Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 133
Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 133 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-Olgular-1Hitit kaynaklarından birinci olgu cümlesini Olgular sütununa yazma
Çözüm Yolu
Olgu, kanıtla doğrulanabilen bilgidir. Hitit giriş metni ilk devlet bilgisini verir.
- İstenen: Hititlerle ilgili kanıtlanabilir bir olgu cümlesi bulmak.
- Olgu, belge ve buluntularla doğrulanabilen bilgidir; görüş ise kişisel yorumdur.
- Giriş metni Hititlerin Anadolu'da bilinen ilk devleti kurduğunu belirtiyor; bu bilgi arkeolojik belgelerle doğrulanır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hititler çok tanrılı bir inanç sistemine sahipti. (Giriş metni veya Kaynak I'dan alınan kanıtlanabilir bilgi olarak yazılırsa geçerlidir.) · Hititler yazılarını genellikle tahta tabletler üzerine yazıyordu. (Kaynak J'deki bilgi olgu olarak yazılırsa geçerlidir.)
- "Bin Tanrı deyimi abartılıdır" cümlesini olgu yazmak — "abartılı" bir değerlendirmedir, görüş sütununa girer.
Kendini kontrol et: Yazdığım cümle belge veya buluntuyla kanıtlanabilir mi, yoksa "bence, en, güzel" gibi bir yargı mı içeriyor?
3-aÇorum Boğazköy Hattuşaş Örenyeri sanal gezisinde dikkat çeken eser hangisi
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-bİncelenen sanat eserinde neler görüldüğünü açıklama
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-cEserde renklerin uyumu, özgünlük ve sembollerin belirginliği hakkında görüş
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-dEserle sanatçının ne anlatmış olabileceği ve medeniyetin özellikleriyle ilişkisi
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-eEseri beğenip beğenmediğini ve kendisi yapsa nasıl yapacağını yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
1-Olgular-2Hitit kaynaklarından ikinci olgu cümlesini Olgular sütununa yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kaynak H'deki açıklamaya göre kil tabletlerde çivi, anıtlarda hiyeroglif kullanılmıştır; doğrulanabilir bir bilgidir.
- İstenen: Kanıtlanabilir bilgi içeren ikinci bir olgu cümlesi bulmak.
- Kaynak H'deki açıklamaya bakıldı: kil tabletlerde çivi yazısı, anıtlarda hiyeroglif kullanıldığı belirtiliyor.
- Tabletler ve anıtlar günümüzde incelenebildiği için bilgi doğrulanabilir; kişisel yorum içermez.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hititler Mezopotamya'dan öğrendikleri çivi yazısıyla kil tabletlere yazı yazmıştır. (Kaynak H'deki bilgi tek başına olgu olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Birinci satırdaki olguyu tekrar yazmak — her satıra farklı bir kanıtlanabilir bilgi yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Bu bilgiyi doğrulayan bir buluntu (tablet, anıt) gösterebilir miyim?
1-Olgular-3Hitit kaynaklarından üçüncü olgu cümlesini Olgular sütununa yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kaynak J bu bilgiyi verir; sanat eserleri üzerinden gözlemlenebilen bir olgudur.
- İstenen: Kanıtlanabilir üçüncü bir olgu cümlesi bulmak.
- Kaynak J'nin ilk cümlesine bakıldı: günümüze kalan yapıtların çoğunun taş alçak kabartma olduğu söyleniyor.
- Bu bilgi, kalan eserler sayılıp incelenerek doğrulanabilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yazılıkaya'da on iki yer altı tanrısını gösteren bir kaya kabartması bulunur. (Görsel 2.31'in açıklamasından alınan bilgi olarak yazılırsa geçerlidir.) · En eski alçak kabartmalar Hattuşaş yakınlarında bulunmuştur. (Kaynak J'deki bilgi olgu olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Kaynak J'deki "canlılık ve anlatım gücü kazanırlar" ifadesini olgu saymak — bu bir sanat yorumudur, görüştür.
Kendini kontrol et: Cümlemde eserlerin güzelliği ya da etkisi hakkında bir yargı var mı? Varsa görüş sütununa taşımalıyım.
1-Görüşler-1Hitit kaynaklarından birinci görüş cümlesini Görüşler sütununa yazma
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
1-Görüşler-2Hitit kaynaklarından ikinci görüş cümlesini Görüşler sütununa yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
1-Görüşler-3Hitit kaynaklarından üçüncü görüş cümlesini Görüşler sütununa yazma
Çözüm Yolu
Kaynak I'da yazar bu ifadeyi abartılı bulur; kişisel yargı içerdiği için görüştür.
