Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 187 Cevapları

Bazı kuşların manyetik alanı algılayan duyu yapıları olduğu düşünülür; alan çizgilerinin yönü kuzey-güney doğrultusunu gösterir.

1. Etkinlik konusunun mıknatıslar ve Dünya'nın manyetik alanı olduğunu dikkate alarak uzun mesafeli yön bulma mekanizmasını düşünün.
2. Dünya'nın kuzey-güney doğrultusunda uzanan doğal bir manyetik alana sahip olduğunu hatırlayın.
3. Göçmen kuşların bu manyetik alanı duyu yapılarıyla algılayıp doğal pusula gibi kullanarak yön bulabildiğini ifade edin.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güneş'in ve yıldızların konumundan, kıyı şeritlerinden ve Dünya'nın manyetik alanından yararlanarak yön bulurlar. (Doğal gökcismi işaretlerini veya manyetik alan algısını bilimsel olarak makul biçimde içerdiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamanız göçmen kuşların bulutlu havalarda ve gece yolculuklarında bile yönlerini nasıl şaşırmadığını açıklayabiliyor mu?

Açık okyanusta kara işareti olmadığından bu canlıların Dünya'nın manyetik alanından yararlandığı düşünülür.

1. Açık okyanusta ve su altında kara parçası gibi görsel kılavuzların bulunmadığını dikkate alın.
2. Dünya'nın manyetik alanının okyanus sularının içinde de kesintisiz var olduğunu düşünün.
3. Balina ve yunusların Dünya'nın manyetik alan çizgilerini algılayarak rotalarını belirleyebildiğini açıklayın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dünya'nın manyetik alanını algılamanın yanı sıra su sıcaklığı, akıntılar ve ekolokasyondan yararlanarak yön bulabilirler. (Açık okyanusta geçerli fiziksel veya biyolojik yön bulma etkenlerini içerdiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığınız yöntem hiçbir görsel işaretin olmadığı derin ve açık okyanus sularında da işe yarar mı?

Pusula manyetik alan sayesinde kuzeyi gösterir; diğer yöntemler gökcisimleri, harita ve uydu konumlandırmasına dayanır.

1. Hem doğada kaybolan bir kişinin hem de bir uçak pilotunun kullanabileceği araç ve işaretleri ayrı ayrı düşünün.
2. Manyetik alanla çalışan pusula ile uydu tabanlı GPS ve harita gibi teknolojik yön bulma araçlarını belirleyin.
3. Araç bulunmadığında yararlanılabilecek Güneş'in konumu, Kutup Yıldızı ve ağaçların yosunlu tarafları gibi doğal yöntemleri ekleyin.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Pusula, radyo seyrüsefer sistemleri, cayroskop, Güneş ve Kutup Yıldızı yardımıyla yön bulunabilir. (İnsanların veya pilotların gerçekte kullandığı geçerli yön bulma yöntemlerinden en az birkaçını içerdiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hem teknolojik seyir araçlarına (pusula, GPS) hem de doğadaki yön işaretlerine örnek verdiniz mi?

Pusula iğnesi, Dünya'nın manyetik alanıyla kutuplar arası çekme-itme sayesinde yönlenir. Etkileşim kutup türüne, uzaklığa ve alanın şiddetine bağlıdır.

1. Metindeki William Gilbert'ın bilgisinden yola çıkarak pusula iğnesiyle Dünya'nın iki mıknatıs gibi etkileştiğini belirleyin.
2. Pusula iğnesinin belirli bir yöne dönmesini sağlayan kutup cinslerini (zıt kutupların çekmesi, aynı kutupların itmesi) yazın.
3. Halley'nin konumlara göre değişen sapma ölçümlerini de düşünerek mıknatıslar arası uzaklığın ve manyetik alan şiddetinin etkileşimi değiştirdiğini ekleyin.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mıknatısların kutup cinsleri, kutup şiddetleri, aralarındaki uzaklık ve birbirine göre konumları etkileşimi belirler. (Kutup türü, manyetik şiddet ve mesafe gibi temel fiziksel etkenleri doğru ifade ettiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirttiğiniz faktörler pusula iğnesinin neden temas olmadan döndüğünü ve konuma göre sapmanın neden değiştiğini açıklıyor mu?