Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 272
Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 272 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
a h tersh:[0,3]→[3,129], h(x)=2·4^x+1 fonksiyonunun tersini yaz
Çözüm Yolu
y-1=2·4^x ise 4^x=(y-1)/2, x=log_4((y-1)/2); yer değiştirilir.
- Verilen: h:[0,3]→[3,129], h(x)=2·4^x+1; tersin tanım kümesi [3,129], görüntü kümesi [0,3] olur.
- y=2·4^x+1 yazılır; y-1=2·4^x ve 4^x=(y-1)/2 elde edilir.
- Logaritma tanımından x=log_4((y-1)/2) bulunur.
- x ile y yer değiştirilir: h⁻¹:[3,129]→[0,3], h⁻¹(x)=log_4((x-1)/2).
- Kontrol: h⁻¹(129)=log_4(64)=3 ve h⁻¹(3)=log_4(1)=0 olur.
- Ters fonksiyonun kümelerini [0,3]→[3,129] bırakmak — tanım ve görüntü kümesi yer değiştirerek [3,129]→[0,3] olmalıdır.
- Önce 2'ye bölüp sonra 1 çıkarmak — y=2·4^x+1 eşitliğinde önce 1 çıkarılır, sonra 2'ye bölünür.
Kendini kontrol et: Ara değer için h(1)=9 ve h⁻¹(9)=log_4((9-1)/2)=log_4(4)=1 eşitliğini doğrula.
a h grafikh ve tersinin grafiklerini çiz
Çözüm Yolu
Ters grafik, noktaların yer değiştirmesiyle elde edilir.
- h için uç ve ara değerleri hesapla: h(0)=3, h(1)=9, h(2)=33 ve h(3)=129.
- (0,3) ile (3,129) noktaları arasında yukarı doğru artan h eğri parçasını çiz.
- Koordinatları yer değiştirerek (3,0), (9,1), (33,2) ve (129,3) noktalarından geçen artan h⁻¹ eğri parçasını çiz.
- Kesikli y=x doğrusunu çizerek iki eğri parçasının simetrisini göster.
- Eğrileri uç noktaların dışına uzatmak — h yalnız [0,3], h⁻¹ ise yalnız [3,129] kapalı aralığında çizilmelidir.
Kendini kontrol et: h üzerindeki (0,3), (1,9), (3,129) noktalarının ters grafikte (3,0), (9,1), (129,3) olduğunu kontrol et.
a k tersk:[-5,-1]→[6,166], k(x)=2·(1/3)^(x+1)+4 fonksiyonunun tersini yaz
Çözüm Yolu
(y-4)/2=(1/3)^(x+1) ise x+1=log_(1/3)((y-4)/2); yer değiştirilir. Kontrol: k⁻¹(166)=-4-1=-5.
- Verilen: k:[-5,-1]→[6,166], k(x)=2·(1/3)^(x+1)+4; tersin tanım kümesi [6,166], görüntü kümesi [-5,-1] olur.
- y=2·(1/3)^(x+1)+4 yazılır; (y-4)/2=(1/3)^(x+1) elde edilir.
- Logaritma tanımından x+1=log_(1/3)((y-4)/2), yani x=log_(1/3)((y-4)/2)-1 bulunur.
- x ile y yer değiştirilir: k⁻¹:[6,166]→[-5,-1], k⁻¹(x)=log_(1/3)((x-4)/2)-1.
- Kontrol: k⁻¹(166)=log_(1/3)(81)-1=-4-1=-5 ve k⁻¹(6)=log_(1/3)(1)-1=-1 olur.
- x+1'deki +1'i karşıya atarken logaritmanın içine yazmak — -1 terimi log_(1/3)((x-4)/2) ifadesinin dışındadır.
- Azalan fonksiyonda küme sınırlarını [166,6] yazmak — kapalı aralık küçükten büyüğe [6,166] biçiminde yazılır.
