Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 14
Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 14 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-(2/3)^3Tabloda (2/3) üssü 3 değerini bulma
Çözüm Yolu
Pay ve payda ayrı ayrı küp alınır.
- (2/3)³, 2/3 kesrinin 3 kez kendisiyle çarpımıdır: (2/3)·(2/3)·(2/3).
- Paylar çarpılır: 2·2·2 = 8; paydalar çarpılır: 3·3·3 = 27.
- Sonuç 8/27 olur.
- Üssü yalnız paya uygulayıp 8/3 yazmak — üs hem paya hem paydaya uygulanır.
- Tabanı üsle çarpıp 6/9 bulmak — kuvvet, tekrarlı çarpmadır.
Kendini kontrol et: Tabloda kaç tane 2/3 çarpanı yazdın; üsle aynı sayıda (3) mı?
1-(-3)^-4Tabloda (-3) üssü eksi 4 değerini bulma
Çözüm Yolu
(-3)⁴ = 81 pozitiftir.
- Negatif üs için tabanın tersi alınır: (−3)⁻⁴ = 1/(−3)⁴.
- (−3)⁴ = (−3)·(−3)·(−3)·(−3) = 81; çift kuvvet olduğu için pozitiftir.
- Sonuç 1/81 olur.
- Sonucu −1/81 yazmak — üssün eksi olması işareti değiştirmez; çift kuvvet olduğu için sonuç pozitiftir.
Kendini kontrol et: Üs çift mi; öyleyse sonucun pozitif mi?
1-(1/3)^-2Tabloda (1/3) üssü eksi 2 değerini bulma
Çözüm Yolu
Kesrin negatif üssü, kesrin tersinin pozitif üssüdür.
- Negatif üste kesrin tersi alınır, üs pozitif olur: (1/3)⁻² = (3/1)².
- (3/1)² = 3 · 3 = 9 bulunur.
- Kesrin tersini almayıp 1/9 yazmak — negatif üs kesri ters çevirir.
- Sonucu −9 yazmak — negatif üs sonucu negatif yapmaz.
Kendini kontrol et: 9 ile (1/3)² = 1/9'u çarptığında 1 buluyor musun?
1-(-3/5)^-2Tabloda (-3/5) üssü eksi 2 değerini bulma
Çözüm Yolu
Ters alınır, çift kuvvet olduğundan sonuç pozitiftir.
- Negatif üste kesrin tersi alınır: (−3/5)⁻² = (−5/3)².
- (−5/3)·(−5/3): iki negatifin çarpımı pozitiftir.
- Paylar 5·5 = 25, paydalar 3·3 = 9; sonuç 25/9 olur.
- Ters alırken işareti değiştirip 5/3 kullanmak — ters alınınca yalnız pay ve payda yer değiştirir, eksi kalır.
- Sonucu −25/9 yazmak — çift kuvvet olduğundan sonuç pozitiftir.
Kendini kontrol et: Sonucun pozitif mi ve payında 5'in, paydasında 3'ün karesi mi var?
2Üslü gösterimlerle ilgili ulaşılan sonuçları sözel ifade etme
Çözüm Yolu
Tablodaki sonuçlardan çıkarılan genel kuralların özeti.
- Tablodaki sonuçları pozitif üs, sıfır üs, negatif üs ve sıfır taban gruplarına ayırırsın.
- Her grupta ortak olanı bulursun; örneğin 8⁰, 12⁰, (−6)⁰ hep 1 çıkmıştır.
- Negatif tabanlı satırlarda üssün tek ya da çift olmasının işarete etkisine bakarsın.
- Her gözlemi "… ise … olur" biçiminde kısa bir kural cümlesiyle yazarsın.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Parantez olmadan yazılan −3⁴ gibi ifadelerde üs yalnız sayıya aittir, eksi işaret sonuca aynen geçer. (Tablodaki −3⁴ satırından çıkarılan ek bir sonuç olarak geçerlidir.)
- Kuralları tek bir örnekle sınırlamak ("8⁰ = 1'dir" demek) — genel kural, sıfırdan farklı her sayı için yazılmalı.
- −3⁴ ile (−3)⁴ arasındaki farkı belirtmemek — parantezin üssün kime ait olduğunu belirlediği vurgulanmalı.
Kendini kontrol et: Yazdığın her kuralı tablodaki en az bir satırla doğrulayabiliyor musun?
1-(-2)^5Tabloda (-2) üssü 5 değerini bulma
Çözüm Yolu
Negatif sayının tek kuvveti negatiftir.
- (−2)⁵ = (−2)·(−2)·(−2)·(−2)·(−2) olarak yazılır.
- Sayı kısmı: 2·2·2·2·2 = 32.
- Beş tane eksi çarpıldığından (tek kuvvet) sonuç negatiftir: −32.
- Sonucu 32 yazmak — negatif tabanın tek kuvveti negatiftir.
