Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 255
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 255 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2.24 Etkinlik 5aAgCl, NaCl ve AgNO₃ iyonlaşma denklemlerini yazma.
Çözüm Yolu
AgCl az çözünür, dengeli çözünür. NaCl ve AgNO₃ iyi çözünür, tamamen iyonlaşır.
- Her tuzu formülündeki katyon ve anyona ayırarak iyon yüklerini yaz.
- AgCl için Ag⁺ ve Cl⁻ iyonları arasında çözünme dengesi kur.
- NaCl ve AgNO₃ için tamamen çözünmeyi gösteren tek yönlü ok kullan.
- Denklemlerde atom sayısının ve toplam yükün korunduğunu kontrol et.
- AgCl’ye yalnız tek yönlü ok koymak — az çözünen tuzun katısıyla iyonları arasında denge kurulur.
- Nitratı N ve O iyonlarına ayırmak — NO₃⁻ çözünmede bütün hâlinde kalan çok atomlu iyondur.
Kendini kontrol et: Üç denklemde de atom sayıları ve toplam yük iki tarafta eşit mi?
2.24 Etkinlik 7Sonuçları sınıf arkadaşlarla paylaşma.
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Değerlendirme 1Çözünürlüğe etki eden faktörleri açıklama.
Çözüm Yolu
Endotermik çözünenlerde sıcaklık arttıkça çözünürlük ve Kçç artar, ekzotermiklerde azalır. Ortak iyon çözünürlüğü azaltır, Kçç değişmez.
- Etkinlikte incelenen sıcaklık ve ortak iyon etkenlerini belirle.
- Isıtmanın endotermik çözünmede çözünürlüğü artırdığını, ekzotermik çözünmede azalttığını açıkla.
- Ortak iyon eklenmesinin az çözünen tuzun çözünürlüğünü azalttığını belirt.
- Sıcaklık etkisinin bütün tuzlarda aynı olduğunu söylemek — değişimin yönü çözünmenin ısı alışverişine bağlıdır.
Kendini kontrol et: Sıcaklığın iki farklı etkisini ve ortak iyonun azaltıcı etkisini açıkladım mı?
Değerlendirme 2Faktörleri Le Chatelier ile ilişkilendirerek açıklama.
Çözüm Yolu
Sıcaklık artınca denge ısı alan yöne kayar: endotermikte çözünme, ekzotermikte çökelme. Ortak iyon eklenince denge çökelme yönüne kayar ve çözünürlük azalır.
- Le Chatelier ilkesini uygulanan etkiyi azaltacak yönde denge kayması olarak ifade et.
- Sıcaklık artışında dengeyi ısı alan yöne kaydırarak endotermik ve ekzotermik çözünmeleri karşılaştır.
- Ortak iyon eklenmesinde dengeyi iyonları tüketen çökelme yönüne kaydır.
- Her sıcaklık artışında dengeyi ürünlere kaydırmak — yönü belirlemek için ısının denklemdeki yerini dikkate al.
Kendini kontrol et: Sıcaklık ve ortak iyon için seçtiğim yönler uygulanan etkiyi azaltıyor mu?
2.24 Etkinlik 5b AgCl-NaClAgCl ve NaCl denklemlerindeki ortak iyon.
Çözüm Yolu
Her ikisi de klorür iyonu verir.
- AgCl çözündüğünde oluşan iyonları Ag⁺ ve Cl⁻ olarak belirle.
- NaCl çözündüğünde oluşan iyonlarla karşılaştırıp ortak olan Cl⁻ iyonunu seç.
- Na⁺ iyonunu ortak seçmek — AgCl çözünmesinde sodyum iyonu oluşmaz.
Kendini kontrol et: Seçtiğim iyon her iki tuzun çözünme denkleminde de bulunuyor mu?
2.24 Etkinlik 5b AgCl-AgNO3AgCl ve AgNO₃ denklemlerindeki ortak iyon.
Çözüm Yolu
Her ikisi de gümüş iyonu verir.
- AgCl çözündüğünde oluşan iyonları Ag⁺ ve Cl⁻ olarak belirle.
- AgNO₃ çözündüğünde oluşan iyonlarla karşılaştırıp ortak olan Ag⁺ iyonunu seç.
- NO₃⁻ iyonunu ortak seçmek — AgCl’nin yapısında nitrat iyonu bulunmaz.
Kendini kontrol et: Gümüş iyonunu iki denklemde de aynı yükle yazdım mı?
