Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 93
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 93 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2aICl ve H₂ tepkimesinin hız denklemini deney verilerinden yazma
Çözüm Yolu
1 ve 2. deneyde [H₂] sabit, [ICl] iki katına çıkınca hız iki katına çıkıyor: ICl'ye göre 1. derece. 2 ve 3. deneyde hız 4 kat, ICl 2 kat artmış; H₂ de 2 kat artıp 2 kat etki yapmış: H₂'ye göre 1. derece.
- ICl + H₂ tepkimesinin hız denklemi deney verilerinden bulunacak.
- Deney 1 ve 2: [H₂] sabit, [ICl] 2 kat artınca hız 2 kat artar; ICl'nin üssü 1.
- Deney 2 ve 3: ICl ve H₂ ikisi de 2 kat artar, hız 0,036'dan 0,144'e 4 kat artar.
- ICl'den gelen artış 2 kat olduğundan H₂'den gelen artış da 2 kat; H₂'nin üssü 1.
- Hız denklemi r = k[ICl][H₂] olur.
- Katsayıları doğrudan üs yazmak — tepkimenin tek basamaklı olduğu verilmediğinden deney verileri kullanılmalıdır.
Kendini kontrol et: Her iki derişim iki katına çıkınca bulduğun denklem hızı dört kat artırıyor mu?
2bTepkimenin ICl ve H₂'ye göre derecelerini belirleme
Çözüm Yolu
Hız denklemindeki üsler 1 ve 1 olduğundan her iki tepkene göre de tepkime birinci derecedendir.
- ICl ve H₂'ye göre derece, hız denklemindeki üslerdir.
- Deney 1 ve 2: [H₂] sabit, [ICl] 2 kat artınca hız 0,018'den 0,036'ya, 2 kat artar; ICl'ye göre 1. derece.
- Deney 2 ve 3: ICl 2 kat ve H₂ 2 kat artınca hız 4 kat artar; ICl'nin payı 2 kat olduğundan H₂'nin payı da 2 kat.
- H₂'ye göre de 1. derecedir.
- İki derişimin birlikte değiştiği deneylerde hız artışını tek maddeye bağlamak — diğer maddenin katkısını ayırmalısın.
Kendini kontrol et: ICl iki katına çıktığında hız iki katına çıkıyorsa ICl üssü kaç olmalıdır?
2cTepkimenin toplam derecesini bulma
Çözüm Yolu
Toplam derece, hız denklemindeki üslerin toplamıdır: 1 + 1 = 2.
- Hız denklemi r = k[ICl][H₂]; toplam derece üslerin toplamıdır.
- ICl'nin üssü 1, H₂'nin üssü 1; toplam 1 + 1 = 2.
- Tepkime 2. derecedendir.
- Net tepkimenin katsayılarını toplamak — deneysel hız denklemindeki üslerin toplamı alınmalıdır.
Kendini kontrol et: Denklemdeki yazılmamış birinci üsleri de topladın mı?
2çHız sabiti k'nin değerini hesaplama
Çözüm Yolu
1. deney verileri r = k[ICl][H₂] denkleminde yerine konur: 0,018 = k·0,3·0,3, buradan k = 0,018/0,09 = 0,2 1/(M·s).
- Hız denklemi r = k[ICl][H₂]; k için Deney 1 verileri kullanılır.
- Deney 1: r = 0,018 M/s, [ICl] = 0,3 M, [H₂] = 0,3 M.
- 0,018 = k·0,3·0,3 = k·0,09 yazılır.
- k = 0,018 / 0,09 = 0,2 1/(M·s) bulunur.
- Kontrol: Deney 3'te 0,2·1,2·0,6 = 0,144 M/s, tabloyla uyumlu.
- k değerine M/s birimi yazmak — iki derişime bölündüğünde birim 1/(M·s) olur.
Kendini kontrol et: Bulduğun k ile ikinci deneyin hızını 0,036 M/s hesaplıyor musun?
2dTepkimenin çok basamaklı olup olmadığını gerekçeyle belirtme
Çözüm Yolu
Tek basamaklı olsaydı hız denklemindeki üsler katsayılara eşit olurdu: r = k[ICl]²[H₂]. Deneysel hız denkleminde ICl'nin derecesi 1 olduğundan, katsayıyla uyuşmaz; tepkime çok basamaklıdır.
- Net tepkimedeki ICl katsayısının 2 olduğunu belirle.
- Tek basamaklı olsaydı hız denkleminin r = k[ICl]²[H₂] olacağını yaz.
- Deneysel denklemde ICl üssü 1 olduğu için tepkimenin çok basamaklı olduğu sonucuna ulaş.
- Net denklemdeki katsayılarla deneysel üslerin her zaman eşit olduğunu düşünmek — bu kural tek basamaklı tepkimelerde kullanılır.
Kendini kontrol et: Deneysel ICl üssü, net tepkimedeki ICl katsayısıyla uyuşuyor mu?