- İstenen: Yorum içeren üçüncü bir görüş cümlesi bulmak.
- Kaynak I'da yazarın 'Bin Tanrı' deyimini 'biraz abartılı' bulduğu görüldü.
- 'Abartılı' nitelemesi yazarın kişisel yargısıdır, kesin olarak kanıtlanamaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hititlerin kendi anavatanlarından getirdikleri bir tanrı tipi yok gibidir. (Kaynak I'daki "gibidir" ifadesi kesinlik taşımadığı için görüş olarak yazılırsa geçerlidir.) · Hitit sanatçıları geleneklere körü körüne bağlı kalmamıştır. (Kaynak J'deki bu değerlendirme önceki satırda kullanılmadıysa geçerlidir.)
- Hititlerin çok tanrılı olduğunu görüş yazmak — bu kanıtlanabilir bir bilgidir, olgu sütununa girer.
Kendini kontrol et: Cümledeki "abartılı" gibi değerlendirme sözcüğünü çıkarınca kanıtlanabilir bir bilgi mi kalıyor?
2-İnançHitit kaynaklarındaki inançla ilgili bilgileri tablonun İnanç sütununa yazma
Çözüm Yolu
Kaynak I ve İ ile giriş metni Hitit inanç sistemini bu şekilde anlatır.
- İstenen: Hitit kaynaklarında inançla ilgili bilgileri seçmek.
- Giriş metninden: çok tanrılı inanç, tanrıların insani özellikleri ve onlar için yapılan dinî törenler alındı.
- Kaynak İ'den: ruhun ölümsüzlüğü ve kralların ölünce tanrılaştığı inancı alındı.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Panteonda diğer kavimlerden alınmış binlerce tanrı ve tanrıça vardır; tanrılar adına çok sayıda tapınak yapılmıştır. (Kaynak I ve giriş metnindeki bilgiler eklenerek yazılırsa geçerlidir.)
- Hayvan anatomisi keşiflerini inanç sütununa yazmak — törenlerde ortaya çıksa da bu bilgi bilim sütununa girer.
Kendini kontrol et: Yazdığım her bilgi tanrılar, ibadet, ruh veya ölüm sonrası yaşamla mı ilgili?
2-BilimHitit kaynaklarındaki bilimle ilgili bilgileri tablonun Bilim sütununa yazma
Çözüm Yolu
Giriş metni bu bilimsel gelişmeleri sayar; dinî törenlerdeki kurban uygulamaları anatomi bilgisini artırmıştır.
- İstenen: Hitit kaynaklarında bilimle ilgili bilgileri seçmek.
- Giriş metninde astronomi ve tıpta ilerleme, doğa ve gökyüzü gözlemi, hastalık teşhis ve tedavisi bulundu.
- Törenlerdeki ritüellerin hayvan anatomisi bilgisini artırdığı da gözlem ve bilgi birikimi olduğu için eklendi.
- Dinî törenleri bilim sütununa yazmak — törenler inançtır; bilim sütununa yalnız törenlerden elde edilen anatomi bilgisi girer.
Kendini kontrol et: Yazdığım bilgi gözlem, deney, teşhis ya da doğayı anlama çabasını mı gösteriyor?
2-SanatHitit kaynaklarındaki sanatla ilgili bilgileri tablonun Sanat sütununa yazma
Çözüm Yolu
Giriş metni, Görsel 2.31 ve Kaynak H ile J'de geçen sanat ve yazı eserleri bu sütuna girer.
- İstenen: Hitit kaynaklarında sanatla ilgili bilgileri seçmek.
- Giriş metninden çömlek, heykel, fildişi, kabartma, mühür ve madenî hayvan biçimli kaplar alındı.
- Görsel 2.31'deki Yazılıkaya kabartması ve Kaynak J'deki taş alçak kabartmalar eklendi.
- Kaynak H'deki çivi yazılı tabletler ve hiyeroglifli anıtlar da el sanatı ürünü olarak eklendi.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Anadolu, Mezopotamya ve Mısır sanatlarını birleştiren özgün sanat anlayışı; Karkamış kabartmalarında savaş ve hayvan sahneleri. (Giriş metni ve Kaynak J'deki bu bilgiler eklenerek yazılırsa geçerlidir.)
- Yalnız heykel ve kabartmayı yazıp mühür, çömlek ve madenî kapları atlamak — giriş metnindeki tüm eser türleri sanata girer.
Kendini kontrol et: Yazdığım her öğe elle yapılmış bir eser ya da süsleme mi?