Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 170
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 170 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4aHacim azaltılınca PCl₅ dengesinin hangi yöne ilerleyeceğini gerekçeyle belirtme
Çözüm Yolu
Hacim azalınca basınç artar; sistem basıncı düşürmek için gaz mol sayısı az olan tarafa kayar. PCl₅ tarafında 1, ürün tarafında 2 mol gaz vardır.
- Hacim azalmasının gaz basıncını artırdığını belirle.
- Girenlerde 1, ürünlerde 2 mol gaz bulunduğunu say.
- Basınç artışını azaltmak için dengenin PCl₅ oluşumuna kaydığını yaz.
- Kat sayısı fazla olan tarafa ilerlemek — basınç artışında daha az gaz içeren taraf desteklenir.
Kendini kontrol et: Geri yöndeki ilerleme gaz taneciği sayısını azaltıyor mu?
5b-HClHacim azalınca HCl derişiminin değişimini yazma
Çözüm Yolu
Denge kaymadığından mol sayısı sabit; hacim küçülünce derişim artar.
- İki taraftaki gaz mol toplamları eşit olduğundan HCl miktarının değişmediğini belirle.
- Hacim azaldığı için aynı HCl miktarının derişiminin arttığını yaz.
- Ürün derişimi azalır demek — bu dengede kayma yoktur ve sıkışma tüm gazların derişimini artırır.
Kendini kontrol et: HCl molü sabitken hacmin küçülmesi n/V değerini artırıyor mu?
5cHacim değişikliğinin bu dengede Kc üzerindeki etkisini açıklama
Çözüm Yolu
Kc yalnızca sıcaklığa bağlıdır ve sıcaklık sabittir.
- Sıcaklığın sabit tutulduğunu tespit et.
- Kc = [HCl]² / ([H₂][Cl₂]) bağıntısında hacim etkilerinin sadeleştiğini göster.
- Hacim değişiminin Kc değerini değiştirmediğini yaz.
- Tüm derişimler arttığı için Kc artar demek — pay ve paydadaki aynı ölçek etkisi sadeleşir.
Kendini kontrol et: Üç derişim aynı katla çarpılınca Kc oranı sabit kalıyor mu?
5-sonHacim artırılınca ileri ve geri tepkime hızlarındaki değişimi açıklama
Çözüm Yolu
Hacim artınca gazların derişimleri düşer, çarpışma sayısı azalır. Mol sayıları eşit olduğundan iki hız eşit miktarda düşer ve denge korunur.
- Hacim artınca H₂, Cl₂ ve HCl derişimlerinin azaldığını belirle.
- İleri ve geri yöndeki etkin çarpışmaların azaldığını belirt.
- Gaz kat sayısı toplamları eşit olduğundan iki hızın aynı oranda azalıp eşit kaldığını yaz.
- Denge korunduğu için hızlar değişmez demek — iki hız eşit kalırken birlikte azalabilir.
Kendini kontrol et: Yeni durumda ileri ve geri hızlar birbirine eşit, eski hızlardan küçük mü?
4bHacim azalışında PCl₅, PCl₃ ve Cl₂ derişim değişimlerini grafikte gösterme
Çözüm Yolu
Hacim azalışı derişimleri aniden yükseltir, ardından denge geri kayar: ürünler harcanır, PCl₅ oluşur ve yeni denge kurulur.
- Verilen: PCl₅(g) ⇌ PCl₃(g) + Cl₂(g) dengesinde sabit sıcaklıkta t1 anında hacim azaltılıyor.
- Hacim azalınca t1 anında üç maddenin derişimi de aniden artar; grafikte üç çizgi dikey olarak yukarı çıkar.
- Sistem, gaz mol sayısı az olan yöne kayar: tepken tarafı 1 mol olduğundan denge geri yönde ilerler.
- t1–t2 arasında PCl₃ ve Cl₂ harcanır, PCl₅ oluşur: [PCl₅] artan, [PCl₃] ve [Cl₂] azalan eğriyle çizilir.
- t2'de yeni denge kurulur ve üç çizgi de yatay devam eder.
- Ürünlerin ani artışını çizmemek — hacim azalması denge kaymadan önce tüm gaz derişimlerini yükseltir.
Kendini kontrol et: Ürünler sonradan azalsa da yeni denge seviyeleri ilk seviyelerinin üzerinde mi?
4c-PCl3Başlangıç dengesine göre PCl₃ derişiminin değişimini yazma
Çözüm Yolu
Geri kayma etkiyi kısmen giderir; hacim küçüldüğü için yeni denge derişimi ilk dengeden yüksektir.
