Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 161
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 161 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
7c-1Sabit sıcaklıkta 2NO₂ + ısı ⇌ 2NO + O₂ dengesinde basıncın artırılması
Çözüm Yolu
Basınç artınca sistem gaz mol sayısı az olan tarafa gider; sol tarafta 2 mol, sağda 3 mol gaz vardır.
- Denklemde girenlerin toplam gaz katsayısını 2, ürünlerinkini 3 olarak say.
- Basınç artışını azaltan az gazlı NO₂ tarafını seç.
- Gaz sayarken madde çeşidini saymak — toplam gaz molünü katsayılar belirler.
Kendini kontrol et: Geri yönde ilerlemek toplam gaz miktarını azaltıyor mu?
8dKatalizörün etkisini çarpışma kuramıyla açıklama
Çözüm Yolu
Denge derişimleri ve denge sabiti aynı kalır.
- Katalizörün daha düşük aktivasyon enerjili bir tepkime yolu sağladığını belirle.
- Aynı sıcaklıkta etkin çarpışma oranının iki yönde de arttığını çıkar.
- İleri ve geri hızlar aynı oranda arttığından denge konumunun değişmediğini belirt.
- Katalizörün taneciklerin kinetik enerjisini artırdığını düşünmek — katalizör eşik enerjisini düşüren alternatif yol sağlar.
Kendini kontrol et: Katalizörün etkisi sıcaklık artışıyla aynı nedenle mi gerçekleşir?
7c-2Aynı dengede basıncın azaltılması
Çözüm Yolu
Basınç düşünce sistem gaz mol sayısı çok olan tarafa (3 mol) gider.
- Girenlerde 2, ürünlerde toplam 3 mol gaz bulunduğunu belirle.
- Basınç azalmasına karşı gaz miktarını artıran ileri yönü seç.
- Basınç azalınca az gazlı tarafa gitmek — sistem basınç düşüşünü azaltacak yönde tepki verir.
Kendini kontrol et: NO ve O₂ oluşumu toplam gaz molünü nasıl değiştirir?
7ç-1Sabit hacimde aynı dengede sıcaklığın artırılması
Çözüm Yolu
Tepkime ısı alan (endotermik) olduğundan sıcaklık artışı ısı alan ileri yönü destekler.
- Isının denklemde girenler tarafında olduğunu belirle.
- Artan sıcaklığın etkisini azaltmak için ısı tüketen ileri yönü seç.
- Sıcaklık artışını yalnız basınç etkisiyle yorumlamak — sıcaklık değişiminde tepkimenin ısı yönü belirleyicidir.
Kendini kontrol et: İleri tepkime ısı alıyor mu, veriyor mu?
7ç-2Sabit hacimde aynı dengede sıcaklığın azaltılması
Çözüm Yolu
Sıcaklık düşünce sistem ısı veren geri yönü tercih eder.
- İleri tepkime ısı aldığı için geri tepkimenin ısı verdiğini belirle.
- Soğutmanın etkisini azaltmak üzere ısı üreten NO₂ yönünü seç.
- Soğutmanın her zaman ürünleri desteklediğini düşünmek — ısı veren yön denklemden belirlenir.
Kendini kontrol et: NO₂ oluşurken açığa çıkan ısı soğutmanın etkisini azaltır mı?
7dSabit hacim ve sıcaklıkta sisteme katalizör eklenmesinin dengeye etkisi
Çözüm Yolu
Katalizör ileri ve geri tepkime hızını aynı oranda artırır, bu yüzden denge sabiti ve derişimler değişmez.
- Katalizörün hem ileri hem geri tepkimeyi hızlandırdığını belirle.
- Dengedeki eşit hızlar aynı oranda arttığından denge konumunun değişmediğini çıkar.
- Katalizörün ürün miktarını artıracağını düşünmek — katalizör denge derişimlerini değiştirmez.
Kendini kontrol et: Dengedeki sisteme katalizör eklenince ileri ve geri hızlar yine eşit mi?
8aSabit sıcaklık ve hacimde derişimin etkisini çarpışma kuramıyla açıklama
Çözüm Yolu
Derişim değişimi hızı geçici farklılaştırır, sistem hızlar yeniden eşitlenene kadar kayar. Denge sabiti değişmez.
- Derişimi artırılan maddenin birim hacimdeki tanecik sayısının arttığını belirle.
- Bu maddeyi tüketen yönde etkin çarpışmaların ve tepkime hızının arttığını çıkar.
