Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 178

Sayfa 178 13 Çözümlü Madde

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 178 Cevapları

Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

Satır 1Sabit hacim ve sıcaklıkta CH₄ gazı eklenmesinin etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü →; Kc ↔; [H₂S] ↓; [CH₄] ↑; [CS₂] ↔; [H₂] ↑
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit hacim ve sıcaklıkta CH₄(g) eklenince denge ürünlere (→) kayar; H₂S azalır, H₂ artar, CH₄ başlangıca göre yüksek kalır. Sıcaklık sabit olduğundan Kc değişmez; CS₂(s) saf sıvı olduğundan derişimi sabittir.

  1. Sabit hacimde tepken olan CH₄(g) eklendiğinde [CH₄] arttığı için dengenin ürünlere (→) kaydığını belirle.
  2. Sıcaklık sabit olduğundan Kc değerinin (↔) ve saf sıvı CS₂(s) derişiminin (↔) değişmediğini yaz.
  3. Denge ürünlere kayarken H₂S harcandığından [H₂S] azalır (↓), H₂ oluştuğundan [H₂] artar (↑), eklenen CH₄ kısmen harcandığından [CH₄] artar (↑).
Sık yapılan hatalar
  • Denge ürünlere kaydığı için [CH₄] değerinin azaldığını yazmak — eklenen CH₄ tamamen harcanmaz, ilk dengeye göre derişimi artar.
  • Denge ürünlere kayınca [CS₂] derişiminin arttığını düşünmek — CS₂(s) saf sıvı olduğundan derişimi sabittir.

Kendini kontrol et: Yeni dengede Kc = [H₂]^4 / ([H₂S]^2·[CH₄]) sabit kalırken [CH₄] ve [H₂] artıp [H₂S] azaldı mı?

Satır 10Sabit sıcaklıkta sistem basıncının artırılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ←; Kc ↔; [H₂S] ↑; [CH₄] ↑; [CS₂] ↔; [H₂] ↑
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit sıcaklıkta basınç artışı hacim küçülmesiyle gerçekleşir; tüm gaz derişimleri artar ve denge gaz mol sayısı az olan tepkenlere (←) kayar. Kc değişmez; saf sıvı CS₂(s) derişimi sabittir.

  1. Sabit sıcaklıkta sistem basıncını artırmanın kap hacmini küçülterek tüm gaz derişimlerini artırdığını belirle.
  2. Le Chatelier ilkesine göre artan basıncı azaltmak için dengenin gaz mol sayısı az olan tepkenlere (←, 3 mol gaz) kaydığını yaz.
  3. Sıcaklık sabit olduğundan Kc ve saf sıvı [CS₂] değişmez (↔); hacim azalması nedeniyle [H₂S], [CH₄] ve [H₂] artar (↑).
Sık yapılan hatalar
  • Tepkime tepkenlere kaydığından [H₂] derişiminin azalacağını yazmak — basınç artışıyla hacim küçüldüğü için tüm gazların derişimi başlangıca göre yüksek kalır.

Kendini kontrol et: Sabit sıcaklıkta basınç artırma satırının, kabın hacmini azaltma satırıyla aynı yön ve derişim değişimlerini verdiğini doğruladın mı?

Satır 11Sabit sıcaklıkta sistem basıncının azaltılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü →; Kc ↔; [H₂S] ↓; [CH₄] ↓; [CS₂] ↔; [H₂] ↓
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit sıcaklıkta basınç azaltılınca hacim büyür; gaz derişimleri azalır ve denge gaz mol sayısı çok olan ürünlere (→) kayar. Kc değişmez; CS₂(s) saf sıvı olduğundan derişimi değişmez.

  1. Sabit sıcaklıkta sistem basıncının azaltılmasının kap hacminin büyümesiyle gerçekleştiğini ve gaz derişimlerini düşürdüğünü belirle.
  2. Azalan basıncı artırmak için dengenin gaz mol sayısı çok olan ürünlere (→, 4 mol gaz) kaydığını yaz.
  3. Sıcaklık sabit olduğundan Kc ve saf sıvı [CS₂] değişmez (↔); hacim artışı baskın olduğundan [H₂S], [CH₄] ve [H₂] azalır (↓).
Sık yapılan hatalar
  • Denge ürünlere kaydığı için [H₂] derişiminin arttığını düşünmek — hacim büyüdüğünden H₂ mol sayısı artsa bile derişimi ilk dengeye göre düşer.

Kendini kontrol et: Sabit sıcaklıkta basınç azaltma etkisinin, kap hacmini artırma etkisiyle birebir aynı sonuçları verdiğini kontrol ettin mi?

