Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 160
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 160 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4-DerişimDerişimin kimyasal dengeye etkisi hakkında hipotez
Çözüm Yolu
Sistem değişikliği azaltacak yönde tepki verir; eklenen maddenin tüketildiği yöne kayma beklenir.
- Gaz dengesinde derişimi artırılan türün hangi tarafta olduğunu belirle.
- Sistemin eklenen türü tüketen yönde tepki vereceğini öngör.
- Giren veya ürün eklenmesi için bu öngörüyü koşullu bir hipotez olarak yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit sıcaklık ve hacimde Cl₂ eklenirse denge PCl₅ oluşumu yönüne kayar. (Önceki görseldeki gaz tepkimesi için derişim hipotezi istendiğinde geçerlidir.)
- Eklenen maddenin bulunduğu yöne kayma beklemek — denge, artışı azaltacak yöne kayar.
Kendini kontrol et: Hipotezimde önerdiğim kayma, eklenen maddeyi tüketiyor mu?
7b-Hacim artışıSabit sıcaklıkta sistem hacminin artırılması
Çözüm Yolu
Hacim artınca basınç düşer; girenlerde 2 mol, ürünlerde 3 mol gaz vardır, sistem mol sayısı fazla yöne kayar.
- 2NO₂ ⇌ 2NO + O₂ denkleminde girenlerde 2, ürünlerde 3 mol gaz olduğunu say.
- Sabit sıcaklıkta hacim artışının basıncı düşürdüğünü belirle.
- Basınç düşüşünü azaltan, gaz mol sayısı fazla ürünler yönünü seç.
- Yalnız gaz türü sayısını karşılaştırmak — toplam mol sayısı katsayıların toplamından bulunur.
Kendini kontrol et: İleri yönde gaz mol sayısının 2’den 3’e çıkması basınç düşüşüne karşı koyuyor mu?
7b-Hacim azalmasıSabit sıcaklıkta sistem hacminin azaltılması
Çözüm Yolu
Hacim azalınca basınç artar; 2 mol gazlı NO₂ yönü tercih edilir.
- Sabit sıcaklıkta hacim azalmasının basıncı artırdığını belirle.
- Girenlerde 2, ürünlerde 3 mol gaz bulunduğunu karşılaştır.
- Basınç artışını azaltan, gaz mol sayısı az NO₂ yönünü seç.
- Sıkıştırmanın her tepkimede ileri yönü desteklediğini düşünmek — yön gaz mol sayılarına bağlıdır.
Kendini kontrol et: Geri yönde gaz mol sayısının 3’ten 2’ye düşmesi sıkıştırma etkisini azaltıyor mu?
4-HacimHacmin kimyasal dengeye etkisi hakkında hipotez
Çözüm Yolu
Hacim değişimi basıncı değiştirir; gaz mol sayıları eşitse denge kaymaz.
- Tepkimenin iki tarafındaki gaz katsayıları toplamını karşılaştır.
- Hacim azalmasını basınç artışıyla, hacim artmasını basınç azalışıyla ilişkilendir.
- Basınç etkisini azaltacak gaz mol sayısı yönüne kaymayı hipotez olarak yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: PCl₃ + Cl₂ ⇌ PCl₅ dengesinde sıcaklık sabitken hacim azaltılırsa PCl₅ miktarı artar. (Hipotez önceki sayfadaki belirli gaz tepkimesi için kuruluyorsa geçerlidir.)
- Her hacim değişiminin dengeyi kaydırdığını düşünmek — iki tarafta gaz mol sayıları eşitse kayma olmaz.
Kendini kontrol et: Hacim azalınca öngördüğüm yönde toplam gaz mol sayısı azalıyor mu?
4-BasınçBasıncın kimyasal dengeye etkisi hakkında hipotez
Çözüm Yolu
Sabit sıcaklıkta basınç değişimi, gaz mol sayısı farklı olan sistemlerde dengeyi kaydırır.
- Basıncın görselde pistonla hacim değiştirilerek ayarlandığını belirle.
- Basınç artışına karşı gaz mol sayısını azaltan yönü seç.
