Kitavuz1–3 · 5–7 · 9–11 & Hazırlık

Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 73

Sayfa 73 6 Çözümlü Madde

Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 73 Cevapları

← Sayfa 72Tüm SayfalarSayfa 74 →
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

29.b10 kg kutu için 10, 20, 30, 40 N uygulanan kuvvetlerde sürtünme kuvveti-uygulanan kuvvet grafiğini çiz

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
N=98 N; maks. statik sürtünme 39,2 N, kinetik 29,4 N. Sürtünme: 10 N→10 N, 20 N→20 N, 30 N→30 N, 40 N→29,4 N. Grafik başta eğimi 1 olan doğru, 39,2 N'den sonra 29,4 N'de yatay çizgi.
Çözüm Yolu

Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.

Çözüm Yolu

Hareket yokken statik sürtünme uygulanan kuvvete eşittir; 39,2 N'yi aşınca cisim kayar ve sürtünme kinetik değere (0,3·98=29,4 N) düşer.

  1. Verilenler: m = 10 kg, g = 9,8 N/kg, ks = 0,4, kk = 0,3; F = 10, 20, 30, 40 N.
  2. Normal kuvvet N = 10·9,8 = 98 N bulunur.
  3. En büyük statik sürtünme 0,4·98 = 39,2 N; kinetik sürtünme 0,3·98 = 29,4 N hesaplanır.
  4. 10, 20 ve 30 N değerleri 39,2 N'den küçük; kutu durur, sürtünme sırasıyla 10, 20, 30 N olur.
  5. 40 N > 39,2 N olduğundan kutu kayar; sürtünme kinetik olur ve 29,4 N'dir.
  6. Grafik: 39,2 N'ye kadar eğimi 1 olan doğru, sonra 29,4 N'de yatay çizgi.
Sık yapılan hatalar
  • Duran kutuya her durumda 39,2 N statik sürtünme yazmak — hareketsiz cisimde statik sürtünme uygulanan kuvvete eşittir.
  • Yer çekimi ivmesini 10 N/kg almak — soruda g = 9,8 N/kg verildiği için N = 98 N hesaplanmalıdır.

Kendini kontrol et: Uygulanan kuvvet 39,2 N sınırını aşmadığında grafikteki sürtünme değerlerinin uygulanan kuvvete eşit olduğunu kontrol ettin mi?

30Kayarak ve dönerek ötelemede sürtünme kuvvetinin yönünün belirlendiği günlük hayat örnekleri

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Kayarak ötelemede: yerde itilen dolabın hareketine zıt yönde sürtünme oluşur; frenle kayan araba lastiği. Dönerek ötelemede: yuvarlanan bisiklet/araba tekerleği, tekerlek yerle temas noktasında kaymaz; itilince ilerleyen arabanın tekerleği.
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar

Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.

Çözüm Yolu

Kayan cisimde kinetik sürtünme harekete zıttır. Kayma olmadan yuvarlanan tekerlekte, sürücü tekerlekte statik sürtünme ilerleme yönündedir; sürtünme yönü temas noktasının kayma eğilimine göre belirlenir.

  1. Kayarak ötelemede cisim yüzey üzerinde kayar; kinetik sürtünme kuvveti cismin kayma yönüne zıt yönde oluşur.
  2. Örnek olarak yerde itilerek kaydırılan dolap veya kızak verilebilir; sürtünme hareket yönünün tersinedir.
  3. Dönerek ötelemede tekerlek kaymadan yuvarlanır; sürtünme yönü temas noktasının zemine göre kayma eğilimine zıttır.
  4. Pedal çevrilen bisikletin arka tekerleğinde temas noktası geriye zorlandığından statik sürtünme hareket yönünde oluşur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kayarak ötelemede buzda kayan kızağa harekete zıt kinetik sürtünme; dönerek ötelemede pedallanan bisikletin arka tekerine ileri yönlü statik sürtünme etki eder. (Kayarak ve dönerek öteleme hareketlerini doğru ayırt edip sürtünme yönünü fiziksel ilkeye uygun belirten tüm günlük hayat örnekleri geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Dönerek ilerleyen her tekerlekte sürtünmeyi harekete zıt sanmak — çekiş yapılan tekerlekte statik sürtünme ilerleme yönündedir.
  • Kaymadan dönen tekerlekte kinetik sürtünme olduğunu düşünmek — temas noktası kaymadığı için sürtünme statiktir.

Kendini kontrol et: Verdiğin örneklerde temas noktasının zemine göre hangi yöne kaymak istediğini belirleyip sürtünmeyi tersine aldın mı?

Değerlendirme 1.a (F1=5 N)2 kg cisim, k_s=0,4, k_k=0,35, g=10; F1=5 N için sürtünme kuvveti ve ivme

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sürtünme 5 N, ivme 0
Çözüm Yolu

Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.

Çözüm Yolu

N=20 N, maksimum statik sürtünme 0,4·20=8 N. 5 N<8 N olduğundan cisim durur, sürtünme uygulanan kuvvete eşittir.

