Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 168
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 168 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
11Veri ve grafiklerden elektriksel alanın bağlı olduğu etmenleri yazma
Çözüm Yolu
E-q grafiği doğrusal, E-d grafiği azalan eğri olduğundan bu sonuç çıkar.
- E-q grafiğinin orijinden geçen doğru olmasından elektriksel alanın kaynak yük büyüklüğüyle doğru orantılı olduğunu belirle.
- E-d grafiğindeki azalan eğriden ve ölçüm verilerinden alanın yüke olan uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğunu çıkar.
- Etkinlik bulgularıyla birleştirerek alanın ayrıca yükün bulunduğu ortamın cinsine (Coulomb sabitine) bağlı olduğunu yaz.
- Elektriksel alanın uzaklığın kendisiyle ters orantılı olduğunu yazmak — alan uzaklığın kendisine değil karesine (d²) ters orantılıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın etmenler E = k·q/d² bağıntısındaki k, q ve d değişkenlerinin tamamını kapsıyor mu?
12Bulunan ilişkileri matematiksel olarak modelleme
Çözüm Yolu
E, q ile doğru, d² ile ters orantılıdır; orantı sabiti ortamın Coulomb sabiti k'dır.
- Deneylerde alanın yük miktarı q ile doğru orantılı olduğu görülür.
- Alanın uzaklığın karesi d² ile ters orantılı olduğu görülür.
- Orantı sabiti olarak ortamın Coulomb sabiti k kullanılır.
- Matematiksel model: E = k·q/d².
- Paydaya d² yerine d yazmak — elektriksel alan uzaklığın kendisiyle değil karesiyle ters orantılıdır.
- Formüle ikinci bir yük eklemek (k·q₁·q₂/d²) — bu ifade elektriksel kuvvet (F) modelidir, elektriksel alan birim yüke etkiyen kuvvettir.
Kendini kontrol et: Modelinde k·q/d² birim analizi yapıldığında N/C (elektriksel alan birimi) elde ediliyor mu?
13Yüklü yalıtkan çubuğun elektroskoba yaklaştırılmasında yaprak açısı gözlemini alan modeliyle açıklama
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
14aYük q, uzaklık d, sabit k için alan
Çözüm Yolu
Örnek durum olarak verilmiştir.
- Verilen: yük q, uzaklık d, ortamın Coulomb sabiti k.
- Noktasal yükün alanı E = k·q/d² ifadesiyle hesaplanır.
- Bu durum tabloda örnek olarak verilmiştir; alanın büyüklüğü E'dir.
- Referans durumdaki E = k·q/d² eşitliğini gözden kaçırmak — sonraki satırlardaki büyüklükler bu E değerinin katları olarak ifade edilmelidir.
Kendini kontrol et: Referans büyüklük olan E = k·q/d² ifadesinde tüm değişkenler (k, q, d) doğru konumda mı?
14bYük 2q, uzaklık d, sabit k için alan
Çözüm Yolu
E = k(2q)/d² = 2kq/d²; alan yükle doğru orantılıdır.
- Örnek durumda E = k·q/d² verilmiştir.
- Yük 2q olunca alan k·2q/d² = 2·(k·q/d²) olur.
- Alan yük miktarıyla doğru orantılıdır.
- k·q/d² yerine E yazılarak elektriksel alan büyüklüğü 2E bulunur.
- Yük iki katına çıktığında karesini alıp 4E yazmak — formülde yükün birinci kuvveti (q) bulunur, karesi alınmaz.
Kendini kontrol et: Bulduğun 2E değerini referans E = k·q/d² ile oranladığında 2q/q = 2 eşitliği sağlanıyor mu?
14cYük q, uzaklık 2d, sabit k için alan
Çözüm Yolu
E = kq/(2d)² = kq/(4d²); alan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
- Örnek durumda E = k·q/d² verilmiştir.
- Uzaklık 2d olunca alan k·q/(2d)² = k·q/(4d²) olur.
- Alan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
- k·q/d² yerine E konulduğunda yeni alan büyüklüğü E/4 bulunur.
- (2d)² işlemini 2d² olarak açıp cevabı E/2 bulmak — parantez karesi alınırken 2 katsayısının da karesi alınarak 4d² yazılmalıdır.
- Uzaklık iki katına çıktığında alanı 2E veya 4E yazmak — uzaklık paydada olduğundan uzaklık arttıkça alan azalır.
Kendini kontrol et: Uzaklık 2 katına çıktığında alan 2² = 4 kat azalarak E/4 oldu mu?
14çYük q, uzaklık d, sabit k/2 için alan
Çözüm Yolu
E = (k/2)q/d² = kq/(2d²); alan Coulomb sabitiyle doğru orantılıdır.
- Örnek durumda E = k·q/d² verilmiştir.
- Coulomb sabiti k/2 olunca alan (k/2)·q/d² = (1/2)·(k·q/d²) olur.
- Alan ortamın Coulomb sabitiyle doğru orantılıdır.
- k·q/d² yerine E yazılarak elektriksel alan büyüklüğü E/2 bulunur.
- k/2 ifadesini ters çevirip 2E bulmak — Coulomb sabiti k çarpım durumunda olduğundan yarıya inerse alan da yarıya iner.
Kendini kontrol et: q ve d sabit tutulup Coulomb sabiti yarıya indiğinde alan da yarıya (E/2) indi mi?