2.24 Etkinlik 5cAgCl çözünürlüğünün saf suda ve ortak iyonlu çözeltilerde farklı olma nedeni.
Çözüm Yolu
Ortak iyon derişimi arttığı için Le Chatelier ilkesine göre denge katı AgCl oluşumu yönüne kayar.
- AgCl'nin çözünme denklemini yaz.
- Çözeltiye eklenen ortak iyonun derişimini artırdığını düşün.
- Dengenin hangi yöne kaydığını yaz.
2.24 Etkinlik 5çOrtak iyonun AgCl çözünürlüğüne etkisi.
Çözüm Yolu
AgCl(k) ⇌ Ag⁺ + Cl⁻ dengesine NaCl'den Cl⁻ ya da AgNO₃'tan Ag⁺ eklenince denge, Le Chatelier ilkesine göre katı AgCl oluşumu yönüne kayar. Böylece daha az AgCl çözünür.
- Saf su ve NaCl çözeltilerindeki AgCl çözünürlüklerini karşılaştır.
- Ortak Cl⁻ iyonu arttıkça çözünürlüğün azaldığını belirle.
- Ortak iyon eklenince AgCl’nin daha çok çözündüğünü söylemek — verilen değerler ortak iyonla çözünürlüğün düştüğünü gösterir.
Kendini kontrol et: 0,01 M NaCl’den 0,1 M NaCl’ye geçerken çözünürlük on kat azalıyor mu?
2.24 Etkinlik 5dOrtak iyonun AgCl Kçç değerine etkisi.
Çözüm Yolu
Dört ortamda da Kçç 1,6·10⁻⁹'dur. Kçç aynı sıcaklıkta yalnız sıcaklığa bağlıdır.
- Dört ortamın aynı sıcaklıkta olduğunu belirle.
- Her ortamdaki Kçç değerinin 1,6·10⁻⁹ olduğunu okuyarak değişmediği sonucuna ulaş.
- Çözünürlük azaldığı için Kçç de azalır demek — sabit sıcaklıkta ortak iyon Kçç’yi değiştirmez.
Kendini kontrol et: Dört kabın altında da aynı Kçç değerini görüyor muyum?
2.24 Etkinlik 6aOrtak iyon etkisinin çözünürlüğe etkisi.
Çözüm Yolu
Çözeltide tuzla aynı iyon bulunursa tuz daha az çözünür; ortak iyon derişimi arttıkça düşüş artar.
- Az çözünen tuzun çözünme denklemindeki iyonları belirle.
- Bu iyonlardan biri eklendiğinde denge çökelmeye kayacağından çözünürlüğün azaldığını çıkar.
- Ortak iyonu yalnız aynı katyon olarak düşünmek — aynı anyon da ortak iyon etkisi oluşturur.
Kendini kontrol et: Eklenen ortak iyonun tüketilmesi daha fazla katı oluşmasını gerektiriyor mu?
2.24 Etkinlik 6bOrtak iyonun Kçç değerine etkisi.
Çözüm Yolu
Ortak iyon yalnız iyon derişimlerini ve çözünürlüğü değiştirir; Kçç sıcaklığa bağlı bir sabittir.
- Kçç’nin belirli bir tuz için sıcaklığa bağlı denge sabiti olduğunu hatırla.
- Sıcaklık sabitken ortak iyonun yalnız çözünürlüğü ve iyon derişimlerini değiştirdiğini belirt.
- Bir iyonun derişimi arttığı için Kçç artar demek — diğer iyonun denge derişimi azalarak çarpımın sabit kalmasını sağlar.
Kendini kontrol et: Ortak iyon etkisini açıklarken sıcaklığın sabit olduğunu belirttim mi?
2.24 Etkinlik 6cOrtak iyon etkisini Le Chatelier ile açıklama.
Çözüm Yolu
Eklenen iyon derişimi artar. Sistem bu etkiyi azaltmak için ortak iyonu tüketir, katı oluşur ve çözünen miktar azalır.
- Ortak iyon eklendiğinde çözünme ürünlerinden birinin derişiminin arttığını belirle.
- Le Chatelier ilkesine göre dengeyi bu iyonu tüketen çökelme yönüne kaydır.
- Daha az katı çözündüğünden çözünürlüğün azaldığını açıkla.
- Dengenin eklenen iyonu daha da artıran yöne kaydığını söylemek — sistem uygulanan derişim artışını azaltacak yönde ilerler.
Kendini kontrol et: Belirlediğim denge yönü eklenen ortak iyonu tüketiyor mu?