontrol et: Cevabımda iki grup için ayrı ayrı yükümlülük yazdım mı?
Değerlendirme 3Türkiye'nin gelişmekte olan ülke statüsünde olmasının kazanımları
Çözüm Yolu
Ağır mali yükümlülükten kaçınma ve uluslararası iklim fonlarına erişim sağlanır.
- Önceki sayfadaki metinde Türkiye'nin Kyoto Protokolü sürecini okuruz.
- Gelişmiş ülke sayılsaydı ciddi mali yükümlülük altına gireceğini belirleriz.
- Gelişmekte olan ülke statüsüyle daha esnek yükümlülükler ve finans, teknoloji desteği elde ettiğini yazarız.
- Bu statünün ekonomik kalkınmayı sürdürme imkânı verdiğini ekleriz.
- Statünün hiç sorumluluk getirmediğini sanmak — Türkiye anlaşmayı onaylamış ve hedef koymuştur.
- Kyoto ile Paris süreçlerini karıştırmak — itiraz Kyoto'da, kabul Paris'te gerçekleşmiştir.
Kendini kontrol et: Yazdığım kazanımlar, gelişmiş ülkelere düşen mali yükümlülükle karşılaştırılınca anlamlı mı?