Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 98
Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 98 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-1Hız denkleminin ürün derişimlerine göre yazıldığı ifadesi
Çözüm Yolu
Hız denklemi ürünlere değil tepkenlerin derişimlerine göre yazılır.
- İfadenin ürün derişimlerini esas aldığını belirle.
- Bu konuda hız bağıntısının tepken derişimleriyle yazıldığını hatırla ve Y seç.
- Ürün miktarındaki artışı hız bağıntısındaki derişimlerle karıştırmak — burada tepkenlerin hıza etkisi ele alınır.
Kendini kontrol et: Bir hız bağıntısındaki köşeli parantezlerde tepkenlerin mi ürünlerin mi derişimleri bulunuyor?
2-1Kutucuk: hız ile ilgili bağıntıları nasıl oluşturabileceğim
Çözüm Yolu
1→2'de [NO] 2 katında hız 4 katı: NO'ya göre 2. derece. 1→3'te [H₂] 2 katında hız 2 katı: H₂'ye göre 1. derece.
- Tablodan üç deneyin [NO], [H₂] derişimleri ve başlangıç hızları alınır; hız bağıntısı r = k[NO]^x[H₂]^y aranır.
- Deney 1 ve 2 karşılaştırılır: [H₂] sabit 0,12 M, [NO] 0,20'den 0,40'a iki katına çıkıyor, hız 0,03'ten 0,12'ye dört katına çıkıyor.
- 2^x = 4 olduğundan x = 2; tepkime NO'ya göre 2. derecedendir.
- Deney 1 ve 3 karşılaştırılır: [NO] sabit, [H₂] iki katına çıkınca hız 0,03'ten 0,06'ya iki katına çıkıyor; y = 1.
- Hız bağıntısı r = k[NO]²[H₂] olarak yazılır; toplam tepkime derecesi 3'tür.
- İki derişimin de değiştiği deneyleri doğrudan karşılaştırmak — bir tepkenin etkisini bulurken diğerini sabit tut.
Kendini kontrol et: Bulduğun üsler hem 1–2 hem de 1–3 deneylerindeki hız oranlarını sağlıyor mu?
2-2Kutucuk: hızla ilgili kavramları nicel olarak nasıl hesaplayabileceğim
Çözüm Yolu
Deney 1 verileri: k = 0,03 / (0,20² × 0,12) = 0,03 / 0,0048 = 6,25 M⁻²s⁻¹. Toplam derece 2 + 1 = 3.
- Verilenler: üç deneyde [NO], [H₂] ve başlangıç hızları; istenen: tepkime derecesi ve hız sabiti k.
- Deney 1 ve 2: [H₂] sabitken [NO] 2 katına çıkınca hız 0,03'ten 0,12'ye, 4 katına çıkar; NO'ya göre derece 2.
- Deney 1 ve 3: [NO] sabitken [H₂] 2 katına çıkınca hız 0,03'ten 0,06'ya, 2 katına çıkar; H₂'ye göre derece 1.
- Hız denklemi r = k[NO]²[H₂]; toplam derece 2 + 1 = 3.
- Deney 1 verileriyle: k = 0,03 / (0,20² × 0,12) = 0,03 / 0,0048 = 6,25 1/(M²·s).
- k hesaplanırken NO derişimini karesiz kullanmak — deneysel bağıntıda NO ikinci derecedendir.
Kendini kontrol et: 6,25 × 0,40² × 0,12 işlemi ikinci deneyin 0,12 M/s hızını veriyor mu?
2-3Kutucuk: tek ya da çok basamaklı olduğunu çıkarımla nasıl bulabileceğim
Çözüm Yolu
Tek basamaklı olsaydı hız denklemi katsayılara uyardı: r = k[NO]²[H₂]². Deneyde H₂'ye göre derece 1 çıktığından tepkime çok basamaklıdır.
- Net denklemde NO ve H₂ katsayılarının ikişer olduğunu belirle.
- Tek basamak varsayımında r = k[NO]²[H₂]² bekleneceğini yaz.
- Deneysel bağıntıda H₂ üssü bir olduğundan tepkimenin çok basamaklı olduğunu çıkar.
- Deneysel üsleri net denklem katsayılarıyla değiştirmek — katsayı kuralı yalnız tek basamaklı tepkimeye uygulanır.
Kendini kontrol et: H₂ için deneysel üs ile net denklem katsayısı uyuşuyor mu?
1-2Hız denkleminin tepken derişimlerinin hıza etkisini gösterdiği ifadesi
Çözüm Yolu
Hız denklemi hızın tepken derişimlerine bağımlılığını gösterir.