- (−2)⁵'i −10 bulmak — 2 ile 5 çarpılmaz, 2 beş kez kendisiyle çarpılır.
Kendini kontrol et: Çarpımda kaç eksi işareti var; tek sayıda ise sonucun negatif mi?
1-(-1)^6Tabloda (-1) üssü 6 değerini bulma
Çözüm Yolu
Negatif sayının çift kuvveti pozitiftir; (-1)⁶ = 1.
- (−1)⁶, −1 sayısının 6 kez kendisiyle çarpımıdır.
- Üs çift olduğu için eksi işaretler ikişer ikişer pozitif olur.
- (−1)⁶ = 1 bulunur.
- Sonucu −1 ya da −6 yazmak — çift kuvvette işaret pozitif olur ve 1'in her kuvveti 1'dir.
Kendini kontrol et: Üs çift sayı mı, sonucun işareti buna göre pozitif mi?
1--3^4Tabloda eksi 3 üssü 4 ifadesini hesaplama (üs yalnız 3'e ait)
Çözüm Yolu
Parantez olmadığı için üs yalnız 3'ü etkiler; 3⁴=81 ve önündeki eksi kalır.
- Parantez olmadığından üs yalnız 3'e aittir: −3⁴ = −(3⁴).
- 3⁴ = 3·3·3·3 = 81 hesaplanır.
- Önündeki eksi işareti korunur: −3⁴ = −81.
- −3⁴'ü (−3)⁴ gibi düşünüp 81 bulmak — parantez yoksa eksi tabana dahil değildir, sonuç −81 olur.
Kendini kontrol et: Eksi işareti parantez içinde mi, değilse üs yalnız 3'e mi uygulandı?
1-12^0Tabloda 12 üssü 0 değerini bulma
Çözüm Yolu
Sıfırdan farklı her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir.
- Taban 12 sıfırdan farklıdır ve üs 0'dır.
- Sıfırdan farklı sayının sıfırıncı kuvveti 1 olduğundan 12⁰ = 1.
- 12⁰'ı 0 ya da 12 sanmak — sıfırdan farklı her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir.
Kendini kontrol et: Tablodaki 8⁰ = 1 örneğiyle sonucun uyumlu mu?
1-(-6)^0Tabloda (-6) üssü 0 değerini bulma
Çözüm Yolu
Taban sıfırdan farklı olduğundan sonuç 1'dir.
- Taban −6 sıfırdan farklı bir gerçek sayıdır, üs ise 0'dır.
- Sıfırdan farklı her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir: (−6)⁰ = 1.
- Taban negatif olduğu için sonucu −1 yazmak — parantez içindeki sayının tamamı tabandır ve sıfırıncı kuvveti 1'dir.
Kendini kontrol et: Taban sıfırdan farklı mı; öyleyse sonucun 1 mi?
1-0^5Tabloda 0 üssü 5 değerini bulma
Çözüm Yolu
Sıfırın pozitif kuvveti sıfırdır.
- 0⁵, 0 sayısının 5 kez kendisiyle çarpımıdır: 0·0·0·0·0.
- Sıfırla yapılan her çarpım sıfırdır; 0⁵ = 0.
- 0⁵'i 1 sanmak — 1 sonucu sıfırıncı kuvvet içindir; burada taban 0, üs 5'tir.
Kendini kontrol et: Hangisi 0: taban mı, üs mü? Taban 0 ise sonuç 0 mı?
1-3^-2Tabloda 3 üssü eksi 2 değerini bulma
Çözüm Yolu
Negatif üs, tabanın çarpmaya göre tersinin pozitif kuvvetidir.
- Negatif üs için tabanın tersi alınır: 3⁻² = 1/3².
- 3² = 3 · 3 = 9 olduğundan sonuç 1/9 olur.
- 3⁻²'yi −9 ya da −6 yazmak — negatif üs sonucu negatif yapmaz, tabanın tersini aldırır.
Kendini kontrol et: Tablodaki 4⁻¹ = 1/4 örneğindeki gibi tabanın tersini aldın mı?
1-(-5)^-3Tabloda (-5) üssü eksi 3 değerini bulma
Çözüm Yolu
(-5)³ = -125 olduğundan sonuç -1/125 olur.
- Negatif üs için tabanın tersi alınır: (−5)⁻³ = 1/(−5)³.
- (−5)³ = (−5)·(−5)·(−5) = −125; tek kuvvet olduğu için negatiftir.
- Sonuç 1/(−125) = −1/125 olur.
- Sonucu 1/125 yazmak — taban negatif ve üs tek olduğundan işaret negatif kalır.
- Sonucu 125 yazmak — negatif üs tersini aldırır, sonuç kesir olur.
Kendini kontrol et: −1/125 ile (−5)³ = −125'i çarptığında 1 elde ediyor musun?