  1. Verilenler: m = 2 kg, ks = 0,4, kk = 0,35, g = 10 N/kg, F1 = 5 N. İstenen: sürtünme kuvveti ve ivme.
  2. Tepki kuvveti N = m·g = 2·10 = 20 N bulunur.
  3. Maksimum statik sürtünme fs,max = ks·N = 0,4·20 = 8 N olur.
  4. 5 N < 8 N olduğundan cisim kımıldamaz; statik sürtünme uygulanan kuvvete eşit olur.
  5. Böylece sürtünme kuvveti fs = 5 N, net kuvvet sıfır ve ivme a = 0 bulunur.
Sık yapılan hatalar
  • Sürtünmeyi doğrudan 8 N alıp cismi ters yönde ivmelendirmek — statik sürtünme uygulanan 5 N kuvveti aşamaz.
  • Kinetik sürtünme katsayısı 0,35'i kullanmak — cisim harekete geçmediği için statik sürtünme geçerlidir.

Kendini kontrol et: Uygulanan 5 N kuvvet, maksimum statik sürtünme 8 N'den küçük olduğu için net kuvvetin sıfır çıktığını doğruladın mı?

Değerlendirme 1.a (F2=7,5 N)Aynı cisim için F₂=7,5 N durumunda sürtünme kuvveti ve ivme

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sürtünme 7,5 N, ivme 0
Çözüm Yolu

Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.

Çözüm Yolu

7,5 N<8 N (maksimum statik sürtünme) olduğundan cisim hareket etmez; statik sürtünme 7,5 N olur.

  1. Verilenler: m = 2 kg, ks = 0,4, g = 10 N/kg, F₂ = 7,5 N. İstenen: sürtünme kuvveti ve ivme.
  2. Tepki kuvveti N = 2·10 = 20 N; maksimum statik sürtünme fs,max = 0,4·20 = 8 N.
  3. 7,5 N < 8 N olduğundan cisim harekete geçmez; statik sürtünme uygulanan kuvveti dengeler.
  4. Sonuç olarak sürtünme kuvveti fs = 7,5 N ve cismin ivmesi a = 0 olur.
Sık yapılan hatalar
  • 7,5 N değerini kinetik sürtünme olan 7 N ile karşılaştırmak — harekete geçme şartı maksimum statik sürtünme 8 N'ye göre belirlenir.

Kendini kontrol et: 7,5 N kuvvet 8 N eşik değerini aşmadığından cismin durgun kaldığını ve net kuvvetin sıfır olduğunu kontrol ettin mi?

Değerlendirme 1.a (F3=9 N)Aynı cisim için F3=9 N durumunda sürtünme kuvveti ve ivme

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sürtünme 7 N, ivme 1 m/s² (N/kg)
Çözüm Yolu

Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.

Çözüm Yolu

9 N>8 N olduğundan cisim kayar; kinetik sürtünme 0,35·20=7 N. a=(9-7)/2=1.

  1. Verilenler: m = 2 kg, N = 20 N, fs,max = 8 N, kk = 0,35, F3 = 9 N. İstenen: sürtünme ve ivme.
  2. 9 N > 8 N olduğundan cisim kaymaya başlar; artık kinetik sürtünme etki eder.
  3. Kinetik sürtünme fk = kk·N = 0,35·20 = 7 N.
  4. Net kuvvet Fnet = 9 − 7 = 2 N; ivme a = Fnet / m = 2 / 2 = 1 m/s².
Sık yapılan hatalar
  • Net kuvveti 9 − 8 = 1 N hesaplamak — cisim kayarken maksimum statik sürtünme değil, 7 N'lik kinetik sürtünme kullanılır.

Kendini kontrol et: Bulduğun a = 1 m/s² ivmesiyle Fnet = m·a = 2·1 = 2 N ve 9 − 7 = 2 N eşitliğini doğruladın mı?

1.bBirinci sorudaki cisim için sürtünme kuvveti-uygulanan kuvvet grafiğini çiz

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
0'dan 8 N'ye kadar f=F doğrusu (eğim 1); 8 N'den sonra f=7 N sabit yatay çizgi.
Çözüm Yolu

Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.

Çözüm Yolu

Maksimum statik sürtünme 8 N, kinetik sürtünme 7 N. 5 N→5, 7,5 N→7,5, 9 N→7, 15 N→7 noktaları işaretlenir.

  1. Verilenler: m = 2 kg, g = 10 N/kg, ks = 0,4, kk = 0,35; uygulanan kuvvetler 5; 7,5; 9 ve 15 N.
  2. Normal kuvvet N = m·g = 2·10 = 20 N bulunur.
  3. En büyük statik sürtünme fs,max = 0,4·20 = 8 N; kinetik sürtünme fk = 0,35·20 = 7 N olur.
  4. 8 N'ye kadar cisim durur, sürtünme uygulanan kuvvete eşittir: 5 N → 5 N, 7,5 N → 7,5 N.
  5. 8 N aşılınca cisim kayar, sürtünme 7 N'de sabit kalır: 9 N → 7 N, 15 N → 7 N.
  6. Grafik: 0–8 N arası eğimi 1 olan doğru, sonra 7 N'de yatay çizgi.
Sık yapılan hatalar
  • 8 N'den sonra grafiği 8 N'de yatay sürdürmek — kayma başlayınca sürtünme kinetik değere, yani 7 N'ye düşer.

Kendini kontrol et: Grafiğin 8 N tepe noktasından sonra 7 N düzeyinde yatay devam ettiğini kontrol ettin mi?