- r = k[A]^m[B]^n bağıntısında derişimlerin hızla ilişkisini incele.
- Üslerin derişim değişiminin hıza etkisini gösterdiğini belirleyip D yaz.
- Hız bağıntısının yalnız madde miktarını gösterdiğini düşünmek — bağıntı derişim ile hız arasındaki ilişkiyi verir.
Kendini kontrol et: Bir tepkenin derişimini değiştirerek bağıntıdan yeni hızı karşılaştırabiliyor musun?
1-3Derişim iki katında hız 4 katına çıkıyorsa derecenin 4 olduğu ifadesi
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
1-4Hız sabitinin tepken cinsine göre değiştiği ifadesi
Çözüm Yolu
k tepkimeye (tepken cinsine) ve sıcaklığa bağlıdır.
- Hız sabitinin belirli bir tepkimeye ait olduğunu hatırla.
- Tepken türleri değiştiğinde tepkime ve hız sabiti değişebileceğinden D yaz.
- Sabit sözcüğünü her tepkimede aynı sayı sanmak — k belirli koşullardaki belirli tepkimeye aittir.
Kendini kontrol et: Farklı tepkenlerin aynı etkin çarpışma koşullarına sahip olması zorunlu mu?
1-5Hız denklemine gaz ve çözelti fazındaki maddelerin yazıldığı ifadesi
Çözüm Yolu
Saf katı ve sıvıların derişimi sabit sayılır; yalnız gaz ve çözelti fazındakiler yazılır.
- Gaz ve çözelti hâlindeki tepkenlerin derişimlerinin değişebildiğini belirle.
- Saf katı ve sıvıların sabit kabul edilen derişimlerini ayırıp D yaz.
- Saf katıyı hız bağıntısına derişimiyle eklemek — bu düzeyde sabit derişimi hız sabitine katılır.
Kendini kontrol et: Bağıntıya eklediğin türler gaz veya çözelti hâlindeki tepkenler mi?
1-6Aktivasyon enerjisi büyük basamağın daha yavaş olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
Yüksek aktivasyon enerjisi daha az etkin çarpışma demektir; basamak yavaştır.
- Aktivasyon enerjisinin tepkime için aşılması gereken enerji engeli olduğunu hatırla.
- Aynı sıcaklıkta büyük engeli aşan taneciklerin daha az olduğunu düşünerek D yaz.
- Yüksek aktivasyon enerjisini yüksek hız sanmak — büyük enerji engeli etkin çarpışmaları azaltır.
Kendini kontrol et: Aynı sıcaklıkta daha yüksek enerji engelini daha çok tanecik aşabilir mi?
1-7Çok basamaklı tepkimede hızı hızlı basamağın belirlediği ifadesi
Çözüm Yolu
Hızı en yavaş basamak (hız belirleyen basamak) belirler.
- Çok basamaklı tepkimede ürün oluşumunu sınırlayan basamağı düşün.
- Sınırlayıcı basamağın en yavaş basamak olduğunu belirle ve Y yaz.
- Hızlı basamağın tüm süreci hızlandıracağını düşünmek — yavaş basamaktan geçiş toplam hızı sınırlar.
Kendini kontrol et: Önceki basamak yavaşsa sonraki hızlı basamak tek başına ürün oluşumunu hızlandırabilir mi?
1-8r = k[A]^3 için k biriminin 1/sM² olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
k = (M/s)/M³ = 1/(M²·s).
- r = k[A]³ bağıntısından k = r/[A]³ yaz.
- Birimleri sadeleştir: (M/s)/M³ = 1/(M²·s).
- Verilen birimle uyuştuğundan D yaz.
- Derişim biriminin küpünü almamak — [A]³ birimi M³ olur.
Kendini kontrol et: 1/(M²·s) ile M³ çarpımı M/s veriyor mu?
1-9Derece 3 iken derişimler yarıya inince hızın 1/9 olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
(1/2)³ = 1/8; hız 1/8 kat olur.
- Tüm tepken derişimleri yarıya indiğinde toplam dereceyi kullan: hız çarpanı (1/2)³ olur.
- (1/2)³ = 1/8 hesapla.
- Verilen 1/9 değeri yanlış olduğundan Y yaz.
- Dereceyi paydada karesini alarak kullanmak — derişim değişim çarpanı toplam derece kadar üslenir.
Kendini kontrol et: Yarımın küpünü kesir çarpımıyla hesapladığında payda kaç oluyor?