Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 38
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 38 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
12.aİpin ucundan taşı hangi noktalarda bırakınca taşın tek boyutta sabit ivmeli hareket yapacağı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
K ve N'de hız düşey doğrultudadır, ivme (g) de düşeydir. Hız ve ivme aynı doğrultuda olduğundan taş tek boyutta (düşey) sabit ivmeli hareket yapar.
- Tek boyutta sabit ivmeli hareket için ilk hız vektörü ile yer çekimi ivmesi aynı doğrultuda olmalıdır.
- Yer çekimi ivmesi düşey aşağı yönlü olduğundan, hız vektörünün düşey olduğu teğet noktaları belirlenir.
- Çemberin en sağındaki K (yukarı hız) ve en solundaki N (aşağı hız) noktalarında hareket tek boyutlu olur.
- M ve P noktalarını seçmek — bu noktalarda konum düşey eksende olsa da teğet hız vektörü yataydır.
- Yalnızca N noktasını almak — K noktasında hız yukarı yönlü olsa da ivmeyle aynı düşey doğrultudadır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin noktalarda çembere çizilen teğet hız vektörünün yatay bileşeni sıfır mı kontrol et.
12.bTaşın iki boyutta sabit ivmeli hareket yapması için bırakılacağı noktalar
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Bu noktalarda hız vektörü düşey değildir; yatay bileşeni vardır. Hız ile yerçekimi ivmesi aynı doğrultuda olmadığından hareket iki boyutlu olur (yatay veya eğik atış).
- İki boyutta sabit ivmeli hareket için ilk hız vektörünün yatay bileşeni sıfırdan farklı olmalıdır.
- Çember üzerindeki her noktada hız vektörü yörüngeye teğet çizilerek doğrultusu incelenir.
- M ve P'de hız yatay, L'de eğik olduğundan bu üç noktada (K ve N dışında) hareket iki boyutludur.
- M ve P'de düşey ilk hız sıfır diye tek boyutlu sanmak — yatay hız ve düşey ivme iki boyut oluşturur.
- P noktasını yerde sanıp dışlamak — görselde P noktası zeminin üzerindedir ve taş yatay atış yapar.
Kendini kontrol et: Belirlediğin noktalarda hız vektörü ile düşey yer çekimi ivmesi arasında 0° veya 180° dışında açı var mı?
12.cK noktasında bırakılan taş için yere çarpana kadar konum-zaman ve hız-zaman grafikleri
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
K'de hız yukarı doğrudur; taş yukarı atış yapar. Hız v=ϑ-gt ile doğrusal azalır, konum y=y0+ϑt-½gt² ile parabol çizer.
- Şekildeki oklara göre taş saatin tersi yönde döner; K noktasında hız vektörü düşey yukarı doğrudur.
- Bu yüzden ip bırakılınca taş ϑ ilk hızıyla yukarı atış yapar; ivme -g sabittir, yatay hız yoktur.
- Hız bağıntısı v = ϑ - gt olur: grafik +ϑ'dan başlayan, eğimi -g olan doğrudur; tepe noktasında sıfırı keser, sonra negatife geçer.
- Konum bağıntısı y = y0 + ϑt - ½gt² olur: grafik K yüksekliğinden başlayıp tepe yapan, sonra yere (y = 0) inen ters paraboldür.
- Hız grafiğini sıfırda bitirmek — taş tepe noktasında durmaz, yön değiştirip yere çarpana kadar negatif yönde hızlanır.
- Konum-zaman grafiğini kırık doğrularla çizmek — ivmeli harekette konum zamanla ikinci dereceden (parabolik) değişir.
Kendini kontrol et: Hızın sıfır olduğu an ile konum-zaman parabolünün tepe noktası aynı t anına karşılık geliyor mu?
12.çL noktasında bırakılan taşta hız vektörü ile ivme vektörü arasındaki açının değişimi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
L'de hız yukarı-sola eğik, ivme aşağı doğrudur. Yükselirken düşey hız azalır, açı 90°'ye iner. Tepede hız yataydır (90°). Düşerken hız aşağıya döner, açı küçülür.
- L noktasında hız vektörü yukarı-sola eğik, yer çekimi ivmesi ise sürekli düşey aşağı yönlüdür; başlangıçta aralarındaki açı geniş açıdır (>90°).
- Taş yükselirken yatay hız sabit kalır, düşey hız azalır; bu nedenle hız ile ivme arasındaki açı giderek küçülür.
- Tepe noktasında düşey hız sıfırlanır ve yalnız yatay hız kalır; hız vektörü düşey ivmeye dik olduğundan açı 90° olur.
- İnişte aşağı yönlü düşey hız arttıkça hız vektörü düşeye yaklaşır; açı 90°'nin altına inerek daralır ve 0°'ye yaklaşır.
- Tepe noktasında hızı sıfır sanıp açıyı tanımsız almak — tepede yatay hız sürdüğünden hız ile ivme birbirine diktir (90°).
- Yere çarparken açının tam 0° olduğunu söylemek — sabit yatay hız bileşeni korunduğundan açı 0°'ye yaklaşsa da sıfır olmaz.
Kendini kontrol et: Çıkışta geniş açı (>90°), tepede dik açı (90°) ve inişte dar açı (<90°) sıralamasını doğruladın mı?
12.dM noktasında bırakılan taşın havada kaldığı süre için konum-zaman ve hız-zaman grafikleri
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
M'de hız yataydır, taş yatay atılır. Yatayda sabit hızla x=ϑt, düşeyde ilk hızsız serbest düşme olduğundan vy=-gt ve y=-½gt² olur.
- M çemberin en üst noktasıdır; dönme yönüne göre buradaki hız vektörü yataydır, yani taş yatay atış yapar.
- Yatayda ivme yoktur: vx = ϑ sabit, grafiği yatay çizgi; x = ϑt, grafiği orijinden geçen artan doğru.
- Düşeyde ilk hız sıfırdır ve ivme g'dir: vy = -gt, grafiği orijinden başlayıp eğimi -g olan doğru.
- Düşey konum y = -½gt² olur (M başlangıç alınırsa); grafik aşağı doğru azalan parabol olup taş yere çarpınca biter.
- Tek eksen için grafik çizmek — yatay atış iki boyutlu olduğundan yatay ve düşey hareket grafikleri ayrı gösterilmelidir.
- Düşey hız grafiğini ϑ'dan başlatmak — M noktasında ilk hız tamamen yataydır, düşey ilk hız sıfırdır.
Kendini kontrol et: Yatayda sabit hızlı, düşeyde ilk hızsız serbest düşme grafiklerinin başlangıç değerlerini (vx=ϑ, vy=0) kontrol ettin mi?