Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 167
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 167 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4c-[N2]N₂ çıkarılmasında N₂ derişiminin yeni dengede değişimi
Çözüm Yolu
Çıkarılan N₂'nin yalnızca bir kısmı geri tepkimeyle yenilenir; [N₂] başlangıca göre azalır.
- N₂ çıkarılması derişimi aniden düşürür.
- Geri tepkime N₂ üretse de kaybın tamamını karşılamaz; yeni denge derişimi başlangıçtan düşük kalır.
- Geri tepkimede N₂ oluştuğu için artar demek — karşılaştırma çıkarılmadan önceki dengeyle yapılır.
Kendini kontrol et: Son N₂ değerini ilk dengeyle karşılaştırdığında azalma görüyor musun?
Değerlendirme-2Ürün eklenmesi ya da çıkarılmasına sistemin tepkisini Le Chatelier ile açıklama
Çözüm Yolu
Sistem eklenen ürünü tüketmeye, çıkarılan ürünü yeniden oluşturmaya çalışır; böylece etkiyi azaltır. Kc sabit kalır.
- Ürün derişimindeki değişikliğin azaltılması gerektiğini Le Chatelier ilkesiyle ilişkilendir.
- Ürün eklenirse geri tepkime ürünü tüketir; ürün çıkarılırsa ileri tepkime ürün oluşturur.
- Ürün eklenince ürünler yönüne kayar demek — denge eklenen maddenin tüketildiği yöne kayar.
Kendini kontrol et: Ürün çıkarıldığında seçtiğin yön ürün miktarını yeniden artırıyor mu?
4c-[H2]N₂ çıkarılmasında H₂ derişiminin yeni dengede değişimi
Çözüm Yolu
Geri tepkime NH₃'ten N₂ ile birlikte H₂ de oluşturur; [H₂] başlangıca göre artar.
- N₂ çıkarılınca denge tepkenleri oluşturan geri yöne kayar.
- NH₃ ayrışmasında H₂ de oluştuğundan yeni dengede H₂ derişimi artar.
- N₂ ile birlikte H₂ de çıkarılmış gibi davranmak — doğrudan çıkarılan yalnız N₂ gazıdır.
Kendini kontrol et: Geri tepkimenin oluşturduğu iki gazı saydığında H₂ de bulunuyor mu?
4c-[NH3]N₂ çıkarılmasında NH₃ derişiminin yeni dengede değişimi
Çözüm Yolu
Denge girenlere kaydığı için NH₃ tüketilir; [NH₃] başlangıca göre azalır.
- N₂ eksikliğini azaltmak için denge geri yönde ilerler.
- Geri tepkime NH₃ tükettiğinden yeni dengedeki NH₃ derişimi başlangıca göre azalır.
- NH₃ doğrudan çıkarılmadığından değişmez demek — dengeye ulaşma sürecinde NH₃ tüketilir.
Kendini kontrol et: N₂ oluşturmak için NH₃ ayrışması gerektiğini denklemde görebiliyor musun?
4çN₂ çıkarılmasının Kc üzerindeki etkisini açıklama
Çözüm Yolu
Denge sabiti sadece sıcaklığa bağlıdır; derişim değişimi onu etkilemez.
- N₂ çıkarılırken sıcaklığın değişmediğini belirle.
- Derişim değişikliği denge konumunu değiştirir; sıcaklık sabit olduğundan Kc aynı kalır.
- Denge tepkenlere kayınca Kc küçülür demek — Kc yön kaymasına değil sıcaklık değişimine bağlıdır.
Kendini kontrol et: Soruda Kc değerini değiştirecek bir sıcaklık değişikliği var mı?
5a-Grafik IGrafik I'de ileri tepkime hızındaki değişimin olası sebebi
Çözüm Yolu
İleri hız t1'de aniden düşüyor; bu tepken derişiminin azaldığını gösterir. Sonra hız artarak yeni, başlangıçtan düşük bir dengede geri hızla eşitlenir.
- Grafik I içinde ileri hızın t1 anında düştüğünü, geri hızın o anda değişmediğini belirle.
