Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 59
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 59 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
21aElif ve kızak sistemi için serbest cisim diyagramı ve hareket yorumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Düşeyde kuvvetler dengelenir, yatayda net kuvvet 80 N olduğundan sistem yatay yönde düzgün hızlanır. Düşeyde ivme yoktur.
- Elif ve kızağı tek bir noktasal sistem olarak orijinde gösterip yatay (x) ve düşey (y) eksenleri çiz.
- Düşey aşağı yönde ağırlığı (G = 600 N) ve düşey yukarı yönde zeminin normal kuvvetini (N) göster.
- Emre'nin itme kuvvetini (F = 100 N) yatay +x ekseniyle 37° açı yapacak biçimde sağ-aşağı yönde çiz.
- Düşey kuvvetler dengelendiğinden ve yatayda +x yönünde sabit net kuvvet (80 N) olduğundan sistemin +x yönünde düzgün hızlanacağını yorumla.
- F kuvvetini sağ-yukarı yönde çizmek — Emre omuzlardan aşağı doğru ittiği için F vektörü yatayın altına (sağ-aşağı) yönelir.
- Normal kuvvet büyüklüğünü ağırlığa eşit çizmek — F'nin aşağı yönlü düşey bileşeni yüzünden N vektörü G'den daha uzundur.
Kendini kontrol et: Diyagramda F vektörünü +x ekseninin altında 37° açıyla sağ-aşağı yönde gösterdin mi?
21bKarlı zeminin kızağa uyguladığı normal kuvveti hesaplama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Emre'nin kuvveti aşağı doğru eğik olduğundan düşey bileşeni ağırlığa eklenir. Düşeyde ivme yoktur: N = G + Fy = 600 + 60 = 660 N.
- Verilenler: toplam kütle 60 kg, F = 100 N, yatayla 37° aşağı doğru; istenen zeminin normal kuvveti.
- Ağırlık: G = m·g = 60·10 = 600 N, aşağı yönlüdür.
- Kuvvetin düşey bileşeni: Fy = F·sin37° = 100·0,6 = 60 N, aşağı yönlüdür.
- Düşeyde hareket olmadığından yukarı ve aşağı kuvvetler dengelenir: N = G + Fy.
- N = 600 + 60 = 660 N bulunur.
- Örnek sorudaki çekme durumu gibi N = G − Fy = 540 N almak — burada kuvvet aşağı doğru ittiğinden Fy ağırlığa eklenir.
- Düşey bileşeni bulurken sin37° yerine cos37° kullanmak — yatayla yapılan 37° açının karşı dik bileşeni F·sin37° ile bulunur.
Kendini kontrol et: İtme kuvveti kızağı zemine bastırdığına göre bulduğun normal kuvvet ağırlıktan (600 N) büyük mü?
21cElif'in ivmesini N/kg cinsinden hesaplama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yatay bileşen Fx = 100·cos37° = 80 N. Newton'ın II. Yasası ile a = Fx/m = 80/60 = 4/3 N/kg.
- Verilenler: F = 100 N, açı 37°, m = 60 kg, sürtünme yok; istenen ivme.
- Hareketi yalnız yatay bileşen sağlar: Fx = F·cos37° = 100·0,8 = 80 N.
- Newton'ın II. Yasası: Fx = m·a, yani 80 = 60·a.
- a = 80/60 = 4/3 N/kg ≈ 1,33 N/kg bulunur.
- F = 100 N değerini bileşenine ayırmadan doğrudan 60 kg'a bölmek — yatay ivmeyi yalnız yatay bileşen Fx = 80 N oluşturur.
- Yatay bileşen için cos37° yerine sin37° almak — yatay eksene komşu bileşen F·cos37° ile hesaplanır.
Kendini kontrol et: Bulduğun 4/3 N/kg ivmeyi 60 kg kütleyle çarptığında yatay kuvvet olan 80 N'ı veriyor mu?
21çAçı artarsa normal kuvvet ve ivme büyüklüğünün nasıl değişeceği
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Açı büyüdükçe sin değeri artar, düşey bileşen Fy büyür ve N = G + Fy artar. Cos değeri azalır, yatay bileşen Fx küçülür ve a = Fx/m azalır.
- Yatayla yapılan dar açı (θ) artırıldığında sinθ değerinin büyüdüğünü, cosθ değerinin ise küçüldüğünü hatırla.
- Fy = F·sinθ büyüdüğü için N = G + Fy bağıntısına göre zeminin normal kuvvetinin artacağını belirle.
- Fx = F·cosθ küçüldüğü için a = Fx/m bağıntısına göre kızağın ivme büyüklüğünün azalacağını açıkla.
- Açı büyüdükçe her iki bileşenin de artacağını düşünmek — dar açılarda açı büyürken sinüs artar ama kosinüs azalır.
- Normal kuvvetin değişmeyeceğini sanmak — N yalnız ağırlığa değil, açıya bağlı olan Fy = F·sinθ bileşenine de bağlıdır.
Kendini kontrol et: Kuvvet tam düşeye (90°) yaklaştığında kızağın zemine daha çok bastırıp yatayda neredeyse hızlanamayacağını düşündüğünde sonucun uyumlu mu?