Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 143
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 143 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5-1N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ için denge sabiti modeli
Çözüm Yolu
Değerler yerine yazılınca (0,001)²/(0,04·0,05³)=0,20 çıkar ve tablodaki Kc ile uyuşur.
- Gaz ürün NH₃'ün derişimini katsayısı 2 olacak şekilde paya yaz.
- N₂ ve H₂ derişimlerini sırasıyla 1 ve 3 üsleriyle paydaya yaz.
- 0,001²/(0,04·0,05³) = 0,20 işlemiyle modeli doğrula.
- H₂ derişimini 3 ile çarpmak — katsayı çarpan değil üs olarak kullanılır.
Kendini kontrol et: Payı 10⁻⁶, paydayı 5·10⁻⁶ bulunca oran 0,20 oluyor mu?
DeğerlendirmeHomojen ve heterojen tepkimelerde Kc ifadesinin modellenmesini açıklama
Çözüm Yolu
Homojen tepkimelerde tüm gaz veya sulu maddeler yazılır. Heterojen tepkimelerde saf katı ve sıvıların derişimi sabit olduğundan Kc'ye katılır.
- Ürün derişimlerini paya, giren derişimlerini paydaya katsayıları üs yaparak yerleştir.
- Gaz ve sulu türleri ifadede göster; saf katı ve saf sıvıları ifadeye dahil etme.
- Homojen veya heterojen oluşundan bağımsız olarak türlerin fiziksel hâllerini denetle.
- Homojen tepkimede her madde mutlaka yazılır demek — saf sıvıların etkinliği sabit olduğundan onlar da ifadeden çıkarılır.
Kendini kontrol et: Kc ifadesindeki her üs katsayıyla eşleşiyor ve saf katı ile saf sıvılar dışarıda mı kalıyor?
5-2CO + Cl₂ ⇌ COCl₂ için denge sabiti modeli
Çözüm Yolu
0,12/(0,012·0,05)=200 olur ve tablodaki değerle uyuşur.
- Ürün COCl₂ derişimini paya yerleştir.
- CO ve Cl₂ derişimlerinin çarpımını katsayıları 1 olduğundan doğrudan paydaya yaz.
- 0,12/(0,012·0,05) = 200 işlemiyle modeli doğrula.
- COCl₂ formülündeki 2'yi üs almak — üs molekül formülünden değil tepkime katsayısından belirlenir.
Kendini kontrol et: 0,012·0,05 = 0,0006 ve 0,12/0,0006 = 200 buluyor musun?
5-3Ag⁺ + Fe²⁺ ⇌ Ag(k) + Fe³⁺ için denge sabiti modeli
Çözüm Yolu
Katı Ag ifadeye yazılmaz. 0,18/(0,3·0,24)=2,5 olur ve tablodaki değerle uyuşur.
- Saf katı Ag'yi Kc ifadesine dahil etme.
- Fe³⁺ derişimini paya, Ag⁺ ve Fe²⁺ derişimlerinin çarpımını paydaya yaz.
- 0,18/(0,3·0,24) = 2,5 işlemiyle modeli doğrula.
- İyon yüklerini üs almak — denge ifadesinin üsleri iyon yüklerine değil katsayılara eşittir.
Kendini kontrol et: İfadende katı Ag bulunmadan tablodaki 2,5 değerine ulaşıyor musun?
5-4C(k) + CO₂ ⇌ 2CO için denge sabiti modeli
Çözüm Yolu
Katı C ifadeye yazılmaz. 1² ile 0,8... tabloda [CO₂]=1, [CO]=0,8 olduğundan 0,8²/1=0,64 çıkar.
- Saf katı karbonu denge sabiti ifadesinden çıkar.
- Ürün CO derişimini karesiyle paya, CO₂ derişimini paydaya yaz.
- 0,8²/1 = 0,64 işlemiyle modeli doğrula.
- CO₂ formülündeki 2'yi üs sanmak — CO₂ katsayısı 1, CO katsayısı 2'dir.
Kendini kontrol et: 0,8'in karesini 0,64 bulup CO₂ derişimine böldün mü?
6a-1N₂/H₂/NH₃ için verilen ifade ile modelin benzerlik ve farkı
Çözüm Yolu
Ürün paya, girenler paydaya yazılır; üsler katsayılardır. Tüm maddeler gaz olduğundan hepsi ifadede yer alır.
- Tepkime N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g); tüm maddeler gazdır.
- Ürün paya, girenler paydaya, katsayılar üs olarak yazılır: Kc = [NH₃]²/([N₂][H₂]³).
