Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 108
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 108 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
40.bTopun merkezcil ivmesinin büyüklüğünü hesaplama
Çözüm Yolu
Saniyede 2 tur olduğundan f=2 Hz. ω=2πf=12 rad/s. a=ω²·r=144·1=144 m/s².
- Verilenler: r = 1 m, saniyede 2 tur, π = 3. İstenen: merkezcil ivme.
- Frekans f = 2 Hz olur.
- Açısal hız: ω = 2·π·f = 2·3·2 = 12 rad/s.
- Merkezcil ivme: a = ω²·r = 144·1 = 144 m/s².
- a = ω·r yazarak karesini unutmak — merkezcil ivme bağıntısı a = ω²·r olduğundan 12²·1 = 144 m/s² hesaplanmalıdır.
- Soruda verilen g = 10 m/s² değerini hesaba katmak — yer çekimi ihmal edildiğinden g merkezcil ivmeyi etkilemez.
- Saniyede 2 tur bilgisini periyot (T = 2 s) sanmak — saniyedeki tur sayısı frekanstır (f = 2 Hz).
Kendini kontrol et: Çizgisel hızdan kontrol et: ϑ = 2·π·r·f = 12 m/s ise a = ϑ²/r = 12²/1 = 144 m/s² çıkıyor mu?
40.cTopa etki eden merkezcil kuvvetin büyüklüğünü hesaplama
Çözüm Yolu
Newton'ın ikinci yasasına göre F_m=m·a=3·144=432 N.
- Verilenler: m = 3 kg, merkezcil ivme a = 144 m/s².
- Newton'ın ikinci yasası: F = m·a.
- F = 3·144 = 432 N; bu kuvveti ipteki gerilme sağlar.
- Merkezcil kuvvete m·g ağırlığını eklemek veya çıkarmak — yer çekimi ihmal edildiğinden yalnızca F_m = m·a hesaplanır.
- F_m = m·ω·r yazarak ω'nın karesini unutmak — doğru bağıntı F_m = m·ω²·r = 3·12²·1 = 432 N şeklindedir.
Kendini kontrol et: Bulduğun 432 N kuvveti m = 3 kg kütleye böldüğünde b şıkkındaki a = 144 m/s² ivmesini veriyor mu?
40.çİp koptuğunda topun hareket yörüngesini çizerek gösterme
Çözüm Yolu
İp koptuğunda merkezcil kuvvet kalkar. Yer çekimi ihmal edildiğinden net kuvvet sıfır olur ve eylemsizlik gereği top teğet doğrultuda düzgün doğrusal hareket yapar.
- Şekilde topun kopma anındaki çizgisel hız vektörünün (ϑ) çembere teğet ve sol aşağı yönlü olduğunu belirle.
- İp koptuğu anda ip gerilmesi kalkar; yer çekimi de ihmal edildiğinden topa etki eden net kuvvet sıfır olur.
- Eylemsizlik yasası gereği net kuvvet etkisinde olmayan top, kopma anındaki hız yönünü ve büyüklüğünü korur.
- Topun konumundan başlayarak yarıçapa dik, hız vektörü (sol aşağı) yönünde düz bir doğrusal yörünge çiz.
- Topu merkezden dışa doğru yarıçap doğrultusunda fırlıyor çizmek — dışa doğru kuvvet yoktur, hareket teğet doğrultuda sürer.
- Kopma sonrasında eğrisel yörünge çizmek — yer çekimi ihmal edildiğinden yörünge bükülmez, düzgün doğrusal olur.
Kendini kontrol et: Çizdiğin doğrusal yörüngenin kopma noktasındaki yarıçap doğrusuna dik (90°) ve ϑ vektörüyle aynı yönde olduğunu kontrol et.