- Hızlar yeniden eşitleninceye kadar dengenin eklenen maddeyi tüketen yöne kaydığını belirt.
- Derişim değişince denge sabitinin değiştiğini söylemek — sıcaklık sabitse denge sabiti korunur.
Kendini kontrol et: NO eklenirse onu tüketen ileri yön mü, geri yön mü hızlanır?
8bSabit sıcaklıkta hacmin etkisini çarpışma kuramıyla açıklama
Çözüm Yolu
Hacim değişimi tüm gazların derişimini ve etkin çarpışma sıklığını aynı yönde değiştirir; toplam gaz katsayısı büyük olan ürünler tarafındaki geri tepkime hızı hacim değişiminden daha fazla etkilenir.
- Tepkimede girenlerde 2 mol gaz (2NO₂), ürünlerde ise toplam 3 mol gaz (2NO ve O₂) bulunduğunu belirle.
- Sabit sıcaklıkta hacim azaltıldığında tüm gazların derişiminin ve her iki yöndeki etkin çarpışma sıklığının arttığını ifade et.
- Gaz katsayısı toplamı büyük olan 3 mollük geri tepkimenin hızı daha çok arttığından dengenin girenlere kaydığını açıkla.
- Hacim artırıldığında her iki yönde tanecik sıklığı ve etkin çarpışma sayısı azalırken geri hız daha çok düştüğünden dengenin ürünlere kaydığını belirt.
- Hacim azaltıldığında yalnız bir yönün hızlandığını sanmak — tüm gazların derişimi arttığından hem ileri hem geri tepkime hızı artar.
- Gaz katsayıları toplamını dikkate almamak — çarpışma sıklığı değişimi gaz mol sayısı fazla olan ürün tarafını daha çok etkiler.
Kendini kontrol et: Hacim yarıya indiğinde derişimler iki katına çıkarsa ileri hızın 4 katına, geri hızın 8 katına çıktığını doğruladın mı?
8cSabit sıcaklıkta basıncın etkisini çarpışma kuramıyla açıklama
Çözüm Yolu
Girenlerde 2 mol, ürünlerde 3 mol gaz vardır. Hacim değişince tanecik sayısı fazla olan taraftaki çarpışmalar daha çok etkilenir; bu yüzden basınç artışı denge mol sayısı az olan girenlere kaydırır.
- Tepkimenin iki yanındaki gaz mollerini say: girenlerde 2 mol NO₂, ürünlerde 2 mol NO + 1 mol O₂ = 3 mol.
- Basınç artışının hacim küçültülerek yapıldığını, birim hacimdeki tanecik sayısını ve çarpışma sıklığını artırdığını yaz.
- Tanecik sayısı fazla olan ürün tarafında çarpışmalar daha çok arttığından geri tepkime hızının daha çok arttığını belirt.
- Bu nedenle basınç artınca dengenin girenlere (2NO₂) kaydığını yaz.
- Basınç azalınca geri tepkime hızının daha çok düştüğünü, dengenin ürünlere (2NO + O₂) kaydığını yaz.
- Basınç artınca dengenin ürünlere kaydığını söylemek — basınç artışı dengeyi gaz mol sayısı az olan tarafa kaydırır.
- Basınç artınca yalnız bir yöndeki hızın arttığını düşünmek — iki yönün hızı da artar, mol sayısı fazla olan taraf daha çok etkilenir.
Kendini kontrol et: Dengenin kaydığı taraf, gaz mol sayısı daha az olan taraf mı (basınç artışında) ve daha çok olan taraf mı (azalışında)?
8çSabit hacimde sıcaklığın etkisini çarpışma kuramıyla açıklama
Çözüm Yolu
Sıcaklık hem hızları hem denge sabitini değiştiren tek etkendir.
- Isıtma sonucunda taneciklerin kinetik enerjisinin ve eşik enerjisini aşabilen tanecik oranının arttığını belirle.
- Endotermik ileri tepkimenin aktivasyon enerjisinin geri tepkimeden büyük olduğunu saptayarak sıcaklık artışından daha çok etkilendiğini çıkar.
- İleri hızın göreceli artışıyla dengenin ürünlere kaydığını belirt.
- Sıcaklığın yalnız ileri tepkimeyi hızlandırdığını söylemek — iki yön de hızlanır, artış oranları farklıdır.
Kendini kontrol et: Isıtıldığında ileri hız neden geri hıza göre daha fazla artar?