Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 61
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 61 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1 (kömür oluşumu)Etkinlik 1.9 tablosunda kömür oluşumu olayının hızlı mı yavaş mı olduğu
Çözüm Yolu
Kömür, bitki kalıntılarının milyonlarca yıl boyunca basınç ve ısı altında dönüşmesiyle oluşur; bu çok yavaş bir kimyasal olaydır.
- Tabloda "Kömür oluşumu" olayının hızlı mı yavaş mı gerçekleştiği soruluyor.
- Kömür, bitki kalıntılarının yer altında basınç ve ısı etkisiyle değişmesiyle oluşur.
- Bu dönüşüm milyonlarca yıl sürer; yani tepkime çok uzun zamanda tamamlanır.
- Kömürün yanma hızını değerlendirmek — soru yanmayı değil kömürün oluşmasını soruyor.
Kendini kontrol et: Kömürün oluşma süresi saniyelerle mi, çok uzun jeolojik sürelerle mi açıklanır?
1 (hava yastığının şişmesi)Tabloda hava yastığının şişmesi olayının hızlı mı yavaş mı olduğu
Çözüm Yolu
Çarpışmada sodyum azür gibi maddelerin tepkimesiyle gaz saniyenin çok küçük bir bölümünde oluşur ve yastık şişer.
- Tabloda hava yastığının şişmesi olayını ve şişmiş yastık görselini inceliyoruz.
- Kaza anında yastık içindeki maddeler tepkimeye girerek çok kısa sürede gaz oluşturur.
- Yastık saniyenin küçük bir bölümünde şiştiği için tepkime hızlıdır.
- Yastığı sıradan bir balon gibi düşünmek — koruma için gazın çok kısa sürede oluşması gerekir.
Kendini kontrol et: Yastığın yolcuyu koruyabilmesi için şişme süresi nasıl olmalıdır?
2 (örnek 1)Günlük hayattan çok hızlı veya çok yavaş bir kimyasal olay örneği ve hızı
Çözüm Yolu
Demir, nem ve oksijenle uzun sürede paslanır; tepkime yavaştır.
- Günlük yaşamdan yeni madde oluşan bir olay seç.
- Demirin nemli ortamda zaman içinde pas tabakası oluşturduğunu hatırla.
- Uzun sürede gerçekleştiğinden paslanmayı yavaş olarak sınıflandır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gümüşün kararması: yavaş. (Zaman içinde gerçekleşen kimyasal değişim örneği olarak verilebilir.)
- Erimeyi örnek vermek — erime yeni madde oluşmadığı için kimyasal olay değildir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin olayda yeni madde oluşuyor mu ve olay ne kadar sürüyor?
2 (örnek 2)İkinci örnek olay ve hızlı/yavaş belirtimi
Çözüm Yolu
Havai fişekteki yanıcı karışım çok kısa sürede tepkimeye girip ışık ve ses açığa çıkarır; tepkime hızlıdır.
- Çok kısa sürede gerçekleşen bir kimyasal olay seç.
- Havai fişekte yanıcı maddelerin ışık ve ses açığa çıkararak tepkimeye girdiğini düşün.
- Patlama kısa sürdüğünden olayı hızlı olarak sınıflandır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hava yastığını şişiren gazın oluşması: hızlı. (Kaza anında gaz oluşturan kimyasal tepkime kastedilirse geçerlidir.)
- Sadece sesi örnek göstermek — hız sınıflandırması sesi oluşturan kimyasal tepkimeye aittir.
Kendini kontrol et: Örneğinin hızlı olduğunu hangi zaman gözlemiyle desteklersin?
3Tepkime hızı ve zamanla değişimi hakkında önermeler oluşturup yazma
Çözüm Yolu
Başlangıçta tepken derişimi yüksek olduğundan hız büyüktür; tepkenler harcandıkça çarpışma sayısı azalır ve hız küçülür.
- Tepkenlerin tepkime sırasında harcandığını düşün.
- Derişim azaldıkça birim zamanda gerçekleşen etkili çarpışmaların azalmasını hızla ilişkilendir.
- Koşullar değişmiyorsa tepkime hızının zamanla azalacağını ifade et.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit koşullarda tepkime genellikle başlangıçta daha hızlıdır. (Tepken derişiminin hızı etkilediği bu tepkime için geçerlidir.)
- Hızın her koşulda azalacağını söylemek — sıcaklık veya katalizör değişirse hızın seyri değişebilir.
Kendini kontrol et: Tepken derişimi azalırken etkili çarpışma sıklığının neden azaldığını açıklayabilir misin?
4N₂O₅ bozunmasındaki derişim-zaman tablosunu inceleme
Çözüm Yolu
N₂O₅ 0,400 M'den 0,185 M'ye düşerken NO₂ ve O₂ artar. Aralıklardaki değişim miktarı süre ilerledikçe küçülür, yani hız azalır.
- Tablodaki N₂O₅, NO₂ ve O₂ sütunlarını 0'dan 600 s'ye kadar satır satır inceliyoruz.
- N₂O₅ derişimi 0,400 M'den 0,185 M'ye düşüyor; tepken harcanıyor.
- NO₂ 0'dan 0,430 M'ye, O₂ 0'dan 0,1075 M'ye çıkıyor; ürünler oluşuyor.
- Ardışık 100 s'lik aralıklardaki değişimler (ör. N₂O₅'te 0,080'den 0,005'e) giderek küçülüyor; tepkime zamanla yavaşlıyor.
- Ürün derişiminin artmasını hızın artması sanmak — hız için eşit sürelerdeki artış miktarlarını karşılaştır.
Kendini kontrol et: İlk ve son 100 saniyede harcanan N₂O₅ miktarlarını karşılaştırınca hangi aralık daha hızlıdır?