Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 76
Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 76 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1.6 Uygulama NoktasıEtan ve heptanın yanma hızlarını tepken özelliklerine göre karşılaştırma
Çözüm Yolu
Etanda kırılacak bağ sayısı (7 bağ) ve çarpışacak tanecik sayısı heptandan (22 bağ) azdır; ayrıca etan gaz, heptan sıvıdır. Bu yüzden etan daha hızlı yanar.
- Etanın gaz, heptanın sıvı hâlde olduğunu verilen denklemlerden belirle.
- Gaz hâlinin oksijenle etkileşimi kolaylaştırmasını dikkate alarak etanın daha hızlı yanmasını bekle.
- Bu karşılaştırmanın bir tahmin olduğunu ve hızın deneyle belirlenebileceğini belirt.
- Heptanın daha çok enerji vermesini daha hızlı yanmasıyla eşitlemek — enerji miktarı ile tepkime hızı farklı niceliklerdir.
- Denklem katsayılarından doğrudan hız hesaplamak — katsayılar madde oranlarını verir.
Kendini kontrol et: Hız tahmininde kullanılan fiziksel hâl farkını denklemlerde gösterebiliyor musun?
1.14 Etkinlik 2Derişimin tepkime hızına etkisiyle ilgili hipotez yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Derişim artınca birim hacimdeki tanecik sayısı ve etkin çarpışma sayısı artar.
- Değiştireceğin etkeni asit derişimi, ölçeceğin sonucu tepkime hızı olarak belirle.
- Diğer koşullar sabitken derişim artışının etkin çarpışmaları artıracağını düşün.
- Bu ilişkiyi deneyle sınanabilir bir hipotez cümlesine dönüştür.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Diğer koşullar sabitken daha derişik HCl çözeltisinde çinkodan gaz çıkışı daha hızlı olur. (Aynı çinko miktarı ve yüzey alanı kullanılarak sınandığında geçerlidir.)
- Sıcaklıkla derişimi birlikte artırmak — hız değişiminin yalnız derişimden kaynaklandığını gösteremezsin.
Kendini kontrol et: Hipotezin hangi değişkeni değiştireceğini ve hangi sonucu ölçeceğini açıkça söylüyor mu?
3 Bağımlı değişkenDerişim deneyinde bağımlı değişken
Çözüm Yolu
Ölçülen nicelik tepkime hızıdır.
- Deney sırasında ölçülen gaz çıkışını veya çinkonun tükenme süresini belirle.
- Bu ölçümün asit derişimine bağlı değişen tepkime hızını gösterdiğini belirt.
- Derişimi bağımlı değişken saymak — derişim araştırmacının ayarladığı bağımsız değişkendir.
Kendini kontrol et: Derişimi değiştirdikten sonra sonucunu gözlemlediğin nicelik hangisi?
3 Bağımsız değişkenDerişim deneyinde bağımsız değişken
Çözüm Yolu
Bilerek değiştirilen değişken HCl derişimidir.
- Düzeneklerde bilerek farklı ayarlanan özelliği belirle.
- HCl çözeltisinin derişimini bağımsız değişken olarak adlandır.
- Asit hacmini derişimle karıştırmak — eşit hacimdeki çözeltilerin derişimleri farklı olabilir.
Kendini kontrol et: Aynı hacimde çözelti kullanırken değiştirdiğin kimyasal özellik ne?
3 Kontrol değişkenleriDerişim deneyinde kontrol değişkenleri
Çözüm Yolu
Yalnız derişim değişsin diye bunlar sabit tutulur.
- Derişim dışında hızı değiştirebilecek metal ve ortam özelliklerini belirle.
- Çinkonun türünü, miktarını, yüzey alanını, asit hacmini, sıcaklığı ve kabı aynı tut.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çinko parçalarının yüzey alanı da sabit tutulmalıdır. (Metal miktarı, asit hacmi ve sıcaklık gibi kontrollere ek olarak belirtildiğinde geçerlidir.)
- Bir kaba toz, diğerine iri çinko koymak — yüzey alanı farkı hız karşılaştırmasını etkiler.
Kendini kontrol et: Asit derişimi dışında hızı etkileyebilecek bütün koşullar eşit mi?
4Metalin farklı derişimli asitlerle tepkimesiyle deney planı ve işlem basamakları
Çözüm Yolu
Plan aşağıdaki adımlarla yapılır; gözlük ve eldiven kullanılır.
- Öğretmen gözetiminde gözlük ve eldiven kullanarak eşit hacimli, farklı derişimli HCl çözeltileri hazırla.
- Eşit sıcaklıktaki çözeltilere eşit kütleli ve eşit yüzey alanlı çinko parçaları ekle.
- Aynı başlangıç ve bitiş ölçütleriyle tepkime sürelerini kaydet.
- Deneyi aynı koşullarda tekrarlayıp kısa sürede tepkime veren çözeltinin derişimini karşılaştır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Belirli sürede oluşan hidrojen hacimleri ölçülebilir. (Öğretmen uygun güvenli düzenek kurar ve sıcaklık, çinko özellikleri ile çözelti hacimleri eşit tutulursa geçerlidir.)
- Hidrojen çıkışı olan düzeneği alev yakınına koymak — yanıcı gazı ateşten uzak tutmalısın.
- Asidi bütün kaplarda tüketmek — çinkonun tükenme süresini karşılaştırmak için asit yeterli miktarda olmalıdır.
Kendini kontrol et: Süre farkını yalnız derişime bağlayabilmek için çinkonun hangi özelliklerini eşitledin?