- Hacim küçülünce PCl₃ derişiminin aniden arttığını belirle.
- Geri kaymanın artışı kısmen azalttığını, son derişimin ilk dengeden yüksek kaldığını yaz.
- PCl₃ harcandığı için azalır demek — başlangıç dengesiyle karşılaştırmada hacim etkisini de hesaba kat.
Kendini kontrol et: Son PCl₃ seviyesi ilk seviyeden yüksek, ani artış noktasından düşük mü?
4c-Cl2Başlangıç dengesine göre Cl₂ derişiminin değişimini yazma
Çözüm Yolu
PCl₃ ile aynı gerekçe: yeni denge derişimi ilk dengeden yüksektir.
- Hacim azalmasıyla Cl₂ derişiminin ilk anda arttığını belirle.
- Geri kaymada Cl₂ tüketilse de başlangıca göre derişimin arttığını yaz.
- Tüketimi tek başına değerlendirmek — hacim azalmasının derişimi yükselten etkisi tamamen giderilmez.
Kendini kontrol et: Cl₂ derişimini ilk dengeyle karşılaştırdığında sonuç artış mı?
4c-PCl5Başlangıç dengesine göre PCl₅ derişiminin değişimini yazma
Çözüm Yolu
Hacim azalışı ve geri kayma birlikte PCl₅ derişimini artırır.
- Hacim küçülmesinin PCl₅ derişimini artırdığını belirle.
- Geri kaymayla yeni PCl₅ de oluştuğundan derişimin artmaya devam ettiğini yaz.
- Geri yöndeki tepkimede PCl₅ tüketilir sanmak — geri tepkimenin ürünü PCl₅ bileşiğidir.
Kendini kontrol et: Hem hacim azalması hem denge kayması PCl₅ derişimini artırıyor mu?
4çHacim azaltmanın Kc üzerinde etkisi olup olmadığını açıklama
Çözüm Yolu
Sıcaklık sabit olduğundan Kc değeri aynı kalır.
- Hacim azaltılırken sıcaklığın sabit tutulduğunu belirle.
- Kc yalnız sıcaklığa bağlı olduğundan hacim değişiminin Kc değerini etkilemediğini yaz.
- Basınç arttığı için Kc artar demek — basınç değişimi sıcaklık sabitken denge sabitini değiştirmez.
Kendini kontrol et: Yeni denge için yazılan Kc bağıntısının değeri eskisiyle aynı mı?
5aH₂+Cl₂⇌2HCl dengesinin hacim azalınca neden etkilenmediğini yazma
Çözüm Yolu
Hacim değişimi basıncı değiştirir ama her iki tarafta gaz mol sayısı aynı olduğundan sistem bir yöne kayarak etkiyi azaltamaz.
- H₂ ve Cl₂ gazlarının kat sayılarını topla: 1 + 1 = 2.
- HCl gazının kat sayısının da 2 olduğunu belirle.
- İki tarafta gaz mol toplamları eşit olduğundan hacim azalmasının dengeyi kaydırmadığını yaz.
- HCl tek madde olduğundan ürünlerde az gaz var demek — madde çeşidi yerine kat sayı toplamını say.
Kendini kontrol et: Denklemin iki tarafındaki gaz kat sayısı toplamları eşit mi?
5b-H2Hacim azalınca H₂ derişiminin değişimini yazma
Çözüm Yolu
Mol sayısı sabit, hacim küçüldüğü için derişim artar.
- Gaz kat sayıları eşit olduğundan denge kaymadığını ve H₂ molünün sabit kaldığını belirle.
- Derişim = mol / hacim bağıntısında hacim azaldığı için H₂ derişiminin arttığını yaz.
- Denge kaymayınca derişim değişmez demek — sabit kalan mol sayısıdır, hacim küçülür.
Kendini kontrol et: Aynı H₂ miktarı daha küçük hacimde daha yoğun olmaz mı?
5b-Cl2Hacim azalınca Cl₂ derişiminin değişimini yazma
Çözüm Yolu
Denge kaymadığından mol sayısı sabit; hacim küçülünce derişim artar.
- Bu tepkimede hacim azalmasının dengeyi kaydırmadığını belirle.
- Cl₂ mol sayısı değişmeden hacim küçüldüğünden derişimin arttığını yaz.
- Cl₂ derişimini sabit kabul etmek — derişimde hacim de belirleyicidir.
Kendini kontrol et: Cl₂ için n/V oranının paydası küçülürken değeri artıyor mu?