Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 72
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 72 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
20Sandık ve adam durumu için tablonun doldurulması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Açık uçlu etkinlik (Sandık ve adam durumu için tablonun doldurulması). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.
23Zemin değiştirilince maksimum statik ve kinetik sürtünme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
24Yeni zeminde uygulanan kuvvet, sürtünme ve net kuvvet tablosu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Açık uçlu etkinlik (Yeni zeminde uygulanan kuvvet, sürtünme ve net kuvvet tablosu). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.
25Zemin değişmesinin sürtünme büyüklüğünü etkileyip etkilemediği tartışması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sürtünme kuvveti yüzeylerin cinsine (sürtünme katsayısı) bağlıdır; zemin değişince katsayı ve sürtünme kuvveti değişir.
- Simülasyonda kütle sabit tutulup yalnız zemin pürüzlülüğü değiştirildiğinde hangi değişkenin değiştiğini belirleyin.
- Farklı zeminlerin mikro pürüzlülüğü farklı olduğundan yüzeyler arasındaki sürtünme katsayısının değiştiğini dikkate alın.
- Bu nedenle zeminin değişmesinin hem statik hem de kinetik sürtünme kuvvetinin büyüklüğünü etkilediği sonucuna ulaşın.
- Kütle aynı kaldığı için sürtünmenin değişmeyeceğini düşünmek — sürtünme kuvveti kütlenin yanında yüzeyin cinsine de bağlıdır.
Kendini kontrol et: Zemin pürüzlülüğü değiştiğinde sürtünme kuvvetinin büyüklüğünün de değiştiğini belirttin mi?
26Tartışmadaki görüşü simülasyon verileriyle destekleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kütle sabitken zemin değiştirilince sürtünme değerlerinin değiştiği tablolardaki verilerle gösterilir.
- İlk zeminde seçtiğiniz toplam kütleye ait tablodaki maksimum statik ve kinetik sürtünme değerlerini belirleyin.
- 24. adımdaki yeni zeminde aynı toplam kütle için kaydettiğiniz maksimum statik ve kinetik sürtünme değerleriyle bunları karşılaştırın.
- Kütle sabitken farklı zeminlerde okunan sürtünme değerlerinin değiştiğini belirterek görüşünüzü verilerle destekleyin.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Pürüzlülük artırıldığında aynı kütleli sandığı harekete geçiren kuvvet ve sabit hızdaki sürtünme kuvveti büyümüştür. (Öğrenci kendi seçtiği kütle ve zemin çiftine ait tutarlı simülasyon verilerini karşılaştırdığında geçerlidir.)
- Hem kütlenin hem zeminin farklı olduğu iki tabloyu karşılaştırmak — zeminin etkisini kanıtlamak için kütle sabit tutulmalıdır.
Kendini kontrol et: Karşılaştırdığın iki veri grubunda toplam kütlenin aynı, yalnızca zeminin farklı olduğunu kontrol ettin mi?
27Tartışma sonunda ulaşılan çıkarımlar
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Zemin değişince değer değişir; kütle arttıkça artar. Hareket sırasında kinetik sürtünme uygulanan kuvvetten bağımsız sabittir.
- 50, 90, 100 ve 130 kg kütleli denemeleri karşılaştırarak kütle ve yüzeye dik kuvvet arttıkça sürtünmenin arttığını çıkarın.
- Zemin değişikliği denemesinden sürtünme kuvvetinin temas eden yüzeylerin cinsine ve pürüzlülüğüne bağlı olduğunu belirtin.
- Tüm tablolarda maksimum statik sürtünmenin kinetik sürtünmeden büyük olduğunu ve kinetik sürtünmenin hareket boyunca sabit kaldığını özetleyin.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sürtünme kuvveti yüzey pürüzlülüğü ve tepki kuvvetiyle doğru orantılıdır; hareket başlayınca sabit kinetik değere düşer. (Etkinlikteki kütle, zemin ve statik-kinetik ilişkisini doğru özetleyen ifadeler geçerlidir.)