- Basınç azalışında gaz mol sayısını artıran yöne kaymayı hipotez olarak yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit sıcaklıkta sıkıştırılan PCl₃ + Cl₂ ⇌ PCl₅ sistemi PCl₅ oluşumu yönüne kayar. (Basınç artışı hacim azaltılmasıyla sağlandığında geçerlidir.)
- Sabit hacimde soy gaz eklemeyi sıkıştırmayla aynı saymak — tepkime gazlarının kısmi basınçları bu durumda değişmez.
Kendini kontrol et: Hipotezim basıncın hacim değiştirilerek ayarlandığı koşula uygun mu?
4-SıcaklıkSıcaklığın kimyasal dengeye etkisi hakkında hipotez
Çözüm Yolu
Sıcaklık, derişim ve basınçtan farklı olarak denge sabitini de değiştirir.
- Tepkimenin ısı alan ve ısı veren yönlerini belirle.
- Sıcaklık artışını sisteme ısı eklenmesi olarak değerlendir.
- Isıtmanın ısı alan, soğutmanın ısı veren yönü destekleyeceği hipotezini yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: PCl₃ + Cl₂ ⇌ PCl₅ + ısı dengesinde sıcaklık artırılırsa PCl₅ miktarı azalır. (Önceki sayfanın ekzotermik tepkimesine ilişkin hipotez kuruluyorsa geçerlidir.)
- Sıcaklık değişirken denge sabitini sabit kabul etmek — denge sabiti sıcaklığa bağlıdır.
Kendini kontrol et: Isıtma için seçtiğim yön ısı tüketiyor mu?
4-KatalizörKatalizörün kimyasal dengeye etkisi hakkında hipotez
Çözüm Yolu
İleri ve geri tepkimenin hızını eşit oranda artırır; denge sabiti ve denge derişimleri değişmez.
- Katalizörün ileri ve geri tepkimeyi birlikte hızlandırdığını belirle.
- Bu hız artışının dengeye ulaşma süresini kısalttığını çıkar.
- Denge konumu ve denge sabitinin değişmeyeceğini hipoteze ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Aynı sıcaklıkta katalizörlü ve katalizörsüz sistemler aynı denge bileşimine farklı sürelerde ulaşır. (Başlangıç koşulları aynı sistemler karşılaştırıldığında geçerlidir.)
- Katalizörün yalnız ileri tepkimeyi hızlandırdığını düşünmek — geri tepkime de hızlanır.
Kendini kontrol et: Hipotezim hız artışını denge miktarlarının değişmesinden ayırıyor mu?
5Deney videolarını güvenilir kaynaklardan araştırma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
6Deney videosu gözlemlerinden çıkarımları yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
7a-NO eklenmesiDengedeki 2NO₂ + ısı ⇌ 2NO + O₂ sistemine NO(g) eklenmesi
Çözüm Yolu
Ürün derişimi artar; sistem eklenen NO'yu tüketmek için geri tepkimeyi hızlandırır.
- NO’nun denklemde ürünler tarafında yer aldığını belirle.
- NO eklenince ürün derişiminin arttığını saptayarak değişimi tanımla.
- Eklenen NO’yu tüketen geri tepkime yönüne kaymayı seç.
- NO eklenince ileri yönü seçmek — eklenen ürün geri tepkimede tüketilir.
Kendini kontrol et: Seçtiğim yönde NO tüketilip NO₂ oluşuyor mu?
7a-O2 çıkarılmasıDengedeki sistemden O₂(g) çıkarılması
Çözüm Yolu
Azalan O₂'yi yeniden oluşturmak için ileri tepkime hızlanır.
- O₂’nin ürünler tarafında bulunduğunu belirle.
- O₂ çıkarılmasının ürün derişimini azalttığını saptayarak değişimi tanımla.
- Azalan O₂’yi yeniden oluşturan ileri tepkime yönünü seç.
- O₂ çıkarılmasını ürün eklenmesi gibi yorumlamak — eksilen türün yeniden oluştuğu yön desteklenir.
Kendini kontrol et: Seçtiğim yönde O₂ yeniden üretiliyor mu?