- Kontrol: 0,001²/(0,04·0,05³) = 10⁻⁶/(5·10⁻⁶) = 0,20, tablodaki değerle aynı.
- Model ile verilen bilimsel ifade aynıdır; fark yoktur.
- Yalnız sonuç değerine bakmak — modelde maddelerin konumlarını ve üsleri de verilen ifadeyle karşılaştırmak gerekir.
Kendini kontrol et: İki ifadede NH₃ payda değil paydağın üstündeki payda, H₂ ise üçüncü kuvvetiyle paydaya yazılmış mı?
6a-2CO/Cl₂/COCl2 için benzerlik ve fark
Çözüm Yolu
Katsayıların hepsi 1 olduğundan üs yazılmaz; ürün/girenler biçimi aynıdır.
- Tepkime CO(g) + Cl₂(g) ⇌ COCl₂(g); tüm maddeler gazdır, katsayılar 1'dir.
- Model: ürün paya, girenler paydaya yazılır: Kc = [COCl₂]/([CO][Cl₂]).
- Kontrol: 0,12/(0,012·0,05) = 0,12/0,0006 = 200, tablodaki Kc ile aynı.
- Verilen ifade de aynı olduğundan benzerdir; fark yoktur.
- Çarpan sırasının değişmesini model farkı saymak — [CO][Cl₂] ve [Cl₂][CO] aynı çarpımdır.
Kendini kontrol et: Her iki ifade de COCl₂ derişimini CO ve Cl₂ derişimlerinin çarpımına mı bölüyor?
6a-3Ag⁺/Fe²⁺/Fe³⁺ tepkimesi için benzerlik ve fark
Çözüm Yolu
Yalnızca sulu iyonların derişimi yazılır. Fark çıkarsa katıyı ifadeye yazmaktan kaynaklanır.
- Tepkime Ag⁺(suda) + Fe²⁺(suda) ⇌ Ag(k) + Fe³⁺(suda); Ag katıdır.
- Yalnız sulu iyonlar yazılır: Kc = [Fe³⁺]/([Fe²⁺][Ag⁺]).
- Kontrol: 0,18/(0,24·0,3) = 0,18/0,072 = 2,5, tablodaki Kc ile aynı.
- Model ve verilen ifade aynıdır; katı Ag ikisinde de bulunmaz.
- Tepkimede yer alan her maddeyi modele yazmak — saf katı Ag bilimsel Kc ifadesinde yer almaz.
Kendini kontrol et: Modelinde yalnız Ag⁺, Fe²⁺ ve Fe³⁺ derişimleri mi bulunuyor?
6a-4C(k)/CO₂/CO tepkimesi için benzerlik ve fark
Çözüm Yolu
CO'nun üssü 2'dir; katı karbonun derişimi sabit kabul edilip Kc'ye katılır.
- Tepkime C(k) + CO₂(g) ⇌ 2CO(g); C katıdır, CO'nun katsayısı 2'dir.
- Katının derişimi sabit olduğundan ifadeye yazılmaz; CO'nun üssü 2 olur.
- Model: Kc = [CO]²/[CO₂]; kontrol: 0,8²/1 = 0,64, tablodaki değerle aynı.
- Verilen ifadeyle model aynıdır; ikisinde de katı C yer almaz.
- Katı karbonun dışarıda bırakılmasını eksik yazım sanmak — saf katılar Kc ifadesinde gösterilmez.
Kendini kontrol et: Modelinde C yer almıyor ve CO derişimi ikinci kuvvetiyle mi yazılıyor?
6bModel ile bilimsel model farkı varsa nedenlerini açıklama
Çözüm Yolu
Saf katı ve sıvıların derişimi sabittir, Kc'ye dahil edilir. Üsler denklemdeki katsayılara eşit olmalıdır.
- Kendi modelindeki maddeleri ve üsleri verilen bilimsel ifadelerle karşılaştır.
- Fark varsa saf katı ekleme, katsayıyı yanlış üs yapma veya oranı ters kurma hatalarını denetle.
- Farkın hangi kuralın yanlış uygulanmasından kaynaklandığını açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oranı ters kurduğum için modelim bilimsel ifadeden farklıdır. (Öğrencinin kendi modelinde girenler paya, ürünler paydaya yazılmışsa geçerlidir.)
- Modeli karşılaştırmadan fark yok demek — önce madde seçimini, üsleri ve pay ile paydayı kontrol etmek gerekir.
Kendini kontrol et: Belirttiğin hata, kendi yazdığın modelde gerçekten bulunuyor mu?