Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 227
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 227 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
27.a.11 numaralı şekil: alan sayfadan dışarı, tel düşey ve akım yukarı; kuvvet büyüklüğü ve yönü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
B tele diktir. Sağ el kuralı: akım yukarı, B dışarı olduğundan kuvvet sağa doğrudur.
- 1 numaralı şekilde manyetik alanın sayfa düzleminden dışarı (⊙), akımın ise düşey yukarı yönlü olduğunu oku.
- Akım ile manyetik alan birbirine dik olduğundan (θ = 90°, sin90° = 1) kuvvet büyüklüğünü F = B·i·L olarak yaz.
- Sağ elin dört parmağını yukarı (i), avuç içini sayfadan dışarı (B) tutarak başparmağın gösterdiği kuvvet yönünü sağa doğru bul.
- Sayfa düzleminden dışarı (⊙) sembolünü içeri (⊗) ile karıştırmak — avuç içi ters tutulursa kuvvet yanlışlıkla sola bulunur.
Kendini kontrol et: Sağ elinde dört parmak yukarı, avuç içi sana dönükken başparmağın sağı gösteriyor mu?
27.a.22 numaralı şekil: alan aşağı, tel yatayla 30 derece açılı; kuvvet büyüklüğü ve yönü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Akım yönü ile aşağı yönlü B arasındaki açı 120°, sin120° = sin60° = √3/2. Sağ el kuralıyla kuvvet sayfaya girer.
- 2 numaralı şekilde manyetik alanın düşey aşağı, telin ise yatayla 30° açı yapacak biçimde sağ yukarı yönlü olduğunu belirle.
- Akım doğrultusu ile düşey doğrultudaki B arasındaki açıyı 90° + 30° = 120° (veya dar açıyı 60°) olarak bul.
- sin120° = cos30° = √3/2 değerini F = B·i·L·sinθ bağıntısında yerine koyarak F = (√3/2)·B·i·L büyüklüğünü hesapla.
- Sağ elin dört parmağını akım yönüne, avuç içini aşağı (B) yöneltip başparmakla kuvvet yönünü sayfa düzleminden içeri (⊗) bul.
- Formülde doğrudan şekil üzerindeki 30° açısını kullanıp sin30° = 0,5 yazmak — 30° yatayla yapılan açıdır, B ile yapılan açı 120° veya 60°'dir.
Kendini kontrol et: Tel yatay olsaydı B'ye dik olup F = B·i·L alırdı; 30° eğik olduğunda düşey B ile açısının 60°/120° olduğunu doğruladın mı?
27.a.33 numaralı şekil: alan sayfaya içeri, tel yatay ve akım sağa; kuvvet büyüklüğü ve yönü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Tel B'ye diktir (sin90° = 1). Akım sağa, B içeri olduğundan sağ el kuralına göre kuvvet yukarı yönlüdür.
- 3 numaralı şekilde manyetik alanın sayfa düzleminden içeri (⊗), akımın ise yatay sağa doğru olduğunu belirle.
- Tel sayfa düzleminde, B ise sayfa düzlemine dik olduğundan θ = 90° ve sin90° = 1 alarak F = B·i·L yaz.
- Sağ elin dört parmağını sağa (i), avuç içini sayfadan içeri (B) yöneltip başparmakla kuvvetin yönünü düşey yukarı bul.
- Avuç içini sayfa dışına çevirmek — ⊗ sembolü alanın sayfa düzleminden içeri girdiğini gösterir, avuç içi sayfaya bakmalıdır.
Kendini kontrol et: Sağ elinde dört parmak sağa, avuç içi sayfaya bakarken başparmağın yukarıyı gösteriyor mu?
27.a.44 numaralı şekil: alan yukarı, tel düşey ve akım yukarı; kuvvet büyüklüğü ve yönü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Akım B ile aynı doğrultudadır, θ = 0° ve sin0° = 0 olduğundan tele manyetik kuvvet etki etmez.
- 4 numaralı şekilde hem manyetik alanın (B) hem de telden geçen akımın (i) düşey yukarı yönlü olduğunu gör.
- Akım ile manyetik alan aynı doğrultuda olduğundan aralarındaki açıyı θ = 0° ve sin0° = 0 olarak al.
- F = B·i·L·sin0° = 0 işlemini yaparak tele manyetik kuvvet etki etmediğini belirt.
