Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 169
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 169 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Öğretmen rehberliğinde soru kutusu oluşturup farklı türde elektriksel alan soruları hazırlama ve rastgele kâğıt çekip cevaplama
Çözüm Yolu
Madde, elektriksel alanla ilgili farklı türde sorular yazıp kutudan çekilen soruyu yanıtlamayı ister. Örnekler sayfadaki bilgilerle uyumludur.
3Sabitlenmiş pozitif yükün d uzaklığındaki E değerini artırmak için yapılabilecekleri açıklama
Çözüm Yolu
E = k.q/d² olduğundan E, q ile doğru, d² ile ters orantılıdır.
- Noktasal yükün d uzaklığındaki alan büyüklüğü bağıntısını yaz: E = k·q/d².
- E ile doğru orantılı olan yük miktarının (q) artırılabileceğini belirle.
- E ile karesi ters orantılı olan d uzaklığının azaltılabileceğini açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Coulomb sabiti (k) daha büyük olan bir ortam seçilebilir. (Deney ortamının elektriksel geçirgenliği değiştirilebildiğinde geçerlidir.)
- d uzaklığını artırmanın alanı büyüteceğini yazmak — d paydada olduğundan E'yi artırmak için uzaklık azaltılmalıdır.
Kendini kontrol et: Önerdiğin değişiklikleri E = k·q/d² bağıntısında yerine koyduğunda E değeri büyüyor mu?
4-aNegatif noktasal yükün miktarı artarsa E'nin nasıl değiştiği
Çözüm Yolu
E, yük miktarıyla doğru orantılıdır.
- Elektriksel alan büyüklüğü bağıntısını yaz: E = k·|q|/d².
- Sabit d mesafesinde negatif yükün miktarı (|q|) arttığında E büyüklüğünün doğru orantılı olarak arttığını belirt.
- Yük negatif olduğu için yük miktarı artınca E'nin azalacağını düşünmek — yükün işareti yönü gösterir, miktarı arttıkça alan büyüklüğü artar.
Kendini kontrol et: Yük miktarı iki katına çıktığında E = k·|q|/d² değerinin de iki katına çıktığını kontrol ettin mi?
4-bd mesafesi azalırsa E'nin nasıl değiştiği
Çözüm Yolu
E, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; d azalınca E artar.
- E = k·|q|/d² bağıntısında alan büyüklüğünün uzaklığın karesiyle (d²) ters orantılı olduğunu belirle.
- Yük miktarı sabitken d mesafesi azaldığında payda küçüleceğinden E değerinin artacağını yaz.
- Mesafe azaldığı için alanın da azalacağını sanmak — yüke yaklaştıkça elektriksel etki güçlenir ve E artar.
Kendini kontrol et: d yarıya indiğinde d² dörtte bire düşeceği için E'nin dört katına çıkacağını doğruladın mı?
1 (kutu 1)Noktasal yüklerin oluşturduğu elektriksel alanın büyüklüğünün nelere bağlı olduğunu açıklama
Çözüm Yolu
E = k.q/d² bağıntısına göre E, q ile doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; k ortama bağlıdır.
- Noktasal yükün oluşturduğu elektriksel alan büyüklüğü bağıntısını yaz: E = k·q/d².
- Bağıntıdaki değişkenleri belirle: yükün büyüklüğü (q), noktaya uzaklık (d) ve ortamın Coulomb sabiti (k).
- Alanın yük büyüklüğüyle doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğunu ve ortamın özelliğine bağlı değiştiğini açıkla.
- Ortamın özelliğini (k sabitini) unutmak — elektriksel alan yalnız yüke ve uzaklığa değil, yükün bulunduğu ortama da bağlıdır.
- Uzaklıkla doğru orantılı sanmak — alan büyüklüğü uzaklığın karesiyle (d²) ters orantılı olduğundan uzaklaştıkça azalır.
Kendini kontrol et: E = k·q/d² bağıntısındaki üç etmenin tamamını (yük büyüklüğü, uzaklık, ortam) cevabında belirttin mi?
1 (kutu 2)I, II, III ifadelerinden hangilerinin noktasal yüklerin elektriksel alanı için doğru olduğunu belirleme
Çözüm Yolu
Pozitif yükün alanı dışarı doğrudur (I doğru); alan uzaklıkla azalır (II yanlış); k ortama bağlıdır (III doğru).
- I. ifadeyi incele: Pozitif birim yüke etki eden itme kuvveti dışa doğru olduğundan pozitif yükün alanı dışarı doğrudur (Doğru).