Satır 12Sabit hacim ve sıcaklıkta asal gaz He eklenmesinin etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ↔; Kc ↔; [H₂S] ↔; [CH₄] ↔; [CS₂] ↔; [H₂] ↔
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit hacimde tepkimeye girmeyen gaz eklemek kısmi basınçları ve derişimleri değiştirmez, bu yüzden denge bozulmaz.

  1. Sabit hacim ve sıcaklıkta tepkimeye girmeyen He gazı ekleniyor.
  2. Hacim değişmediği için H₂S, CH₄ ve H₂'nin mol sayıları ve derişimleri aynı kalır.
  3. Derişimler değişmediğinden Qc = Kc olarak kalır; denge bozulmaz.
Sık yapılan hatalar
  • Toplam basınç arttığı için denge kayar demek — sabit hacimde He eklenmesi tepkime gazlarının kısmi basınçlarını değiştirmez.

Kendini kontrol et: He eklenmesi, tepkimeye katılan gazların n/V değerlerini değiştiriyor mu?

Satır 13Sabit basınç ve sıcaklıkta He eklenmesinin etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü →; Kc ↔; [H₂S] ↓; [CH₄] ↓; [CS₂] ↔; [H₂] ↓
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit basınç ve sıcaklıkta He(g) eklenince kap hacmi artar, gaz derişimleri düşer ve denge gaz mol sayısı fazla olan ürünlere (→) kayar. Kc değişmez; saf sıvı CS₂(s) derişimi sabittir.

  1. Sabit basınçlı (ideal pistonlu) kaba tepkimeye girmeyen He(g) eklendiğinde kap hacminin büyüdüğünü belirle.
  2. Hacim büyümesiyle tepkimedeki gazların kısmi basınçları ve derişimleri azaldığından dengenin gaz mol sayısı fazla olan ürünlere (→) kaydığını yaz.
  3. Sıcaklık sabit kaldığından Kc ve saf sıvı [CS₂] değişmez (↔); hacim artışı yüzünden [H₂S], [CH₄] ve [H₂] azalır (↓).
Sık yapılan hatalar
  • Sabit basınçlı kapta soy gaz eklemeyi sabit hacimli kapla karıştırıp denge değişmez yazmak — sabit basınçta He eklenmesi hacmi artırarak dengeyi kaydırır.
  • Ürünlere kayma nedeniyle [H₂] derişiminin artacağını sanmak — kap hacmi büyüdüğü için tüm gazların derişimi ilk dengeye göre azalır.

Kendini kontrol et: Sabit basınçta He eklenmesinin kap hacmini artırdığını düşünerek hacim artışı satırıyla aynı okları yazdığını doğruladın mı?

Satır 2Sabit hacim ve sıcaklıkta H₂ gazı eklenmesinin etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ←; Kc ↔; [H₂S] ↑; [CH₄] ↑; [CS₂] ↔; [H₂] ↑
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit hacim ve sıcaklıkta ürün olan H₂(g) eklenince denge tepkenlere (←) kayar; H₂S ve CH₄ artar, H₂ başlangıca göre fazla kalır. Kc değişmez; CS₂(s) saf sıvı olduğundan derişimi sabittir.

  1. Sabit hacimde ürün olan H₂(g) eklendiğinde artan [H₂] etkisini azaltmak için dengenin tepkenlere (←) kaydığını belirle.
  2. Sıcaklık değişmediğinden Kc sabit kalır (↔); CS₂(s) saf sıvı olduğundan derişimi değişmez (↔).
  3. Tepkenlere kayma sonucu [H₂S] ve [CH₄] artar (↑); eklenen H₂ tamamen tükenmediğinden [H₂] de ilk dengeye göre artar (↑).
Sık yapılan hatalar
  • Tepkime sola kaydığı için [H₂] derişiminin ilk dengeye göre azaldığını sanmak — eklenen H₂ gazının yalnız bir kısmı harcanır.
  • CS₂(s) harcandığı için derişiminin azaldığını yazmak — saf sıvıların madde miktarı değişse de derişimi değişmez.

Kendini kontrol et: Sıcaklık sabitken Kc değişmez (↔) kalacak biçimde hem ürün [H₂] hem de tepkenler [H₂S] ve [CH₄] arttı mı?

Satır 3Sabit hacim ve sıcaklıkta katı CS₂ eklenmesinin etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ↔; Kc ↔; [H₂S] ↔; [CH₄] ↔; [CS₂] ↔; [H₂] ↔
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

CS₂(s) saf sıvıdır; derişimi sabittir ve Kc bağıntısında yer almaz. Bu nedenle sabit hacim ve sıcaklıkta CS₂(s) eklenmesi denge yönünü, Kc değerini ve maddelerin derişimlerini değiştirmez.