- Kinetik sürtünmenin uygulanan kuvvetle arttığını yazmak — kayma başladıktan sonra uygulanan kuvvet artsa da kinetik sürtünme sabittir.
Kendini kontrol et: Çıkarımlarında hem yüzey cinsinin hem yüzeye dik kuvvetin etkisine ve statik-kinetik farkına yer verdin mi?
28Hareketle sürtünme kuvvetinin matematiksel modeli
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sürtünme kuvveti tepki kuvvetiyle orantılıdır; orantı sabiti sürtünme katsayısıdır. Statik sürtünme 0 ile fs,max arasında, kinetik sabit.
- Etkinlikte sürtünme kuvvetinin yüzeye dik tepki kuvveti (N) ile doğru orantılı arttığını belirleyin.
- Yüzeyin cinsine bağlı orantı sabitini statik durum için ks, kinetik durum için kk sürtünme katsayısı olarak tanımlayın.
- Statik sürtünmenin en büyük değerini fs,max = ks·N bağıntısıyla yazın.
- Hareket hâlindeki sabit kinetik sürtünme kuvvetini fk = kk·N bağıntısıyla ifade edin.
- Formülde N yerine doğrudan uygulanan yatay kuvveti (F) yazmak — sürtünme kuvveti yüzeye dik tepki kuvvetiyle (N) orantılıdır.
- Statik sürtünmeyi her zaman ks·N sanmak — ks·N yalnızca statik sürtünmenin alabileceği maksimum değerdir.
Kendini kontrol et: Hem maksimum statik (fs,max = ks·N) hem de kinetik (fk = kk·N) bağıntılarını doğru değişkenlerle yazdın mı?
29a-1Sandalye ile zemin arasındaki statik sürtünme katsayısı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
N = m·g = 25·10 = 250 N. Harekete geçiş için 175 N gerekir: ks = 175/250 = 0,7.
- Verilenler: m = 25 kg, g = 10 N/kg, harekete geçirmek için en az 175 N gerekiyor. İstenen: statik sürtünme katsayısı.
- Yatay zeminde tepki kuvveti ağırlığa eşittir: N = m·g = 25·10 = 250 N.
- Harekete başlatan en küçük kuvvet, maksimum statik sürtünmeye eşittir: fs,max = 175 N.
- fs,max = ks·N bağıntısından ks = 175 / 250 = 0,7 bulunur (birimsiz).
- N yerine kütleyi (25 kg) alıp 175/25 = 7 bulmak — katsayı hesabında kütle değil tepki kuvveti (250 N) kullanılır.
- 175 N yerine 150 N kullanmak — 150 N sabit hız kuvvetidir; statik katsayı için harekete geçiren 175 N alınmalıdır.
Kendini kontrol et: Bulduğun ks = 0,7 değerini N = 250 N ile çarptığında 175 N değerini elde ediyor musun?
29a-2Sandalye ile zemin arasındaki kinetik sürtünme katsayısı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sabit hızda net kuvvet sıfır olduğundan fk = 150 N. kk = 150/250 = 0,6.
- Verilenler: N = 250 N, sandalye 150 N kuvvetle sabit hızla gidiyor. İstenen: kinetik sürtünme katsayısı.
- Sabit hızda ivme sıfırdır, yani net kuvvet sıfırdır; kinetik sürtünme uygulanan kuvvete eşit olur: fk = 150 N.
- fk = kk·N bağıntısından kk = 150 / 250 = 0,6 bulunur (birimsiz).
- Kontrol: kk = 0,6 < ks = 0,7; kinetik katsayı statikten küçük, beklenen durum.
- Sürtünme katsayısına N veya kg gibi birim yazmak — iki kuvvetin oranı olduğundan sürtünme katsayısı birimsizdir.
- Pay ve paydayı ters bölüp 250/150 hesaplamak — bağıntıda kk = fk/N olduğundan sürtünme kuvveti tepki kuvvetine bölünmelidir.
Kendini kontrol et: kk = 0,6 ile N = 250 N çarpımının sabit hızdaki 150 N kuvvete eşit olduğunu doğruladın mı?