Kendini kontrol et: Ara değer için k(-2)=2·3+4=10 ve k⁻¹(10)=log_(1/3)(3)-1=-2 eşitliğini kontrol et.
a k grafikk ve tersinin grafiklerini çiz
Çözüm Yolu
Noktalar yer değiştirilerek çizilir; ikisi de azalandır.
- k için uç ve ara noktaları belirle: k(-5)=166, k(-2)=10 ve k(-1)=6.
- İkinci bölgede (-5,166) noktasından (-1,6) noktasına inen azalan k eğri parçasını çiz.
- Koordinatları değiştirerek dördüncü bölgede (6,-1), (10,-2) ve (166,-5) noktalarından geçen azalan k⁻¹ eğri parçasını çiz.
- Kesikli y=x doğrusunu çizerek iki azalan eğri parçasının simetrisini göster.
- Azalan fonksiyonun tersini artan çizmek — k azalan olduğundan y=x'e göre simetriği olan k⁻¹ de azalandır.
Kendini kontrol et: k grafiğinin ikinci bölgede, k⁻¹ grafiğinin dördüncü bölgede ve y=x'e göre simetrik olduğunu kontrol et.
a ilişkiGrafiğin y=x'e göre simetrisi ile ters grafik arasındaki ilişkiyi belirt
Çözüm Yolu
Ters almada x ile y yer değiştirdiği için grafikler y=x'e göre yansıma olur.
- Tablodaki g ile g⁻¹, h ile h⁻¹ ve k ile k⁻¹ grafik çiftlerinin y=x doğrusuna göre konumunu incele.
- Ters fonksiyonda değişkenler yer değiştirdiğinden grafikteki her (a,b) noktasının (b,a) noktasına dönüştüğünü belirle.
- Düzlemde (a,b) ile (b,a) noktaları y=x'e göre simetrik olduğundan fonksiyonun y=x'e göre simetriğinin ters grafikle çakıştığını yaz.
- Simetri eksenini x veya y ekseni sanmak — koordinatların yer değiştirmesi eksenlere değil y=x doğrusuna göre yansımadır.
Kendini kontrol et: Örnek grafikte g üzerindeki (0,2) noktasının y=x'e göre simetriği olan (2,0)'ın g⁻¹ üzerinde olduğunu kontrol et.
bÜstel fonksiyon ve türevlerinin artanlık/azalanlığı ile terslerinin ilişkisini çıkarımla bul
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Üstel fonksiyon artansa tersi (logaritma) de artan, azalansa tersi de azalandır. Taban a>1 ise ikisi artan, 0<a<1 ise ikisi azalandır.Çözüm Yolu
Grafikler y=x'e göre simetrik olduğundan monotonluk yönü korunur: g, h artan ve terslerinin de artan, k azalan ve tersi de azalandır.
- Tablodaki artan g ve h fonksiyonlarının tersleri olan g⁻¹ ve h⁻¹'nin de artan olduğunu grafikten gözlemle.
- Azalan k fonksiyonunun tersi olan k⁻¹'nin de kendi tanım aralığında azalan olduğunu belirle.
- x₁<x₂ iken y₁<y₂ ise tersinde de y₁<y₂ iken f⁻¹(y₁)<f⁻¹(y₂) olduğundan monotonluk yönünün korunduğunu çıkar.
- Sonuç olarak artan üstel fonksiyonun tersinin artan, azalan üstel fonksiyonun tersinin azalan olduğunu yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: x₁<x₂ iken f(x₁)<f(x₂) ise tersinde de y₁<y₂ iken f⁻¹(y₁)<f⁻¹(y₂) olduğundan fonksiyon ile tersi aynı yönde monotondur. (Fonksiyon ile tersinin artanlık/azalanlık yönünün aynı kaldığını doğru açıklayan tüm çıkarımlar geçerlidir.)
- Ters alındığında artan fonksiyonun azalana dönüşeceğini sanmak — y=x'e göre yansıma artanlık ve azalanlık yönünü korur.
Kendini kontrol et: k(-5)=166 ve k(-1)=6 azalırken k⁻¹(6)=-1 ve k⁻¹(166)=-5 değerlerinin de azaldığını kontrol et.