- Alan ve akım aynı yönde diye kuvveti maksimum (B·i·L) sanmak — manyetik alana paralel tellere manyetik kuvvet etki etmez.
Kendini kontrol et: Akım ve manyetik alan çizgileri birbirine paralel mi; paralel olduğunda sin0° = 0 ile F = 0 çıkıyor mu?
27.a.55 numaralı şekil: alan sayfadan dışarı, tel 30 derece açılı; kuvvet büyüklüğü ve yönü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
B sayfa düzlemine dik olduğundan tel ile B arasındaki açı 90°, sin90° = 1. Sağ el kuralıyla kuvvet tele dik ve sağ alt yöndedir.
- 5 numaralı şekilde manyetik alanın sayfa düzleminden dışarı (⊙), telin ise sayfa düzlemi içinde yatayla 30° açılı olduğunu gör.
- Sayfa düzlemine dik olan B vektörü, sayfa düzlemindeki her doğruya dik olduğundan θ = 90° ve F = B·i·L bul.
- Sağ elin dört parmağını tel boyunca sağ yukarı (i), avuç içini sayfadan dışarı (B) tutarak kuvveti tele dik, sağ aşağı yönlü çiz.
- Şekildeki 30° açısına aldanıp F = B·i·L·sin30° yazmak — B sayfa düzlemine dik olduğundan telle arasındaki açı 30° değil 90°'dir.
- Kuvveti doğrudan düşey aşağı çizmek — manyetik kuvvet daima tele dik olmalıdır, bu yüzden sağ aşağıya (yatayla 60°) yönelir.
Kendini kontrol et: Çizdiğin kuvvet vektörü hem sayfa düzlemindeki eğik tele hem de sayfadan dışarı çıkan B alanına dik mi?
27.a.66 numaralı şekil: alan sola, akım sayfaya içeri; kuvvet büyüklüğü ve yönü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Akım B'ye diktir (sin90° = 1). Akım içeri, B sola olduğundan sağ el kuralıyla kuvvet yukarı yönlüdür.
- 6 numaralı şekilde manyetik alanın yatay sola, telden geçen akımın ise sayfa düzleminden içeri (⊗) doğru olduğunu oku.
- İçeri yönlü akım ile sola yönlü manyetik alan birbirine dik olduğundan (θ = 90°) kuvvet büyüklüğünü F = B·i·L yaz.
- Sağ elin dört parmağını sayfa içine (i), avuç içini sola (B) çevirerek başparmakla kuvvet yönünü düşey yukarı olarak belirle.
- ⊗ sembolünü manyetik alan sanıp dört parmağı sola tutmak — şekilde ⊗ sembolünün yanında i yazdığından içeri yönlü olan akımdır.
Kendini kontrol et: Dört parmak sayfa içine ve avuç içi sola baktığında başparmağın düşey yukarıyı gösteriyor mu?
27.bTelin Dünya'dayken ve magnetardayken aynı büyüklükte kuvvet alması için yapılabilecekler
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
F = B·i·L·sinθ. Dünya'nın alanı magnetarınkinden yaklaşık 1,3·10¹⁵ kat küçük olduğundan, aynı F için i·L aynı oranda büyütülmeli, açı 90° seçilmelidir.
- Metinden magnetarın manyetik alanının Dünya'nın manyetik alanının yaklaşık 1,3·10¹⁵ katı olduğunu not et.
- F = B·i·L·sinθ bağıntısına göre iki ortamda aynı F büyüklüğünü elde etmek için B'deki azalmayı diğer çarpanlarla dengele.
- Teli Dünya'nın manyetik alanına dik tutup (sin90° = 1) akım şiddeti ile tel uzunluğu çarpımını (i·L) yaklaşık 1,3·10¹⁵ kat artırmak gerektiğini açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Magnetardaki teli manyetik alan çizgileriyle çok küçük bir θ açısı yapacak şekilde yerleştirmek. (sinθ oranı B_Dünya / B_magnetar değerine eşitlendiğinde kuvvetler eşitlenir.)
- Dünya'da akımı azaltmak gerektiğini düşünmek — Dünya'nın manyetik alanı çok daha zayıf olduğundan aynı kuvvet için i veya L artırılmalıdır.
Kendini kontrol et: Dünya'da B değeri 1,3·10¹⁵ kat küçükken i·L çarpımını 1,3·10¹⁵ kat büyüttüğünde F = B·i·L çarpımı sabit kalıyor mu?