Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 5: Tablo verileriyle tepken ve ürünlerin derişim-zaman grafiğini çizme

Yatay eksen zaman, dikey eksen derişim; N2O5 azalan, NO2 ve O2 artan eğri çizilir. — N2O5 eğrisi 0,400'den 0,185'e iner; NO2 0'dan 0,430'a, O2 0'dan 0,1075'e çıkar. Eğriler zamanla yataylaşır. — Yatay eksene zamanı (0–600 s), dikey eksene derişimi (0–0,45 M) yerleştiriyoruz. Tablodaki her zaman için N2O5, NO2 ve O2 değerlerini ayrı noktalar olarak işaretliyoruz. N2O5 noktalarını birleştiriyoruz: 0,400'den 0,185'e inen azalan eğri. NO2 (0'dan 0,430'a) ve O2 (0'dan 0,1075'e) noktalarını birleştiriyoruz: artan eğriler. Kontrol: Eğrilerin eğimi zamanla azalır ve yataylaşır; tepkime yavaşlamaktadır.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 9: Grafikten çıkan önermelerle önceki bilgilere dayalı önermeleri karşılaştırma

Benzerlik: ikisi de hızın zamanla azaldığını söyler. Fark: grafik bunu sayısal veriyle gösterir. — Önceki bilgi sezgiseldir (tepken azaldıkça hız düşer); grafik ise hızın ne kadar ve nasıl düştüğünü nicel olarak kanıtlar. — Önceki bilgilerine dayalı önerme ile grafik yorumunu yan yana yaz. İkisinin de hızın zamanla azalmasını ifade edip etmediğini karşılaştır. Grafiğin ölçülen derişim ve zaman değerleriyle nicel destek sağladığını belirt.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru Değerlendirme 2: Verilerin önermelerin geçerliliğine etkisi

Veriler önermeleri doğrulayarak veya çürüterek geçerliliğini belirler. — Güvenilir ve yeterli veri önermeyi destekler; veriyle çelişen önerme geçersiz sayılır ve düzeltilir. — Önermenin hangi sonucu beklediğini belirle. Güvenilir verileri bu beklentiyle karşılaştır. Uyumun önermeyi desteklediğini, çelişkinin gözden geçirmeyi gerektirdiğini açıkla.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 6 (0-100 s): 0-100 s aralığında üç madde için derişim değişim farkları

N2O5: -0,080; NO2: +0,160; O2: +0,040 — Son değerden ilk değer çıkarılır: 0,320-0,400; 0,160-0; 0,040-0. — Tablodan 0 s ve 100 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim. N2O5: 0,320 − 0,400 = −0,080 M (tepken azalır, işaret negatif). NO2: 0,160 − 0 = +0,160 M; O2: 0,040 − 0 = +0,040 M. Kontrol: 0,080 : 0,160 : 0,040 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 6 (100-200 s): 100-200 s aralığındaki derişim değişim farkları

N2O5: -0,060; NO2: +0,120; O2: +0,030 — 0,260-0,320; 0,280-0,160; 0,070-0,040. — Tablodan 100 s ve 200 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim. N2O5: 0,260 − 0,320 = −0,060 M. NO2: 0,280 − 0,160 = +0,120 M; O2: 0,070 − 0,040 = +0,030 M. Kontrol: 0,060 : 0,120 : 0,030 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 6 (200-300 s): 200-300 s aralığındaki derişim değişim farkları

N2O5: -0,040; NO2: +0,080; O2: +0,020 — 0,220-0,260; 0,360-0,280; 0,090-0,070. — Tablodan 200 s ve 300 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim. N2O5: 0,220 − 0,260 = −0,040 M. NO2: 0,360 − 0,280 = +0,080 M; O2: 0,090 − 0,070 = +0,020 M. Kontrol: 0,040 : 0,080 : 0,020 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 6 (300-400 s): 300-400 s aralığındaki derişim değişim farkları

N2O5: -0,020; NO2: +0,040; O2: +0,010 — 0,200-0,220; 0,400-0,360; 0,100-0,090. — Tablodan 300 s ve 400 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim. N2O5: 0,200 − 0,220 = −0,020 M. NO2: 0,400 − 0,360 = +0,040 M; O2: 0,100 − 0,090 = +0,010 M. Kontrol: oranlar 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu (0,020 : 0,040 : 0,010).