- II. ifadeyi incele: E = k·q/d² bağıntısına göre yükten uzaklaştıkça (d arttıkça) alan büyüklüğü azalır (Yanlış).
- III. ifadeyi incele: k sabiti ortamın cinsine bağlı olduğundan alan ortam özelliğine bağlıdır; doğru ifadeler I ve III olur.
- II. ifadeyi doğru kabul etmek — uzaklık paydada (d²) yer aldığından yükten uzaklaştıkça elektriksel alan artmaz, azalır.
Kendini kontrol et: Pozitif yükün alan yönünü ve E = k·q/d² bağıntısında d artışının E'yi azalttığını kontrol ettin mi?
2-aElektriksel alanın oluşma sebebinin elektriksel yükler olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
Elektriksel alan yüklü cisimlerin çevresinde oluşur.
- Elektriksel alanın tanımını hatırla: Yüklü cisimlerin çevresinde elektriksel kuvvet etkisini gösterdiği bölgedir.
- Durgun elektriksel alanın oluşma sebebinin elektrik yükleri olduğunu doğrulayarak yay ayraca '✓' işareti koy.
- Nötr cisimlerin de çevresinde net elektriksel alan oluşturduğunu sanmak — net alan oluşması için elektrik yükü gerekir.
Kendini kontrol et: Elektrik yükü bulunmayan bir bölgede durgun elektriksel alan oluşamayacağını düşündün mü?
2-bNötr elektroskoba yüklü cisim yaklaştırılınca yaprakların açılma sebebinin elektriksel alan olduğu ifadesi
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
2-cPozitif noktasal yükün oluşturduğu alanın yüke doğru olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
Pozitif yükün alanı yükten dışarı doğrudur.
- Elektriksel alan yönünün, o noktaya konulan pozitif birim yüke etki eden kuvvet yönü olduğunu hatırla.
- Pozitif yük, pozitif birim yükü dışarı ittiğinden alan yönü yükten dışarı doğrudur; ifade yanlıştır, ayracı boş bırak.
- Pozitif ve negatif yüklerin alan yönlerini karıştırmak — alan çizgileri pozitif yükten dışarı çıkar, negatif yüke doğru girer.
Kendini kontrol et: Yükün yanına +q deneme yükü koyduğunda itme kuvveti yönünün dışarı doğru olduğunu doğruladın mı?
2-dNegatif noktasal yükün alanının yükten dışarı doğru olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
Negatif yükün alanı yüke doğrudur.
- Alan yönünü belirlemek için negatif yükün yakınına pozitif birim yük konulduğunu düşün.
- Negatif yük pozitif birim yükü kendine çektiğinden alan yüke doğrudur; ifade yanlış olduğu için ayracı boş bırak.
- Her yükün alan çizgilerinin dışarı doğru çıktığını sanmak — negatif noktasal yükün alanı yüke doğru yönelir.
Kendini kontrol et: Negatif yükün +q deneme yükünü kendine doğru çektiğini kontrol ettin mi?
2-ePozitif yükten uzaklaştıkça alan büyüklüğünün azaldığı ifadesi
Çözüm Yolu
E = k.q/d² olduğundan uzaklık arttıkça alan azalır.
- Elektriksel alan büyüklüğü bağıntısını (E = k·q/d²) yaz ve uzaklığın paydada karesiyle yer aldığını gör.
- Yükten uzaklaşıldığında d arttığı için E azalır; ifade doğrudur, yay ayraca '✓' işareti koy.
- Pozitif yük olduğu için uzaklaştıkça alanın artacağını düşünmek — yük işareti ne olursa olsun uzaklaştıkça alan şiddeti azalır.
Kendini kontrol et: d uzaklığını iki katına çıkardığında E = k·q/d² değerinin dörtte bire düştüğünü denedin mi?
2-fNegatif yükten uzaklaştıkça alan büyüklüğünün arttığı ifadesi
Çözüm Yolu
Yükün işareti fark etmez; uzaklaştıkça alanın büyüklüğü azalır.
- Elektriksel alan büyüklüğünün yükün mutlak değerine bağlı olduğunu hatırla: E = k·|q|/d².
- Negatif yükten uzaklaşıldıkça d artar ve alan büyüklüğü azalır; ifade yanlış olduğundan ayracı boş bırak.
- Yükün eksi işaretini büyüklük hesabına katıp cebirsel artış sanmak — eksi işareti yalnız yönü belirler, uzaklaştıkça alan şiddeti azalır.
Kendini kontrol et: Vektörel büyüklüklerde eksi işaretinin sayısal küçüklük değil yön belirttiğini dikkate aldın mı?