Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 92
Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 92 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5Verilen hız denklemlerini verilerden bulduklarınızla karşılaştırıp bilimsel geçerliliği sorgulama
Çözüm Yolu
İki tepkimede de deneysel dereceler verilen hız denklemlerindeki üslerle birebir örtüşüyor.
- Deneylerden bulduğun iki hız denklemini verilen denklemlerin yanına yaz.
- Her tepkenin üssünü ve k çarpanını karşılaştır.
- Aynı denklemleri elde ettiysen verilerin modeli desteklediğini belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: CO ve Cl₂ birinci; NO ikinci, H₂ birinci derecededir. Bu üsler verilen modellerle uyumludur. (Karşılaştırma deneylerden elde edilen aynı hız denklemlerine dayanıyorsa geçerlidir.)
- Yalnız tepkime denklemlerini karşılaştırmak — burada karşılaştırılması gerekenler derişimlerin yer aldığı hız denklemleridir.
Kendini kontrol et: İki tepkimede de bütün derişim üsleri verilenlerle uyuşuyor mu?
Değerlendirme 1Ön bilgilerinize dayalı önermeleri geliştirmek için bilimsel verilerden nasıl yararlandınız
Çözüm Yolu
Veriler, ön bilgideki tahminin (özellikle çok basamaklıda) kesin dereceler ve k ile netleşmesini sağladı.
- Bir derişim sabitken diğerinin değiştiği deneyleri seç.
- Derişim ve hız oranlarını karşılaştırarak deneysel üsleri belirle.
- Bu sonuçlarla önceki önermeni nasıl doğruladığını veya düzelttiğini açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: NO iki katına çıktığında hızın dört kat arttığını gördüm; NO için karesel ilişki kurarak önermemi geliştirdim. (Öğrenci kendi veri kullanma sürecini bu karşılaştırmayla açıklıyorsa geçerlidir.)
- Veriyi kullanma sürecini anlatmadan yalnız doğru demek — hangi karşılaştırmayla hangi sonuca ulaştığını belirtmelisin.
Kendini kontrol et: Açıklamamda en az bir derişim ve hız karşılaştırması var mı?
Değerlendirme 2Kendi hız denklemlerinizi bilimsel verilerdekilerle karşılaştırıp geçerliliği açıklama
Çözüm Yolu
Hız denklemi deneysel olarak bulunur; eşleşme modelin doğru olduğunu gösterir.
- Belirlediğin hız denklemlerinin üslerini bilimsel verilerdekilerle karşılaştır.
- Denklemlerin deneylerdeki hız değişimlerini açıklayıp açıklamadığını denetle.
- Uyuşmanın, verilen koşullarda modelin geçerliliğini desteklediğini belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bulduğum modeller tüm tablodaki hız oranlarını açıklıyor ve verilen hız denklemleriyle uyuşuyor; bu nedenle deney koşullarında geçerlidir. (Denklemler deneysel verilerle doğrulanarak karşılaştırılıyorsa geçerlidir.)
- Bir eşleşmenin her koşulda kesin geçerlilik sağladığını söylemek — yorum deneylerin yapıldığı koşullarla sınırlıdır.
Kendini kontrol et: Geçerlilik yorumumu hem üsler hem deney verileriyle destekledim mi?
Çalışma Yaprağı 1aAzot monoksit ile oksijen tepkimesinin hız denklemini yazma
Çözüm Yolu
Deney 1-2: NO 2 kat, hız 4 kat (2. derece). Deney 2-3: O₂ 2 kat, hız 2 kat (1. derece).
- 2NO + O₂ tepkimesinin hız denklemi deney tablosundan bulunacak.
- Deney 1 ve 2: [O₂] sabit, [NO] 2 kat artınca hız 4 kat artar; NO'nun üssü 2.
- Deney 2 ve 3: [NO] sabit, [O₂] 2 kat artınca hız 2 kat artar; O₂'nin üssü 1.
- Hız denklemi r = k[NO]^2[O₂] olur.
- NO derecesini yalnız katsayıdan belirlemek — üs bu soruda hızın dört kat artmasından deneysel olarak bulunur.
Kendini kontrol et: NO iki kat ve O₂ sabitken denklem dört kat hız veriyor mu?
Çalışma Yaprağı 1bTepkimenin NO ve O₂'ye göre derecesini belirtme
Çözüm Yolu
Derişim-hız karşılaştırmasından bulunur.
- NO ve O₂'ye göre ayrı ayrı derece isteniyor; derece, hız denklemindeki üsse eşittir.
- Deney 1 ve 2: [O₂] sabit, [NO] 2 kat artınca hız 0,10'dan 0,40'a, 4 kat artar; 2² = 4, NO'ya göre 2. derece.
- Deney 2 ve 3: [NO] sabit, [O₂] 2 kat artınca hız 0,40'tan 0,80'e, 2 kat artar; O₂'ye göre 1. derece.
- NO ve O₂ derecelerini karıştırmak — her deney çiftinde sabit tutulan maddeyi ayrı kontrol etmelisin.
Kendini kontrol et: Her maddenin derecesini diğerinin derişimi sabitken belirledim mi?
Çalışma Yaprağı 1cTepkimenin toplam derecesini bulma
Çözüm Yolu
2 + 1 = 3.
- Hız denklemi r = k[NO]^2[O₂]; toplam derece üslerin toplamıdır.
- NO'nun üssü 2, O₂'nin üssü 1; toplam 2 + 1 = 3.
- Tepkime 3. derecedendir.
- Üsleri çarpmak — toplam tepkime derecesi derişim üslerinin toplamıdır.
Kendini kontrol et: Toplam dereceyi 2 + 1 = 3 olarak yazdım mı?
Çalışma Yaprağı 1çHız sabiti k değerini bulma
Çözüm Yolu
Deney 1: 0,10 = k(0,10)²(0,10) = k·10⁻³, buradan k = 100.
- Hız denklemi r = k[NO]^2[O₂]; k'yi bulmak için bir deneyin verileri kullanılır.
- Deney 1: r = 0,10 M/s, [NO] = 0,10 M, [O₂] = 0,10 M.
- 0,10 = k·(0,10)²·0,10 = k·10⁻³ yazılır.
- k = 0,10 / 10⁻³ = 100 M⁻².s⁻¹ bulunur.
- Kontrol: Deney 3'te 100·(0,20)²·0,20 = 0,80 M/s, tabloyla uyumlu.
- 0,10 değerinin karesini 0,20 almak — karesi 0,01 olduğundan derişim çarpımı 0,001 olur.
Kendini kontrol et: İkinci deneyle de k = 0,40 / 0,004 = 100 buluyor muyum?
Çalışma Yaprağı 1dTepkimenin çok basamaklı olup olmadığını açıklayarak belirtme
Çözüm Yolu
Deneysel dereceler girenlerin katsayılarıyla uyumlu; ders kitabı yaklaşımında bu tek basamaklılığa işaret eder.
- Deneysel hız denklemindeki NO ve O₂ üslerini tepkime katsayılarıyla karşılaştır.
- İki ve bir değerlerinin uyuştuğunu, bunun tek basamaklılıkla uyumlu olduğunu belirt.
- Üslerin uyuşmasının mekanizmayı tek başına kesin belirlemediğini açıkla.
- Üsler katsayılara eşitse kesin tek basamaklı demek — çok basamaklı mekanizmalar da aynı deneysel hız denklemini verebilir.
Kendini kontrol et: Uyumlu olma ile kesin mekanizma kanıtını birbirinden ayırdım mı?