  1. Tepkime denklemindeki CS₂(s) maddesinin saf sıvı fazda olduğunu ve Kc = [H₂]^4 / ([H₂S]^2·[CH₄]) bağıntısında yer almadığını tespit et.
  2. Saf sıvı eklenmesi derişimi ve denge kesrini değiştirmediğinden sistemin yönünün değişmediğini (↔) belirle.
  3. Denge bozulmadığı ve sıcaklık sabit kaldığı için Kc ile tüm maddelerin derişimlerini değişmez (↔) olarak işaretle.
Sık yapılan hatalar
  • Ürün tarafına madde eklendiği için dengenin tepkenlere kayacağını düşünmek — saf sıvı ve katı eklenmesi denge yönünü değiştirmez.
  • CS₂(s) eklendiğinde [CS₂] sütununa artar (↑) yazmak — saf sıvıların sabit sıcaklıkta derişimi sabittir.

Kendini kontrol et: CS₂(s) saf sıvı olduğu için tablodaki tüm sütunların değişmez (↔) olduğunu kontrol ettin mi?

Satır 4Sabit hacim ve sıcaklıkta H₂S gazı çıkarılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ←; Kc ↔; [H₂S] ↓; [CH₄] ↑; [CS₂] ↔; [H₂] ↓
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sabit hacim ve sıcaklıkta H₂S(g) çıkarılınca denge tepkenlere (←) kayar; CH₄ artar, H₂ azalır, H₂S ilk dengeye göre düşük kalır. Kc değişmez; saf sıvı CS₂(s) derişimi sabittir.

  1. Kaptan tepken olan H₂S(g) çekildiğinde azalan [H₂S] derişimini artırmak için dengenin tepkenlere (←) kaydığını belirle.
  2. Sıcaklık sabit olduğundan Kc değerinin (↔) ve saf sıvı CS₂(s) derişiminin (↔) sabit kaldığını yaz.
  3. Tepkenlere kayma ile CH₄ oluştuğundan [CH₄] artar (↑), H₂ harcandığından [H₂] azalır (↓), çekilen H₂S tamamen karşılanamadığından [H₂S] azalır (↓).
Sık yapılan hatalar
  • Denge tepkenlere kaydığı için [H₂S] değerinin arttığını yazmak — ortamdan çekilen H₂S miktarının tamamı geri oluşturulamaz, ilk dengeye göre azalır.

Kendini kontrol et: Tepkenlere kaymada [H₂] ve çekilen [H₂S] azalırken diğer tepken [CH₄] derişiminin arttığını doğruladın mı?

Satır 5Sabit hacimli kapta sıcaklığın artırılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ←; Kc ↓; [H₂S] ↑; [CH₄] ↑; [CS₂] ↔; [H₂] ↓
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Tepkime ekzotermiktir. Sıcaklık artırılınca denge endotermik yöne, yani tepkenlere (←) kayar ve Kc küçülür; H₂S ve CH₄ artar, H₂ azalır. Saf sıvı CS₂(s) derişimi değişmez kabul edilir.

  1. Tepkime denkleminde ısının ürünler tarafında yer aldığını (ekzotermik) görerek sıcaklık artışında dengenin ısı alan tepkenlere (←) kaydığını belirle.
  2. Sıcaklık etkisiyle denge tepkenlere kaydığı için denge sabiti Kc değerinin azaldığını (↓) yaz.
  3. Tepkenlere kayma sonucunda [H₂S] ve [CH₄] artar (↑), ürün [H₂] azalır (↓), saf sıvı [CS₂] değişmez (↔) kabul edilir.
Sık yapılan hatalar
  • Sıcaklık arttığında Kc değerinin her zaman büyüdüğünü sanmak — ekzotermik tepkimelerde sıcaklık artışı dengeyi tepkenlere kaydırıp Kc değerini küçültür.
  • Sıcaklık değiştiğinde de Kc değerini değişmez (↔) bırakmak — denge sabitini değiştiren tek faktör sıcaklıktır.

Kendini kontrol et: Ürün [H₂] azalıp tepkenler [H₂S] ve [CH₄] arttığına göre Kc kesrinin küçüldüğünü (↓) kontrol ettin mi?

Satır 6Sabit hacimli kapta sıcaklığın azaltılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü →; Kc ↑; [H₂S] ↓; [CH₄] ↓; [CS₂] ↔; [H₂] ↑
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Ekzotermik tepkimede sıcaklık azaltılınca denge ısı veren ürünlere (→) kayar ve Kc büyür; H₂S ile CH₄ azalır, H₂ artar. Saf sıvı CS₂(s) derişimi değişmez.

