Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 177
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 177 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
9.aBulut ve yeryüzü yük işaretlerini belirleyip elektriksel alan yönünü çizme
Çözüm Yolu
L damlası (+2q) sabit hızla düştüğü için net kuvvet sıfırdır; ağırlığı aşağı olduğundan elektriksel kuvvet yukarı olmalıdır. Pozitif yüke kuvvet alanla aynı yönde olduğundan alan yukarı, yani +'dan -'ye: yeryüzü +, bulut -.
- L damlası (+2q) sabit hızla düştüğünden üzerindeki net kuvvet sıfırdır.
- Ağırlık aşağı yönlü olduğu için L damlasına etki eden elektriksel kuvvet yukarı yönlü olmalıdır.
- Pozitif yüke etki eden kuvvet elektrik alanla aynı yönde olduğundan elektriksel alan aşağıdan yukarıya (yeryüzünden buluta) doğrudur.
- Alan çizgileri (+) yükten (-) yüke yöneldiği için yeryüzü pozitif (+), bulut negatif (-) yüklüdür; paralel oklar yukarı çizilir.
- Alan çizgilerini buluttan yere doğru çizmek — +2q yüklü L'nin ağırlığını dengelemek için alanın yukarı yönlü olması gerekir.
Kendini kontrol et: Yeryüzü (+), bulut (-) seçildiğinde +2q yüklü L damlasının yukarı itilip ağırlığının dengelendiğini doğrula.
9.bK, L ve M damlalarına etki eden elektriksel kuvvetlerin yön ve büyüklüklerini karşılaştırma
Çözüm Yolu
F = qE. E yukarı olduğundan +q ve +2q yüklere kuvvet yukarı, -q yüke aşağı yönlüdür. Büyüklükler yük miktarıyla orantılıdır: qE, 2qE ve qE.
- Bulut ve yeryüzü arasındaki düzgün elektriksel alan her damla için eşit büyüklükte (E) ve yukarı yönlüdür.
- K (+q) ve L (+2q) pozitif yüklü olduğundan elektriksel kuvvetleri yukarı, M (-q) negatif yüklü olduğundan kuvveti aşağı yönlüdür.
- Kuvvet büyüklükleri F = |q|·E bağıntısıyla bulunur: F_K = qE, F_L = 2qE ve F_M = qE.
- Büyüklükler karşılaştırıldığında F_L = 2F_K ve F_M = F_K elde edilir.
- Negatif işaret yüzünden F_M büyüklüğünü F_K'den küçük sanmak — yükteki eksi işareti yalnızca kuvvetin yönünü belirler.
Kendini kontrol et: Her damla için |q|·E büyüklüğünü ve yük işaretine göre kuvvetin alanla aynı mı zıt mı olduğunu doğrula.
9.cK de sabit hızla düşerken K ve L damlalarının ağırlıklarını karşılaştırma
Çözüm Yolu
Sabit hızda ağırlık elektriksel kuvvete eşittir. K için G_K = qE, L için G_L = 2qE. Böylece G_L = 2G_K olur.
- Verilenler: K'nin yükü +q, L'nin yükü +2q; ikisi de düzgün E alanında sabit hızla düşüyor.
- Sabit hızda net kuvvet sıfırdır; bu yüzden ağırlık, yukarı yönlü elektriksel kuvvete eşittir.
- K için: G_K = qE.
- L için: G_L = 2qE.
- Oranlarsak G_L / G_K = 2qE / qE = 2; L'nin ağırlığı K'ninkinin iki katıdır.
- Sabit hızla düşen damlada ağırlığın yukarı kuvvetten büyük olduğunu sanmak — sabit hızda ivme ve net kuvvet sıfırdır.
Kendini kontrol et: G_L = 2G_K değerini denge koşulunda yerine koyup her iki damla için net kuvvetin sıfır çıktığını doğrula.
9.çK ve L kütleleri eşitken K damlasının hareketini yorumlama
Çözüm Yolu
Kütleler eşit olduğundan G_K = G_L = 2qE. K'ya yukarı yönde yalnızca qE etki eder; net kuvvet aşağı doğru qE olur. a = qE/m = g/2 ile düzgün hızlanan hareket yapar.
- L sabit hızla düştüğünden G_L = mg = 2qE olur; kütleler eşit olduğundan K'nin ağırlığı da G_K = 2qE'dir.
- K damlasına (+q) etki eden yukarı yönlü elektriksel kuvvet F_K = qE büyüklüğündedir.
- K üzerindeki net kuvvet aşağı yönde F_net = G_K − F_K = 2qE − qE = qE = mg/2 bulunur.
- İvme a = F_net/m = g/2 olduğundan K damlası aşağı yönde g/2 ivmesiyle düzgün hızlanarak düşer.
- Kütleler eşitken K'nin de sabit hızla düşeceğini sanmak — K'nin yükü L'nin yarısı olduğundan elektriksel kuvvet ağırlığını dengeleyemez.
Kendini kontrol et: qE = mg/2 eşitliğiyle G_K − F_K = mg − mg/2 = mg/2 net kuvvet hesabını kontrol et.
9.dM damlasının hareketini yorumlama
Çözüm Yolu
M negatif yüklü olduğundan elektriksel kuvvet aşağı yönlüdür; ağırlıkla aynı yöndedir. Net kuvvet G + qE olduğundan ivme g'den büyüktür ve hız sürekli artar.
- M damlası (-q) negatif yüklü olduğundan yukarı yönlü E alanından dolayı aşağı yönlü F_M = qE elektriksel kuvveti alır.
- Ağırlık (m_M·g) da aşağı yönlü olduğundan M üzerindeki net kuvvet aşağı yönde F_net = m_M·g + qE olur.
- İvme a_M = F_net/m_M = g + qE/m_M olduğundan büyüklüğü yer çekimi ivmesi g'den büyüktür.
- Düzgün alanda net kuvvet sabit olduğundan M damlası aşağı yönde g'den büyük sabit ivmeyle hızlanarak düşer.
- Elektriksel kuvvetin her zaman düşmeyi yavaşlattığını sanmak — M negatif yüklü olduğundan kuvvet ağırlıkla aynı yönde (aşağı) etkir.
Kendini kontrol et: Alan yukarı ve yük (-q) olduğunda F = qE kuvvetinin aşağı yönlü çıkıp ağırlığa eklendiğini doğrula.