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 6 (400-500 s): 400-500 s aralığındaki derişim değişim farkları

N2O5: -0,010; NO2: +0,020; O2: +0,005 — 0,190-0,200; 0,420-0,400; 0,105-0,100. — Tablodan 400 s ve 500 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim. N2O5: 0,190 − 0,200 = −0,010 M. NO2: 0,420 − 0,400 = +0,020 M; O2: 0,105 − 0,100 = +0,005 M. Kontrol: 0,010 : 0,020 : 0,005 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 6 (500-600 s): 500-600 s aralığındaki derişim değişim farkları

N2O5: -0,005; NO2: +0,010; O2: +0,0025 — 0,185-0,190; 0,430-0,420; 0,1075-0,105. — Tablodan 500 s ve 600 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim. N2O5: 0,185 − 0,190 = −0,005 M. NO2: 0,430 − 0,420 = +0,010 M; O2: 0,1075 − 0,105 = +0,0025 M. Kontrol: 0,005 : 0,010 : 0,0025 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 62 — Soru 7: Grafiğe dayanarak tepkime hızının zamanla değişimi hakkında önermeler yazma

Eğrilerin eğimi zamanla azalır; tepkime hızı zamanla düşer. — Grafikte değişim başta dik, sonra yataya yakındır. Ayrıca NO2'nin değişimi N2O5'in iki katı, O2'nin yarısıdır; bu katsayı oranlarına uyar. — Grafikte eşit zaman aralıklarında meydana gelen derişim değişimlerini karşılaştır. Eğrilerin zamanla yataylaşmasını eğimlerin mutlak değerinin küçülmesi olarak yorumla. Birim zamandaki değişim küçüldüğünden tepkime hızının azaldığını belirt.

Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 62

Sayfa 62 11 Çözümlü Madde

Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 62 Cevapları

← Sayfa 61 Tüm Sayfalar Sayfa 65 →

Yapay zekâ destekli · insan onayı yok

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

5Tablo verileriyle tepken ve ürünlerin derişim-zaman grafiğini çizme

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

Yatay eksen zaman, dikey eksen derişim; N₂O₅ azalan, NO₂ ve O₂ artan eğri çizilir.

Çözüm Yolu

N₂O₅ eğrisi 0,400'den 0,185'e iner; NO₂ 0'dan 0,430'a, O₂ 0'dan 0,1075'e çıkar. Eğriler zamanla yataylaşır.

Yatay eksene zamanı (0–600 s), dikey eksene derişimi (0–0,45 M) yerleştiriyoruz.
Tablodaki her zaman için N₂O₅, NO₂ ve O₂ değerlerini ayrı noktalar olarak işaretliyoruz.
N₂O₅ noktalarını birleştiriyoruz: 0,400'den 0,185'e inen azalan eğri.
NO₂ (0'dan 0,430'a) ve O₂ (0'dan 0,1075'e) noktalarını birleştiriyoruz: artan eğriler.
Kontrol: Eğrilerin eğimi zamanla azalır ve yataylaşır; tepkime yavaşlamaktadır.

Sık yapılan hatalar

Üç maddeyi tek eğride birleştirmek — her madde için ayrı işaret veya renk kullan.

Kendini kontrol et: 600 saniyedeki üç eğrinin değerleri tablodaki son satırla uyuşuyor mu?

Bu cevap faydalı mı?

9Grafikten çıkan önermelerle önceki bilgilere dayalı önermeleri karşılaştırma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Benzerlik: ikisi de hızın zamanla azaldığını söyler. Fark: grafik bunu sayısal veriyle gösterir.

Çözüm Yolu

Önceki bilgi sezgiseldir (tepken azaldıkça hız düşer); grafik ise hızın ne kadar ve nasıl düştüğünü nicel olarak kanıtlar.

Önceki bilgilerine dayalı önerme ile grafik yorumunu yan yana yaz.
İkisinin de hızın zamanla azalmasını ifade edip etmediğini karşılaştır.
Grafiğin ölçülen derişim ve zaman değerleriyle nicel destek sağladığını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Önceki önerme nitel bir beklentidir; grafik değişimin büyüklüğünü de gösterir. (Önceki önerme hızın azalması yönündeyse bu karşılaştırma geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar

Tahminle grafiğin mutlaka aynı sonucu vereceğini düşünmek — veri önceki önermeyi çürütebilir.

Kendini kontrol et: Karşılaştırmanda ortak sonuç ile kullanılan kanıt türünü ayrı ayrı belirttin mi?