  1. Ekzotermik tepkimede sıcaklık azaltıldığında sistemin ısı açığa çıkaran ürünler yönüne (→) hareket ettiğini belirle.
  2. Sıcaklık değişimi dengeyi ürünlere kaydırdığından Kc denge sabitinin büyüdüğünü (↑) yaz.
  3. Ürünlere kayma ile tepkenler [H₂S] ve [CH₄] azalır (↓), gaz ürün [H₂] artar (↑), saf sıvı [CS₂] değişmez (↔).
Sık yapılan hatalar
  • Sıcaklık azaldığı için Kc değerinin de azalacağını düşünmek — ekzotermik tepkimelerde soğutma dengeyi ürünlere kaydırarak Kc değerini artırır.

Kendini kontrol et: Sıcaklık azaltıldığında paydaki [H₂] artıp paydadaki [H₂S] ve [CH₄] azaldığından Kc değerinin büyüdüğünü (↑) doğruladın mı?

Satır 7Sabit sıcaklıkta kap hacminin artırılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü →; Kc ↔; [H₂S] ↓; [CH₄] ↓; [CS₂] ↔; [H₂] ↓
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Hacim artırılınca gaz derişimleri düşer; denge 3 mol gaz bulunan tepkenlerden 4 mol gaz bulunan ürünlere (→) kayar, tüm gaz derişimleri ilk duruma göre azalır. Kc ve saf sıvı CS₂(s) derişimi değişmez.

  1. Tepkenlerde toplam 3 mol gaz (2 mol H₂S + 1 mol CH₄), ürünlerde 4 mol gaz (4 mol H₂) bulunduğunu belirle.
  2. Hacim artırılınca gaz derişimleri (M = n/V) düştüğünden dengenin gaz mol sayısı fazla olan ürünlere (→) kaydığını yaz.
  3. Sıcaklık sabit olduğundan Kc ve saf sıvı [CS₂] değişmez (↔); hacim büyümesi baskın olduğundan tüm gaz derişimleri azalır (↓).
Sık yapılan hatalar
  • Denge ürünlere kaydığı için [H₂] derişiminin artacağını sanmak — H₂ mol sayısı artsa da hacim artışı daha baskındır, [H₂] azalır.
  • CS₂(s) maddesini de gaz sayıp ürünlerde 5 mol gaz olduğunu düşünmek — saf sıvıların mol sayısı gaz basıncı karşılaştırmasına katılmaz.

Kendini kontrol et: Hacim artışında tüm gazların derişimi [H₂S], [CH₄] ve [H₂] ilk dengeye göre azalırken saf sıvı [CS₂] sabit kaldı mı?

Satır 8Sabit sıcaklıkta kap hacminin azaltılmasının etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ←; Kc ↔; [H₂S] ↑; [CH₄] ↑; [CS₂] ↔; [H₂] ↑
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Hacim azaltılınca gaz derişimleri artar; denge gaz mol sayısı az olan tepkenlere (←) kayar ve tüm gaz derişimleri ilk dengeye göre yüksek kalır. Kc değişmez; saf sıvı CS₂(s) derişimi sabittir.

  1. Sabit sıcaklıkta hacim küçültüldüğünde tüm gazların derişimi (M = n/V) ve toplam gaz basıncı ilk anda artar.
  2. Artan basıncı azaltmak için sistem 4 mol gaz bulunan ürünlerden 3 mol gaz bulunan tepkenlere (←) kayar.
  3. Sıcaklık sabit olduğundan Kc ve saf sıvı [CS₂] değişmez (↔); hacim küçülmesi nedeniyle tüm gaz derişimleri artar (↑).
Sık yapılan hatalar
  • Denge tepkenlere kaydığı için [H₂] derişiminin ilk dengeye göre azalacağını düşünmek — hacim küçülmesi baskın olduğundan tüm gaz derişimleri artar.

Kendini kontrol et: Kc sabit kalırken [H₂S] ve [CH₄] arttığına göre eşitliğin korunması için [H₂] derişiminin de arttığını (↑) kontrol ettin mi?

Satır 9Katalizör eklenmesinin etkisi

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sistemin yönü ↔; Kc ↔; [H₂S] ↔; [CH₄] ↔; [CS₂] ↔; [H₂] ↔
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Katalizör ileri ve geri tepkime hızını eşit artırır; dengeye ulaşma süresini kısaltır ama denge konumunu ve Kc değerini değiştirmez.

  1. Dengedeki sisteme katalizör ekleniyor.
  2. Katalizör ileri ve geri tepkimelerin hızını aynı ölçüde artırır; dengeye daha çabuk ulaşılır.
  3. Derişimler ve sıcaklık değişmediğinden denge konumu ve Kc değişmez.
Sık yapılan hatalar
  • Katalizör ürün miktarını artırır demek — iki yönü de hızlandırdığı için denge bileşimini değiştirmez.

Kendini kontrol et: Katalizör eklenince denge sabiti veya denge derişimleri değişiyor mu?