Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 140
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 140 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2-aDenge anını belirleme ve kullanılan ölçüt
Çözüm Yolu
Her grafikte [N₂O₄] ve [NO₂] eğrilerinin yatay hale geçtiği t noktası denge anıdır.
- Her grafikte [N₂O₄] ve [NO₂] eğrilerinin zamanla nasıl değiştiğine bakılır.
- Eğrilerin eğik kısmı derişimlerin değiştiğini, yatay kısmı değişmediğini gösterir.
- Eğrilerin yataylaştığı nokta grafikte t ile gösterilen andır; denge anı budur.
- Ölçüt: Derişimlerin zamanla değişmemesi, yani sabit kalmasıdır.
- Eğrilerin kesişmesini denge anı saymak — ölçüt derişimlerin eşitliği değil, sabitliğidir.
Kendini kontrol et: Her iki derişim eğrisi t anından sonra yatay mı?
2-b-ITablo I. grafik satırı: denge derişimleri ve oranlar
Çözüm Yolu
0,02/0,10=0,2; (0,02)²/0,10=0,0004/0,10=4·10⁻³.
- I. grafikte t sonrası yatay çizgiler okunur: [N₂O₄]=0,10 mol/L, [NO₂]=0,02 mol/L.
- 1. oran: 0,02/0,10 = 0,2.
- 2. oran: (0,02)² = 0,0004; 0,0004/0,10 = 0,004 = 4·10⁻³.
- Kontrol: 2. oran Kc = 4·10⁻³ değerine eşittir.
- 0,02 sayısının karesini 0,04 almak — 0,02 × 0,02 = 0,0004 olur.
Kendini kontrol et: Bulduğun ikinci oranı 0,10 ile çarptığında 0,0004 elde ediyor musun?
2-b-IITablo II. grafik satırı: denge derişimleri ve oranlar
Çözüm Yolu
0,06/0,90≈0,067; (0,06)²/0,90=0,0036/0,90=4·10⁻³.
- II. grafikte t sonrası yatay çizgiler okunur: [N₂O₄]=0,90 mol/L, [NO₂]=0,06 mol/L.
- 1. oran: 0,06/0,90 ≈ 0,067.
- 2. oran: (0,06)² = 0,0036; 0,0036/0,90 = 0,004 = 4·10⁻³.
- Kontrol: 2. oran Kc = 4·10⁻³ değerine eşittir.
- Başlangıç derişimlerini kullanmak — tablo dengeye ulaşıldıktan sonraki yatay değerleri ister.
Kendini kontrol et: 0,004 × 0,90 işlemi NO₂ denge derişiminin karesini veriyor mu?
2-b-IIITablo III. grafik satırı: denge derişimleri ve oranlar
Çözüm Yolu
0,04/0,40=0,1; (0,04)²/0,40=0,0016/0,40=4·10⁻³.
- III. grafikte t anından sonraki yatay çizgiler okunur: [N₂O₄]=0,40 mol/L, [NO₂]=0,04 mol/L.
- 1. oran: [NO₂]/[N₂O₄] = 0,04/0,40 = 0,1.
- 2. oran: (0,04)² = 0,0016; 0,0016/0,40 = 0,004 = 4·10⁻³.
- Kontrol: 2. oran tablodaki Kc = 4·10⁻³ ile aynıdır.
- Paydanın da karesini almak — N₂O₄ katsayısı bir olduğu için derişimi birinci kuvvettedir.
Kendini kontrol et: 0,004 × 0,40 işlemi 0,04² sonucuyla aynı mı?
2-cHangi oranın denge sabitine eşit olduğu
Çözüm Yolu
Üç grafikte de yalnız ikinci oran 4·10⁻³ çıkar ve Kc'ye eşittir; birinci oran değişkendir.
- Birinci oranların 0,2; yaklaşık 0,067 ve 0,1 olarak değiştiğini karşılaştır.
- İkinci oranların hepsi 4·10⁻³ olduğundan Kc değerini [NO₂]²/[N₂O₄] oranı verir.
- Birinci oranı sabit kabul etmek — üç grafikte farklı değerler verir.
Kendini kontrol et: Hangi oran üç başlangıç durumunda da tablodaki Kc değerine eşit?
2-çDenge derişimleri ile denge sabiti arasındaki örüntü ve açıklaması
Çözüm Yolu
Başlangıç koşulundan bağımsız olarak [NO₂]^2/[N₂O₄] hep 4·10⁻³ bulunur; NO₂ katsayısı 2 olduğu için derişimin karesi alınır.
- Üç grafikte denge derişimlerinin farklı olduğunu gözle.
- [NO₂]²/[N₂O₄] oranının her durumda 4·10⁻³ kaldığını hesapla.
- NO₂ katsayısı iki olduğundan derişiminin karesini kullan; sabit sıcaklıkta bu oran denge sabitidir.
- Denge derişimlerini başlangıçtan bağımsız sanmak — sabit kalan derişimler değil, uygun kuvvetlerle kurulan orandır.
Kendini kontrol et: Başlangıç değişse de [NO₂]²/[N₂O₄] aynı sıcaklıkta aynı değeri veriyor mu?
2-dÖrüntünün matematiksel model olarak yazılması
Çözüm Yolu
Ürünün derişimi katsayısı kadar üs alınır, tepkenin derişimine bölünür.
- Tepkime: N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g); ürün NO₂'nin katsayısı 2, tepken N₂O₄'ün katsayısı 1'dir.
- Grafik I'den [N₂O₄] = 0,10 M, [NO₂] = 0,02 M okunur.
- [NO₂]²/[N₂O₄] = 0,0004/0,10 = 4·10⁻³; bu oran tablodaki Kc ile eşittir.
- Model: Kc = [NO₂]² / [N₂O₄] (ürün derişimi katsayısı kadar üslü, tepken derişimine bölünür).
- Katsayıyı derişimle çarpmak — denge bağıntısında katsayı üs olarak yazılır.
Kendini kontrol et: Bağıntıda NO₂ üstte ve karesi alınmış, N₂O₄ altta mı?