Bu cevap faydalı mı?

Değerlendirme 1Veriye dayalı ve dayanmayan önermelerin sonuçlarındaki farkın nedeni

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Veriye dayalı önermeler ölçümle desteklenir; dayanmayanlar tahmine dayalıdır.

Çözüm Yolu

Veri nesnel ve doğrulanabilir olduğundan sonuçlar tutarlıdır; varsayımlar ise kişisel yorumlara göre değişip yanlış olabilir.

Hangi önermenin ölçüm veya gözleme dayandığını belirle.
Veriye dayanmayan önermede kullanılan varsayımları düşün.
Sonuç farklılıklarını ölçüm desteği ile varsayımların farklılığına bağla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Varsayımlar eksik kalabilir; güvenilir veriler bu eksikleri görünür kılar. (Karşılaştırılan önermelerin farklı dayanakları açıklanırken kullanılabilir.)

Sık yapılan hatalar

Her veriyi kesin doğru saymak — verinin güvenilirliği ve yeterliliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Kendini kontrol et: Önermeni başka biri aynı verilerle kontrol edebilir mi?

Bu cevap faydalı mı?

Değerlendirme 2Verilerin önermelerin geçerliliğine etkisi

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Veriler önermeleri doğrulayarak veya çürüterek geçerliliğini belirler.

Çözüm Yolu

Güvenilir ve yeterli veri önermeyi destekler; veriyle çelişen önerme geçersiz sayılır ve düzeltilir.

Önermenin hangi sonucu beklediğini belirle.
Güvenilir verileri bu beklentiyle karşılaştır.
Uyumun önermeyi desteklediğini, çelişkinin gözden geçirmeyi gerektirdiğini açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Veriler önermelerin sınanmasını ve gerektiğinde düzeltilmesini sağlar. (Güvenilir ve konuyla ilgili veriler kullanıldığında geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar

Tek bir uyumlu ölçümü kesin kanıt saymak — yeterli ve güvenilir veriyle değerlendirme yap.

Kendini kontrol et: Önermenle çelişen bir veri bulursan hangi iddianı yeniden incelemelisin?

Bu cevap faydalı mı?

6 (0-100 s)0-100 s aralığında üç madde için derişim değişim farkları

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

N₂O₅: -0,080; NO₂: +0,160; O₂: +0,040

Çözüm Yolu

Son değerden ilk değer çıkarılır: 0,320-0,400; 0,160-0; 0,040-0.

Tablodan 0 s ve 100 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim.
N₂O₅: 0,320 − 0,400 = −0,080 M (tepken azalır, işaret negatif).
NO₂: 0,160 − 0 = +0,160 M; O₂: 0,040 − 0 = +0,040 M.
Kontrol: 0,080 : 0,160 : 0,040 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Sık yapılan hatalar

Tepken değişimini pozitif yazmak — derişim değişiminde son değerden ilk değer çıkarılır.

Kendini kontrol et: Bulduğun değişimleri başlangıç değerlerine ekleyince 100 saniye satırına ulaşıyor musun?

Bu cevap faydalı mı?

6 (100-200 s)100-200 s aralığındaki derişim değişim farkları

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

N₂O₅: -0,060; NO₂: +0,120; O₂: +0,030

Çözüm Yolu

0,260-0,320; 0,280-0,160; 0,070-0,040.

Tablodan 100 s ve 200 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim.
N₂O₅: 0,260 − 0,320 = −0,060 M.
NO₂: 0,280 − 0,160 = +0,120 M; O₂: 0,070 − 0,040 = +0,030 M.
Kontrol: 0,060 : 0,120 : 0,030 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Sık yapılan hatalar

200 saniye değerlerinden başlangıç satırını çıkarmak — yalnız 100–200 saniye aralığının uçlarını kullan.

Kendini kontrol et: N₂O₅ için 0,320 − 0,060 işlemi 0,260 değerini veriyor mu?

Bu cevap faydalı mı?

6 (200-300 s)200-300 s aralığındaki derişim değişim farkları

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

N₂O₅: -0,040; NO₂: +0,080; O₂: +0,020

Çözüm Yolu

0,220-0,260; 0,360-0,280; 0,090-0,070.