- İleri hızdaki ani azalma, N₂ veya H₂ derişiminin çıkarma yoluyla azaltılmasıyla açıklanabilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sistemden N₂ gazı çıkarılmıştır. (Sıcaklık ve hacim sabitken N₂ derişimi azaltıldığında.) · Sistemden H₂ gazı çıkarılmıştır. (Sıcaklık ve hacim sabitken H₂ derişimi azaltıldığında.)
- NH₃ çıkarıldığını söylemek — bu durumda önce geri tepkime hızının aniden azalması beklenir.
Kendini kontrol et: Önerdiğin işlem ileri tepkimenin tepken sayısını aniden azaltıyor mu?
5a-Grafik IIGrafik II'de ileri tepkime hızındaki değişimin olası sebebi
Çözüm Yolu
İleri hız t1'de aniden yükseliyor; tepken derişimi artmıştır. Sonra hız düşer ve geri hızla eşitlenerek başlangıçtan yüksek bir dengeye ulaşılır.
- Grafik II içinde ileri hızın t1 anında arttığını, geri hızın o anda değişmediğini belirle.
- İleri hızdaki ani artış, N₂ veya H₂ eklenmesiyle tepken derişiminin artırılmasına uygundur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sisteme N₂ gazı eklenmiştir. (Sıcaklık ve hacim sabitken N₂ derişimi artırıldığında.) · Sisteme H₂ gazı eklenmiştir. (Sıcaklık ve hacim sabitken H₂ derişimi artırıldığında.)
- NH₃ eklendiğini söylemek — NH₃ eklemek geri tepkime hızını önce artırır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin gazın eklenmesi ileri tepkimenin etkin çarpışmalarını artırıyor mu?
5b-Grafik IGrafik I'deki hız değişimlerini çarpışma teorisiyle açıklama
Çözüm Yolu
İleri hız ani düşer, geri hız o anda aynı kalır; denge geriye kayar. Ürün azalınca geri hız da kademeli düşer; hızlar yeniden eşitlenir.
- Tepken çıkarıldığında birim hacimdeki tepken taneciklerinin ve etkin çarpışmaların sayısı azalır; ileri hız aniden düşer.
- Geri tepkime baskınken NH₃ tüketilir, geri hız azalır ve ileri hızla yeni dengede eşitlenir.
- Taneciklerin yavaşladığını söylemek — sıcaklık sabitken temel değişiklik tanecik sayısının ve çarpışma sıklığının azalmasıdır.
Kendini kontrol et: İlk anda geri hızın sabit, ileri hızın düşük kalmasını hangi derişim değişimi açıklıyor?
5b-Grafik IIGrafik II'deki hız değişimlerini çarpışma teorisiyle açıklama
Çözüm Yolu
İleri hız ani artar, denge ileri yöne kayar. Ürün oluştukça geri hız kademeli artar; hızlar yeniden eşitlenir.
- Tepken eklenince birim hacimdeki tepken tanecikleri ve etkin çarpışmalar artar; ileri hız aniden yükselir.
- NH₃ oluştukça geri hız artar; tepkenler tüketildikçe ileri hız azalır ve hızlar yeni dengede eşitlenir.
- Eklenen gazın aktivasyon enerjisini düşürdüğünü söylemek — derişim artışı çarpışma sıklığını artırır.
Kendini kontrol et: Yeni dengede ileri ve geri hızlar aynı değerde mi?
Değerlendirme-1Tepken eklenmesi ya da çıkarılmasına sistemin tepkisini Le Chatelier ile açıklama
Çözüm Yolu
Sistem etkiyi azaltacak yönde tepki verir: eklenen tepkeni tüketir, çıkarılan tepkeni yeniden oluşturur. Kc değişmez.
- Le Chatelier ilkesinde sistemin uygulanan derişim değişikliğini azaltmaya çalıştığını kullan.
- Tepken eklenirse onu tüketen ürünler yönü, çıkarılırsa onu üreten tepkenler yönü baskın olur.
- Her iki işlemde de ürünlere ilerlediğini söylemek — ekleme ve çıkarma ters yönlü etkiler oluşturur.
Kendini kontrol et: Belirlediğin yön eklenen tepkeni tüketip çıkarılan tepkeni yeniden oluşturuyor mu?