Tablodan 200 s ve 300 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim.
N₂O₅: 0,220 − 0,260 = −0,040 M.
NO₂: 0,360 − 0,280 = +0,080 M; O₂: 0,090 − 0,070 = +0,020 M.
Kontrol: 0,040 : 0,080 : 0,020 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Sık yapılan hatalar

Değişimleri 100 saniyeye bölmek — burada hız değil derişim farkı isteniyor.

Kendini kontrol et: Ürünlerin değişimlerinin ikisi de pozitif mi ve oranları 4:1 mi?

Bu cevap faydalı mı?

6 (300-400 s)300-400 s aralığındaki derişim değişim farkları

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

N₂O₅: -0,020; NO₂: +0,040; O₂: +0,010

Çözüm Yolu

0,200-0,220; 0,400-0,360; 0,100-0,090.

Tablodan 300 s ve 400 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim.
N₂O₅: 0,200 − 0,220 = −0,020 M.
NO₂: 0,400 − 0,360 = +0,040 M; O₂: 0,100 − 0,090 = +0,010 M.
Kontrol: oranlar 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu (0,020 : 0,040 : 0,010).

Sık yapılan hatalar

Ondalık basamakları kaydırmak — 0,100 − 0,090 farkı 0,010 M olur.

Kendini kontrol et: O₂ derişimine 0,010 M ekleyince 400 saniyedeki değeri elde ediyor musun?

Bu cevap faydalı mı?

6 (400-500 s)400-500 s aralığındaki derişim değişim farkları

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

N₂O₅: -0,010; NO₂: +0,020; O₂: +0,005

Çözüm Yolu

0,190-0,200; 0,420-0,400; 0,105-0,100.

Tablodan 400 s ve 500 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim.
N₂O₅: 0,190 − 0,200 = −0,010 M.
NO₂: 0,420 − 0,400 = +0,020 M; O₂: 0,105 − 0,100 = +0,005 M.
Kontrol: 0,010 : 0,020 : 0,005 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Sık yapılan hatalar

0,105 − 0,100 farkını 0,05 bulmak — ondalık basamakları hizalayarak çıkar.

Kendini kontrol et: NO₂ artışı O₂ artışının dört katı oluyor mu?

Bu cevap faydalı mı?

6 (500-600 s)500-600 s aralığındaki derişim değişim farkları

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

N₂O₅: -0,005; NO₂: +0,010; O₂: +0,0025

Çözüm Yolu

0,185-0,190; 0,430-0,420; 0,1075-0,105.

Tablodan 500 s ve 600 s satırlarını alıyoruz; ΔM = son derişim − ilk derişim.
N₂O₅: 0,185 − 0,190 = −0,005 M.
NO₂: 0,430 − 0,420 = +0,010 M; O₂: 0,1075 − 0,105 = +0,0025 M.
Kontrol: 0,005 : 0,010 : 0,0025 oranı 2:4:1 katsayılarıyla uyumlu.

Sık yapılan hatalar

0,105 değerini farklı basamakla çıkarmak — işlemi 0,1075 − 0,1050 biçiminde yaz.

Kendini kontrol et: Son aralıktaki değişimler önceki 100 saniyelik aralığın yarısı mı?

Bu cevap faydalı mı?

7Grafiğe dayanarak tepkime hızının zamanla değişimi hakkında önermeler yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Eğrilerin eğimi zamanla azalır; tepkime hızı zamanla düşer.

Çözüm Yolu

Grafikte değişim başta dik, sonra yataya yakındır. Ayrıca NO₂'nin değişimi N₂O₅'in iki katı, O₂'nin yarısıdır; bu katsayı oranlarına uyar.

Grafikte eşit zaman aralıklarında meydana gelen derişim değişimlerini karşılaştır.
Eğrilerin zamanla yataylaşmasını eğimlerin mutlak değerinin küçülmesi olarak yorumla.
Birim zamandaki değişim küçüldüğünden tepkime hızının azaldığını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Eşit sürelerde harcanan tepken ve oluşan ürün miktarları giderek azalır. (Tabloda verilen sabit zaman aralıkları karşılaştırıldığında geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar

Azalan eğrinin negatif eğimini negatif hız sanmak — harcanma hızı pozitif büyüklük olarak alınır.

Kendini kontrol et: Eğrinin daha yatay olduğu aralıkta aynı süredeki derişim değişimi daha mı küçüktür?

Bu cevap faydalı mı?

8Önermeleri sınıf arkadaşlarla saygıyla paylaşma

Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.